| YouTube Channel

ललाटं (lalATaM)

 
Apte 1890
English
ललाटं [लड्-अच् डस्य लः, ललमटति अट्-अण् वा Tv.] The forehead
लिखितमपि ललाटे प्रोज्झितुं कः समर्थः H. 1. 21
N. 1. 15.
Comp.
अक्षः an epithet of Śiva.
तटं the slope of the forehead, the forehead itself.
पट्टः,
पट्टिका {1} the flat surface of the forehead. {2} a tiara, fillet.
रेखा {1} a line on the forehead. {2} a wrinkled brow. {3} a coloured sectarial mark on the forehead.
लेखा the line on the forehead.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ललाटं,
क्ली,
 (ललं ईप्सामटति ज्ञापयतीति ।अट् + अण् ।) अवयवविशेषः । कपाल इतिख्यातम् । तत्पर्य्यायः । अलिकम् २ गोधिः ३ ।इत्यमरः ॥
महाशङ्खः ४ शङ्खः ५ भालः ६कपालकः ७ अलीकम् ८ । इति शब्दरत्नावली ॥
ललाटकम् ९ । इति धनञ्जयः ॥
तस्य शुभाशुभ-लक्षणम् । यथा, --“उन्नतैर्विपुलैः शङ्खैर्ललाटैर्विषमैस्तथा ।निर्द्धना धनवन्तश्च अर्द्धेन्दुसदृशैर्नराः ॥
आचार्य्याः शुक्तिविशालैः शिरालैः पापकारिणः ।उन्नताभिः शिराभिस्तु स्वस्तिकाभिर्धनेश्वराः ॥
निम्नैर्ललाटैर्वधार्हाः क्रूरकर्म्मरतास्तथा ।संवृतैश्च ललाटैश्च कृपणा उन्नतैर्नृपाः ॥
ललाटोपसृतास्तिस्रो रेखाः स्युः शतवर्षिणाम् ।नृपत्वं स्याच्चतसृभिरायुः पञ्चनवत्यथ ॥
अरेखेणायुर्नवतिर्विच्छिन्नाभिश्च पुंश्चलाः ।केशान्तोपगताभिश्च अशीत्यायुर्नरो भवेत् ॥
पञ्चभिः सप्तभिः षड्भिः पञ्चाशद्बहुभिस्तथा ।चत्वारिंशच्च वक्राभिस्त्रिंशद्भ्रूलग्नगामिभिः ॥
विंशतिर्व्वामवक्राभिरायुः क्षुद्राभिरल्पकम् ।न पृथु बालेन्दुनिभे भ्रुवौ चाथ ललाटकम् ॥
शुभमर्द्धेन्दुसंस्थानमतुङ्गं स्यादलोमशम् ॥
”इति गारुडे ६५ अध्यायः ॥
(“अतःपरं प्रत्यङ्गानि वक्ष्यन्ते । मस्तकोदरपृष्ठ-नाभिललाटनासाचिवुकवस्तिग्रीवा इत्येता एकै-काः ।” इति सुश्रुते शारीरस्थाने पञ्चमेऽध्याये ॥
)