| YouTube Channel

ललिता (lalitA)

 
Apte
English
ललिता [lalitā], 1 A woman (in general).
A wanton woman.
Musk.
A form of Durgā.
N.
 of various metres.
A kind of मूर्च्छना, also राग.
Comp.
 -पञ्चमी the fifth day in the bright half of Āśvina. -सप्तमी the seventh day in the bright half of Bhādrapada.
Apte 1890
English
ललिता 1 A woman(in general).
2 A wanton woman.
3 Musk.
4 A form of Durgā.
5 N. of various metres.
Comp.
पंचमी the fifth day in the bright half of Āśvina.
सप्तमी the seventh day in the bright half of Bhādrapada.
Monier Williams Cologne
English
ललिता a
f.
 a wanton woman, any woman,
W.
musk,
L.
N.
 of various metres,
Col.
(in music) a partic. Mūrchanā,
Saṃgīt.
a partic. Rāga, ib.
N.
 of a
gram.
 wk.
N.
 of a Durgā or a partic. form of her,
Hcat.
Cat.
of a Gopī (identified with Durgā and Rādhikā),
PadmaP.
of the wife of a Śatāyudha,
HPariś.
of a river,
KālP.
ललिता b
f.
 (see ललित) in comp.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 48,
पादेऽक्षराणि-
 12
मात्राः - 18
सङ्ख्याजातिः - जगती
मात्रा-विन्यासः
दा दा द दा द द द दा द दा द दा
लक्षणम् - धीरैरभाणि ललिता तभौ जरौ । ६४
लक्षण-मूलम् - वृत्तरत्नाकरः
उदाहरणम् - पीनोन्नतस्तनभरोपरिस्फुरद्धारावलीसुभगमायतेक्षणा । नृत्यत्यसौ सुललितं हि नूपुराध्वानप्रबोधितमनोभवा वधूः ॥ ६४
Hindi
Hindi
व्यभिचारिणी, कस्तूरी, देवी दुर्गा के एक रूप, विभिन्न मीटर की दूरी पर एक महिला
Apte Hindi
Hindi
ललिता
स्त्री*
 - ललित+टाप्
स्त्री
ललिता
स्त्री*
 - ललित+टाप्
स्वेच्छाचारिणी स्त्री
ललिता
स्त्री*
 - ललित+टाप्
कस्तूरी
ललिता
स्त्री*
 - ललित+टाप्
दुर्गा का एक रूप
ललिता
स्त्री*
 - ललित+टाप्
विभिन्न छन्दों के नाम
ललिता
स्त्री*
 - -
संगीत की लय
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ललिता
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಗಾದೇವಿ
ललिता
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಸ್ತೂರಿ
ललिता
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಂಗಸು
ललिता
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಮುಕಿ /ಸ್ವೈರಿಣಿ /ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣಿ
L R Vaidya
English
lalita {% (I) a. (f. ता) %} 1. Playing, dallying, wanton, voluptuous
2. handsome, beautiful, elegant, विधाय सृष्टिं ललितां विधातुः R.vi.37, xix.39, K.S.iii.75, Megh.i.32
3. pleasing, agreeable, desired, ललिताभिनयं तमद्य भर्ता मरुतां द्रष्टुमनाः सलोकपालः Vikr.ii., प्रियशिष्या ललिते कलाविधौ R.viii.67, K.S.vii.19
4. trembling, tremulous
5. soft, gentle.
lalitA {% f. %} 1. An epithet of Durgā
2. a woman in general
3. a wanton woman
4. musk.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
ललिता Paribhāṣāvṛtti gr. by Puruṣottama. See Rice 22.
Kridanta Forms
Sanskrit
लल् (ल꣡लँ꣡ विलासे इत्येके ईप्सायाम् - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = ललनम्
अनीयर् = ललनीयः - ललनीया
ण्वुल् = लालकः - लालिका
तुमुँन् = ललितुम्
तव्य = ललितव्यः - ललितव्या
तृच् = ललिता - ललित्री
क्त्वा = ललित्वा
ल्यप् = प्रलल्य
क्तवतुँ = ललितवान् - ललितवती
क्त = ललितः - ललिता
शतृँ = ललन् - ललन्ती
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 ललिता
noun
रागिणीविशेषः।
"केषाञ्चन विदुषां मतानुसारेण ललिता मेघरागस्य वसन्तरागस्य वा सहचारिणी मता।"
Synonyms:
 ललिता
noun
राधिकायाः एका सखी।
"ललिता राधिकायाः प्रधानसखीषु एका आसीत्।"
Synonyms:
 ललिता
noun
वर्णवृत्तविशेषः।
"ललितायाः प्रत्येकस्मिन् चरणे क्रमशः तगणः, जगणः तथा रगणः च भवन्ति।"
Synonyms:
 स्त्री, नारी, नरी, मानुषी, मनुषी, मानवी, ललना, ललिता, रमणी, रामा, वनिता, प्रिया, महिला, योषा, योषिता, योषित्, योषीत्, वधूः, भरण्या, महेला, महेलिका, मानिनी, वामा, अङ्गना, अबला, कामिनी, जनिः, जनी, जोषा, जोषिता, जोषित्, धनिका, परिगृह्या, प्रमदा, प्रतीपदर्शिनी, विलासिनी, सिन्दूरतिलका, सीमन्तिनी, सुभ्रूः, शर्वरी
noun
मनुष्यजातीयानां स्त्री-पुंरूपीययोः प्रभेदद्वययोः प्रथमा या प्रजननक्षमा अस्ति।
"अधुना विविधेषु क्षेत्रेषु स्त्रीणाम् आधिपत्यम् वर्तते। "
Tamil
Tamil
லலிதா : பார்வதி, துர்க்கை, ஸ்த்ரீ, கஸ்தூரி.
पुराणम्
English
ललिता / LALITĀ. See under PUNḌARĪKAMUKHA.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ललिता,
स्त्री,
 (ललित + टाप् ।) कस्तूरी । दारी ।इति राजनिर्घण्टः ॥
नदीविशेषः । यथा, --“निमिनाम्नस्तु राजर्षेः शापाद्ब्रह्मसुतः पुरा ।वशिष्टो ह्यशरीरोऽभूत् शापाच्च निमिनस्तथा ॥
ततो ब्रह्मोपदेशेन निर्जने कामरूपके ।सन्ध्याचले तपस्तेपे तस्य विष्णुरभूत्तदा ॥
प्रत्यक्षस्तस्य देवस्य वरदानान्महामुनिः ।अमृतान्यवतार्य्याशु कुण्डं कृत्वा गिरेस्तटे ।तत्र स्नात्वा च पीत्वा च शरीरं प्राप पूरितम् ॥
तस्मादमृतकुण्डात्तु सन्ध्या नाम नदी वरा ।निःसृता तत्र चाप्लुत्य चिरायुरगदो भवेत् ॥
तस्मात् पूर्व्वन्तु कुण्डात्तु ललिताख्या सरिद्वरा ।सागराद्दक्षिणात् पूर्व्वं महादेवावतारिता ॥
वैशाखशुक्लपक्षस्य तृतीयायां नरस्तु यः ।कुर्य्याद्वै ललितास्नानं स शम्भुसदनं व्रजेत् ॥
ललितायाः पूर्व्वतीरे भगवान्नाम पर्व्वतः ।स्वयं विष्णुर्लिङ्गरूपी तत्रास्ते भगवान् हरिः ॥
ललितायां नरः स्नात्वा द्वादश्यां शुक्लपक्षके ।भगवन्तं समारुह्य यो यजेत् परमेश्वरम् ।स याति विष्णुभवनं शरीरेण विराजता ॥
”इति कालिकापुराणे ८१ अध्यायः ॥
* ॥
गोपीविशेषः । यथा, --“अखिलरसामृतमूर्त्तिःप्रसृमररुचिरुद्धतारका पालिः ।कलितश्यामा ललितोराधाप्रेयान् विधुर्जयति ॥
इति भक्तिरसामृतसिन्धुः ॥
ललिता श्यामला शैव्या पद्मा भद्राश्च श्रूयन्ते ॥
इति तट्टीकायां जीवगोस्वामी ॥
तस्याः स्वरूपंयथा, --“या दुर्गा सैव ललिता ललिता सैव राधिका ।एतासामन्तरं नास्ति सत्यं सत्यं हि नारद ! ॥
”इति पाद्मे पातालखण्डे रासलीलायां नारदंप्रति श्रीकृष्णवाक्यम् ॥
रागिणीविशेषः । सा चमेघरागस्य पत्नी । यथा, सङ्गीतदामोदरे ।“ललिता मालसी गौडी नाटी देवकिरी तथा ।मेघरागस्य रागिण्यो भवन्तीमाः सुमध्यमाः ॥
”(सा तु हनूमन्मते हिन्दोलरागस्य पत्नी । सोमे-श्वरमते वसन्तस्य पत्नी । यथा, संगीतदर्पणे ।“वेलावली रामकिरी देशाख्या पटमञ्जरी ।ललिता सहिता एता हिन्दोलस्य वराङ्गनाः ॥
”“देशी देवकिरी चैव वराटी तोडिका तथा ।ललिता चाथ हिन्दोली वसन्तस्य वराङ्गनाः ॥
”अस्या ध्यानादिकमाह तत्रैव । अथ ललिता ।रि-प-वर्ज्या च ललिता औडवा सत्रया मता ।मूर्च्छना शुद्धमध्या स्यात् सम्पूर्णां केचिदूचिरे ।धैवतत्रयसंयुक्ता द्वितीया ललिता मता ॥
”ध्यानम् । यथा, --“प्रफुल्लसप्तच्छदमाल्यकण्ठासुगौरकान्तिर्युवती सुदृष्टिः ।विनिश्वसन्ती सहसा प्रभातेविलासवेशा ललिता प्रदिष्टा ॥
”उदाहरणम् । स ग म ध नि स ।अथवा, --स रि ग म प ध नि स । इति प्रथमा ॥
ध नि स ग म ध । इति द्वितीया ॥
इति ललिता ॥
)