| YouTube Channel

लम्बः (lambaH)

 
Apte Hindi
Hindi
लम्बः
पुं*
- -
लम्बमापक
लम्बः
पुं*
- -
"सह-अक्ष रेखा, किसीस्थान के ऊर्ध्वबिन्दु और ध्रुवबिन्दु का मध्यवर्ती चाप, अक्षरेखा का पूरक"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
लम्बः, अधोलम्बः, आलम्बः
noun
तिर्यग्रेखायां स्थिता एका सम्यक् रेखा यस्याः पार्श्वस्य द्वौ कोणौ समानौ स्तः।
"सेन्टिमिटरत्रयं यावत् आधारेण सेन्टिमिटरपञ्चकं यावत् लम्बं लिखतु।"
Synonyms:
भ्रमरः, द्विरेफः, मधुव्रतः, मधुकरः, मधुलिट्, मधुपः, अलिः, अली, पुष्पलिट्, भृङ्गः, षट्पदः, कलालापकः, शिलीमुखः, पुष्पन्धयः, मधुकृत्, द्विपः, भसरः, चञ्चरिकः, सुकाण्डी, मधुलोलुपः, मधुमारकः, इन्दिन्दिरः, मधुपरः, लम्बः, पुष्पकीटः, मधुसूदनः, भृङ्गराजः, मधुलेही, रेणुवासः, कामुकः, कलिङ्गपक्षी, मार्कवः, भृङ्गरजः, अङ्गार्कः, भृङ्गारः
noun
कीटविशेषः, प्रतिकुसुमं भ्राम्यन् कृष्णकीटः।
"भ्रमराणां कदम्बः प्रियः अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
लम्बः,
पुं,
(लम्बते इति लबि अवस्रंसने +अच् ।) नर्त्तकः अङ्गम् कान्तः इतिसंक्षिप्तसारोणादिवृत्तिः
उत्कोचः यथा, “प्राभृतं ढौकनं लम्बोत्कोचः कोशलिकामिषे ।उपाच्चारः प्रदानन्दा हारो ग्राह्यायने अपि
”इति हेमचन्द्रः
अक्षभेदः यथा, --“चरलम्बगमा भेदाः पाटकोऽक्षादिचालने
”इति शब्दमाला
क्षेत्रादौ लम्बमानरेखा सूत्रं वा यथा, --“त्रिभुजे भुजयोर्योगस्तदनन्तरगुणो भुवाहृतोलब्ध्या ।द्विस्था भूरूनयुता दलितावाधे तयोःस्याताम्
स्वावाधाभुजकृत्योरन्तरमूलं प्रजांयते लम्बः ।लम्बगुणं भूम्यर्द्धं स्पष्टं त्रिभुजे फलं भवति
”उदाहरणम् ।“क्षेत्रे मही मनुमिता त्रिभुजे भुजौ तुयत्र त्रयोदशतिथिप्रमितौ हि यस्य ।तत्रावलम्बकमथो कथयाववाधेक्षिप्रं तथा समकोष्ठमितिं फलाख्याम्
”न्यासः भूः १४ भुजौ १३ १५ लब्धेआवाधे लब्धो लम्बश्च १२ क्षेत्र-फलञ्च ८४ इति लीलावती
(दैत्यविशेषः ।यथा, हरिवंशे ४३ २२ ।“लम्बस्तु लम्बमेघाभः प्रलम्बाम्बरभूषणः ।दैत्यव्यूहगतो भाति सनीहार इवांशुमान्
”)त्रि, दीर्घः लम्बा इति भाषा यथा, --“दूरतः शोभते मूर्खो लम्बशाटपटावृतः ।तावच्च शोभते मूर्खो यावत् किञ्चिन्न भाषते
”इति चाणक्यशतकम्
(लम्बमानः यथा, रघुः ६० ।“पाण्ड्योऽयमंसार्पितलम्बहारःकॢप्ताङ्गरागो हरिचन्दनेन ।आभाति बालातपरक्तसानुःसनिर्झरोद्गार इवाद्रिराजः
”)