| YouTube Channel

रौरवः (rauravaH)

 
Apte Hindi
Hindi
रौरवः
पुं*
 - -
बर्बर
रौरवः
पुं*
 - -
एक नरक का नाम
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 रौरवः
noun
नरकविशेषः।
"पुराणानुसारं रौरवः पञ्चमः नरकः।"
Synonyms:
 रौरवः
noun
नरकविशेषः ।
"रौरवस्य उल्लेखः महाभारते वर्तते"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: रौरवः
Root: रौरव
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ नरकभेदः
Meaning(s):
⇒ Particular hell
Shloka(s):
1|2|37|2 ► अवीच्यन्ता रौरवाद्याः प्रायशो नरका नरि॥ (स्वर्गकाण्डः/लोकपालाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|2|37|2 ⇢ अवीचिः (अवीचि) (पुं) ⇒ Particular hell ⇒ नरकभेदः
➠ 1|2|37|2 ⇢ रौरवः (रौरव) (पुं) ⇒ Particular hell ⇒ नरकभेदः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ नरकः
जातिः ➡ अलौकिकस्थानम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रौरवः,
पुं,
 (रुरुर्ज्जन्तुविशेषस्तस्यायमिति । रुरु +अण् ।) नरकविशेषः । घोरः । इति मेदिनी ।वे, ४९ ॥
आद्यस्य विवरणं यथा, --“रौरवे कूटसाक्षी तु याति यश्चानृती नरः ।तस्य स्वरूपं वदतो रौरवस्य निशामय ॥
योजनानां सहस्रे द्वे रौरवो हि प्रमाणतः ।जानुमात्रप्रमाणन्तु तत्र श्वभ्रं सुदुस्तरम् ॥
तत्राङ्गारचयो येन कृतं तद्धरणीसमम् ।जाज्वल्यतातितीव्रेण तापिताम्बरभूमिना ॥
तन्मध्ये पापकर्म्माणं विमुञ्चन्ति यमानुगाः ।स दह्यमानस्तीव्रेण वह्निना तेन धावति ॥
पदे पदे च पादोऽस्य शीर्य्यते जायते पुनः ।अहोरात्रेणोद्धरणं पादन्यासं स गच्छति ।एवं सहस्रं विस्तीर्णे योजनानां विमुच्यते ॥
”इति मार्कण्डेयपुराणे पितापुत्त्रसंवादनामा-ध्यायः ॥
(तथाच देवीभागवते । ८ । २२ । ८-११ ।“एतन्ममाहमिति यो भूतद्रोहेण केवलम् ।पुष्णाति प्रत्यहं स्वीयकुटुम्बं कार्य्यलम्पटः ॥
एतद्विहाय चात्रैव स्वाशुभेन पतेदिह ।रौरवे नाम नरके सर्व्वसत्त्वभयावहे ॥
इह लोकेऽमुना ये तु हिंसिता जन्तवः पुरा ।त एव रुरवो भूत्वा परत्र पीडयन्ति तम् ॥
तस्माद्रौरवमित्याहुः पुराणज्ञा मनिषिणः ।रुरुः सर्पादपि क्रूरो जन्तुरुक्तः पुरातनैः ॥
”)
रौरवः, त्रि, चञ्चलः । धर्त्तः घोरः । इति शब्द-रत्नावली ॥
(रुरोर्मृगस्येदमिति । अण् । मृग-सम्बन्धिनि च । यथा, मनुः । २ । ४१ ।“कार्ष्णरौरववास्तानि चर्म्माणि ब्रह्मचारिणः ।वसीरन्नानुपूर्व्वेण शाणक्षौमाविकानि च ॥
”)