लक्षक (lakSaka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
English लक्षक lakSaka hinting at
लक्षक lakSaka indicating
लक्षक lakSaka expressing indirectly or elliptically or by metonymy
लक्षक lakSaka lac
लक्षक lakSaka one hundred thousand
लक्षक lakSaka expressing indirectly or elliptically or by metonymy
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishलक्षक [lakṣaka], [लक्ष्-ण्वुल्] Indicating indirectly, expressing secondarily. -कम् One hundred thousand.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiलक्षक
वि* - लक्ष्+ण्वुल्
"अप्रत्यक्ष रूप से सूचित करने वाला , गौण रूप से अभिव्यक्त करने वाला"
लक्षकम्
- -
"सौ हजार , एक लाख"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaलक्षक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಕ್ಷ್ಣಣಾವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಶಬ್ದ
निष्पत्तिः - > लक्ष (दर्शनाङ्कनयोः) - "ण्वुल्" (३-१-१३३)
व्युत्पत्तिः - > लक्षयति
लक्षक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂಸು ನೂರು ಸಾವಿರ /ಒಂದು ಲಕ್ಷ
लक्षक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತೋರಿಸುವ /ಸೂಚಿಸುವ
L R Vaidya
EnglishKridanta Forms
Sanskritलक्ष् (ल꣡क्षँ꣡ दर्शनाङ्कनयोः - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = लक्षणम्
अनीयर् = लक्षणीयः - लक्षणीया
ण्वुल् = लक्षकः - लक्षिका
तुमुँन् = लक्षयितुम्
तव्य = लक्षयितव्यः - लक्षयितव्या
तृच् = लक्षयिता - लक्षयित्री
क्त्वा = लक्षयित्वा
ल्यप् = प्रलक्ष्य
क्तवतुँ = लक्षितवान् - लक्षितवती
क्त = लक्षितः - लक्षिता
शतृँ = लक्षयन् - लक्षयन्ती
शानच् = लक्षयमाणः - लक्षयमाणा
लक्ष् (ल꣡क्षँ॒ आलोचने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = लक्षणम्
अनीयर् = लक्षणीयः - लक्षणीया
ण्वुल् = लक्षकः - लक्षिका
तुमुँन् = लक्षयितुम्
तव्य = लक्षयितव्यः - लक्षयितव्या
तृच् = लक्षयिता - लक्षयित्री
क्त्वा = लक्षयित्वा
ल्यप् = प्रलक्ष्य
क्तवतुँ = लक्षितवान् - लक्षितवती
क्त = लक्षितः - लक्षिता
शानच् = लक्षयमाणः - लक्षयमाणा
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritलक्षकं, (लक्षयतीति । लक्ष + ण्वुल् ।)लक्षयति यत् । यथा । लक्षकं नाम लक्षयति ।“यादृशार्थस्य सम्बन्धवति शक्तन्तु यद्भवेत् ।तत्र तल्लक्षकं नाम तच्छक्तिविधुरं यदि ॥
”यादृशार्थसम्बन्धवति यन्नाम सङ्केतितं तदेवतादृशार्थे लक्षकं यदि तादृशार्थे शक्तिशून्यंभवेत् । सैन्धवादयस्तु शब्दाः तुरगादिसम्ब-न्धिनि लवणादाविव तुरगादावपि शक्ता एव ।गङ्गादयस्तु तीरादावसङ्केतिताः तत्सम्बन्धि-बीरादिशक्तत्वेन गृहीता एव तीराद्यन्वयं बोध-यन्ति तत्र लक्षका एव । अपि च । तदेवंविधलक्षणावत्त्वाल्लक्षकं नामापि जहत्-स्वार्थादिभेदादनेकविधमित्यर्थः स्यादेतद्यदितीरादिलक्षकतया गङ्गादिपदस्य ज्ञानं तीरा-द्यनुभवे भवेद्धेतुस्तदोक्तक्रमेण लक्षकाणांविभागो न त्वेतदस्ति । तीराद्यन्वयबोधं प्रतितीरादिशक्तत्वेनैव पदज्ञानस्य लाघवेन हेतु-तया लक्षकाणामननुभावकत्वात् गुरूणामग्नौशैत्यं स्पृशेदित्यादौ शक्येन दहनादिनेव गङ्गायांघोष इत्यादौ लक्षितेन तीरादिना सार्द्धम-गृहीतासंसर्गकस्यैव सप्तम्यर्थाधेयत्वान्वयबोध-प्रविष्टत्वादिति चेन्न । प्रकृत्यर्थावच्छिन्नस्यैव प्रत्य-यार्थस्य धर्म्म्यन्तरेऽन्वयबुद्धेर्व्व्युत्पन्नतया तीराद्य-विशेषितस्य सुबर्थाधेयत्वादेर्घोषादावन्वयबोधा-योगात् । न च शक्तस्यैव पदस्य स्वसाकाङ्क्ष-पदान्तरोपस्थाप्यार्थान्वितस्वार्थधर्म्मिकान्वय-बोधं प्रति हेतुत्वादन्वयबुद्धौ लक्षार्थस्य प्रवेशः ।कुन्ताः प्रविशन्तीत्यादौ लक्ष्यस्य कुन्तधरादेर-न्वयविशेष्यत्वानुपपत्तेः । कुमतिः पशुरित्यादौलक्षार्थयोर्म्मिथोऽन्वयबोधस्याप्यनुभविकत्वाच्च ।तस्मात् शक्तेरिव भक्तेरपि ज्ञानमनुभावकं भव-त्येव कार्य्यतावच्छेदकस्य सङ्कोचाच्च न व्यभि-चारः । इति शब्दशक्तिप्रकाशिका ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritलक्षक लक्षयति लक्षणयार्थम् लक्ष--ण्वुल् । लक्षण-यार्थबोधके शब्दे । तल्लक्षणं श० प्र० उक्तं यथा“यादृशार्थस्य सम्बन्धवति शक्तन्तु यद्भवेत् । तत्र तद्ध-क्षकं नाम तच्छक्तिविधुरं यदि” । “यादृशार्थसम्बन्धवतियन्नाम सङ्केतितं तदेव तादृशार्थे लक्षकं यदि तादृशार्थेशक्तिशून्यं भवेत् । सैन्घवादयश्च शब्दास्तुरगादिसम्बन्धिनिलवणादाविव तुरगादावपि शक्ता एव । गङ्गादयस्तु ती-रादावसङ्केतिताः तत्सम्बन्धिनीरादिशक्तत्वेन गृहीताएव तीराद्यन्वयं बोधयन्तीति तत्र लक्षका एव शक्तत्वेपूर्वपूर्वप्रयुक्तत्वापत्तेः तस्य तद्व्याप्यत्वात् कथञ्चित्तीरा-दिसम्बन्धित्वेन गृहीतादपि गङ्गादिपदात्तीरादेरन्वय-बोधेन तीराद्यशक्तत्व सति तत्सम्बन्धितामात्रन्त नलक्षणा गङ्गागङ्गायां घोष इत्यादावपि गङ्गागङ्गाति-भागस्य निरुक्तलक्षणायाः सत्त्वेन वैयर्थ्याभावप्रसङ्गाच्च ।एतेन तीराद्यशक्तत्वे सति तीरादिपरत्वं तीरादिसम्बन्ध्यनुभावकत्वं वा तल्लक्षकत्वमित्यपि प्रत्युक्तम्अपभ्रंशस्यापि लक्षकत्वापाताच्च नचेष्टापत्तिः शक्तिल-क्षणान्यतरवृत्तिमत्त्रे तस्य साधुतापत्तेः पदसाधुतायांवृत्तिमत्त्वस्यैव तन्त्रत्वात् । किञ्चानुभावकत्वं तदा घो-षादिपदसाकाङ्क्षस्य गङ्गादिपदस्य तीरलक्षकता न स्यात्तेन तोरसम्बन्धिनो नीरस्यानुभवानर्ज्जनात् स्वरूपयो-ग्यत्वन्तु सङ्गायामिति वाक्यस्य दुर्वारं तस्याप्याधेयता-धमिकनीरानुभवं प्रति नीरार्थकनामोत्तर सप्तमीत्वेनतथात्वात् नीराधेयत्वस्य च तीरसम्बन्धित्वानपायात् ।”अधिकं लक्षणशब्दे दृश्यम् ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.