| YouTube Channel

रोधः (rodhaH)

 
Apte
English
रोधः [rōdhḥ], [रुध्-घञ्]
Stopping, arresting, hindering
Śi.*
 1.89
मरुद्रोधाद्विनिर्मुक्तास्ताः प्रजा मुदिताभवन्
Rām.*
 7.36. 6.
Obstruction, stoppage, hindrance, prevention, prohibition, suppression
शापादसि प्रतिहता स्मृतिरोधरूक्षे
Ś.*
 7.32
उपलरोध
Ki.*
 5.15
Y.*
 2.22.
Closing, shutting up, blocking up, blockade, siege
चैत्यद्रुमावमर्दश्च रोधः कर्मानुशासनम्
Mb.
 * 12.59.63
प्रीतिरोधमसहिष्ट सा पुरी
R.*
 11. 52.
A dam, bank
नर्मदां रोधवद्रुद्ध्वा क्रीडापयति योषितः
Rām.*
 7.32.18.
Sprouting, growing.
Comp.
 -कृत्
N.
 of a संवत्सर. -वक्रा, -वेदी a river.
Apte 1890
English
रोधः [रुध्-घञ्] 1 Stopping, arresting, hindering
Śi. 10. 89.
2 Obstruction, stoppage, hindrance, prevention, prohibition, suppression
शापादसि प्रतिहता स्मृतिरोधरूक्षे Ś. 7. 32
उपलरोध Ki. 5. 15
Y. 2. 220.
3 Closing, shutting up, blocking up, blockade, siege
प्रीतिरोधमसहिष्ट सा पुरी R. 11. 52.
4 A dam, bank.
5 Sprouting, growing.
Monier Williams Cologne
English
रोधः in comp. for रोधस्.
Apte Hindi
Hindi
रोधः
पुं*
 - रुध् + घञ्
"रोकना, पकड़ना, रुकावट डालना"
रोधः
पुं*
 - -
"अवरोधम् ठहराना, बाधा, रोक, प्रतिषेध, दबाना"
रोधः
पुं*
 - -
"बन्द करना, रोकना, नाकेबंदी करना, घेरा डालना"
रोधः
पुं*
 - -
बाँध
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अवकीलकः, रोधः, अवष्टम्भः
noun
वस्तुनः छिद्रं रन्ध्रं वा आच्छादयितुं तस्मिन् स्थाप्यमानं वस्तु।
"अस्याः कूप्याः अवकीलकः शिथिलः अस्ति।"
Synonyms:
 रोधः
noun
जलम् अवरोद्धुं दृढतायै वा भित्तेः समीपे व्यवस्थितं इष्टिकामृत्तिकादीनां समुदायः।
"जलप्लावने रोधः अपि अवासीदत्।"
Synonyms:
 अवरोधकम्, रोधः, सम्बाधनम्
noun
सा रचना यया कस्यापि अग्रे गमनम् अवरुध्यते।
"शुल्कस्थाने अवरोधकम् अस्ति।"
Synonyms:
 रोधः
noun
कस्यापि वस्तुनः स्थानस्य वा उन्नतः तटः।
"रोधसि गत्वा सा जले अकूर्दत्।"
Synonyms:
 तीरम्, तटः, कूलम्, कच्छः, रोधः, तटम्
noun
नद्याः जलाशयस्य वा समीपस्थानम्।
"सः नद्याः तीरे नौकां प्रतीक्षते।"
Synonyms:
 रोधः, रोधनम्, प्रतिबन्धनम्, प्रतिरोधः, उपरोधः
noun
कार्यादिप्रतिघातः।
"मोहनः मम कार्यस्य रोधनं करोति ।"
Synonyms:
 रोधः
noun
एकः नरकः ।
"रोधस्य उल्लेखः विष्णुपुराणे वर्तते"
Synonyms:
 रोधः
noun
एकः पुरुषः ।
"रोधः शिवादिगणे परिगणितः"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: रोधः
Root: रोधः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ ban
⇒ prop
⇒ siege
⇒ support
⇒ stoppage
⇒ obstacle
⇒ condition
⇒ cessation
⇒ hindrance
⇒ impediment
⇒ connection
⇒ suspension
⇒ resistance
⇒ opposition
⇒ investment
⇒ obstruction
⇒ uninterruptedness
⇒ logical impediment
⇒ obstructive argument
Shloka(s):
3|2|27|1 ► प्रतिबन्धः प्रविष्टम्भोऽवनायस्तु निपातनम्। (सङ्कीर्णवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|2|27|1 ⇢ प्रतिबन्धः (प्रतिबन्ध) (पुं) ⇒ ban, prop, siege, support, stoppage, obstacle, condition, cessation, hindrance, impediment, connection, suspension, resistance, opposition, investment, obstruction, uninterruptedness, logical impediment, obstructive argument
➠ 3|2|27|1 ⇢ प्रविष्टम्भः (प्रविष्टम्भ) (पुं)
Related word(s):
जातिः ➡ क्रिया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रोधः,
पुं,
 (रुणद्धि जलमिति । रुध् + पचाद्यच् ।)नदीतीरम् । इत्यमरटीकायां भरतः । १ । १० । ७ ॥
(रुध् + घञ् । रोधनम् । यथा, मार्कण्डेये ।१३ । १ ।“अहं वैश्यकुले जातो जन्मन्यस्मात्तु सप्तमे ।समतीते गवां रोधं निपाने कृतवान् पुरा ॥
”)
रोधः, [स्]
क्ली,
 (रुणद्धि वार्य्यादिकमिति । रुध +“सर्व्वधातुभ्योऽसुन् ।” उणा० ४ । १८८ । इतिअसुन् ।) नदीतीरम् । इत्यमरः । १ । १० । ७ ॥
(यथा, रघुः । ५ । ४२ ।“स नर्म्मदारोधसि सीकरार्द्रै-र्मरुद्भिरानर्त्तितनक्तमाले ।निवेशयामास विलङ्घिताध्वाक्लान्तं रजोधूसरकेतु सैन्यम् ॥
”)