लक्षकं (lakSakaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritलक्षकं, (लक्षयतीति । लक्ष + ण्वुल् ।)लक्षयति यत् । यथा । लक्षकं नाम लक्षयति ।“यादृशार्थस्य सम्बन्धवति शक्तन्तु यद्भवेत् ।तत्र तल्लक्षकं नाम तच्छक्तिविधुरं यदि ॥
”यादृशार्थसम्बन्धवति यन्नाम सङ्केतितं तदेवतादृशार्थे लक्षकं यदि तादृशार्थे शक्तिशून्यंभवेत् । सैन्धवादयस्तु शब्दाः तुरगादिसम्ब-न्धिनि लवणादाविव तुरगादावपि शक्ता एव ।गङ्गादयस्तु तीरादावसङ्केतिताः तत्सम्बन्धि-बीरादिशक्तत्वेन गृहीता एव तीराद्यन्वयं बोध-यन्ति तत्र लक्षका एव । अपि च । तदेवंविधलक्षणावत्त्वाल्लक्षकं नामापि जहत्-स्वार्थादिभेदादनेकविधमित्यर्थः स्यादेतद्यदितीरादिलक्षकतया गङ्गादिपदस्य ज्ञानं तीरा-द्यनुभवे भवेद्धेतुस्तदोक्तक्रमेण लक्षकाणांविभागो न त्वेतदस्ति । तीराद्यन्वयबोधं प्रतितीरादिशक्तत्वेनैव पदज्ञानस्य लाघवेन हेतु-तया लक्षकाणामननुभावकत्वात् गुरूणामग्नौशैत्यं स्पृशेदित्यादौ शक्येन दहनादिनेव गङ्गायांघोष इत्यादौ लक्षितेन तीरादिना सार्द्धम-गृहीतासंसर्गकस्यैव सप्तम्यर्थाधेयत्वान्वयबोध-प्रविष्टत्वादिति चेन्न । प्रकृत्यर्थावच्छिन्नस्यैव प्रत्य-यार्थस्य धर्म्म्यन्तरेऽन्वयबुद्धेर्व्व्युत्पन्नतया तीराद्य-विशेषितस्य सुबर्थाधेयत्वादेर्घोषादावन्वयबोधा-योगात् । न च शक्तस्यैव पदस्य स्वसाकाङ्क्ष-पदान्तरोपस्थाप्यार्थान्वितस्वार्थधर्म्मिकान्वय-बोधं प्रति हेतुत्वादन्वयबुद्धौ लक्षार्थस्य प्रवेशः ।कुन्ताः प्रविशन्तीत्यादौ लक्ष्यस्य कुन्तधरादेर-न्वयविशेष्यत्वानुपपत्तेः । कुमतिः पशुरित्यादौलक्षार्थयोर्म्मिथोऽन्वयबोधस्याप्यनुभविकत्वाच्च ।तस्मात् शक्तेरिव भक्तेरपि ज्ञानमनुभावकं भव-त्येव कार्य्यतावच्छेदकस्य सङ्कोचाच्च न व्यभि-चारः । इति शब्दशक्तिप्रकाशिका ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.