| YouTube Channel

रोचनः (rocanaH)

 
Apte Hindi
Hindi
रोचनः
पुं*
 - -
भूख बढ़ाने वाली औषधि
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अङ्कोलः, अङ्कोटः, निकोचकः, अङ्कोठः, निकोठकः, लिकोचकः, अङ्कोलकः, बोधः, नेदिष्ठः, दीर्घकीलकः, रामठः, कोठरः, रेची, गूढपत्रः, गुप्तस्नेहः, पीतसारः, मदनः, गूढवल्लिका, पीतः, ताम्रफलः, दीर्घकीलः, गुणाढ्यकः, कोलकः, लम्बकर्णः, गन्धपुष्पः, रोचनः, विशानतैलगर्भः
noun
वृक्षविशेषः।
"अङ्कोलस्य बीजैः निर्मितस्य तैलस्य शरीरे आलेपनं क्रियते चेत् सः पुरुषः अदृश्यः भविष्यति इति लोकोक्तिः वर्तते।"
Synonyms:
 आरग्वधः, राजवृक्षः, सम्पाकः, चतुरङ्गुलः, आरेवतः, व्याधिघातः, कृतमालः, सुवर्णकः, मन्थानः, रोचनः, दीर्घफलः, नृपदृमः, हिमपुष्पः, राजतनुः, कण्डुघ्नः, ज्वरान्तकः, अरुजः, स्वर्णपुष्पम्, स्वर्णद्रुः, कुष्ठसुदनः, कर्णाभरणकः, महाराजद्रुमः, कर्णिकारः, स्वर्णाङ्गः, प्रग्रहः, शम्पाकः, शम्पातः
noun
वृक्षविशेषः यस्य माषः दीर्घः अस्ति।
"आरग्वधस्य पुष्पाणि पीतानि तथा च पर्णानि शिरीषसदृशानि भवन्ति।"
Synonyms:
 पलाण्डुः, सुकन्दकः, लोहितकन्दः, तीक्ष्णकन्दः, उष्णः, मुखदूषणः, शूद्रप्रियः, कृमिघ्नः, दीपनः, मुखगन्धकः, बहुपत्रः, विश्वगन्धः, रोचनः, पलाणडूः, सुकन्दुकः
noun
मूलविशेषः अस्य गुणाः कटुत्व-कफपित्तवान्तिदोषनाशित्वादयः।
"पलाण्डुः शीतलत्वगुणयुक्तः।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: रोचनः
Root: रोचन
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Thorny silk-cotton tree
Tamil Mul̤l̤ilavu
Shloka(s):
3|3|91|2 ► रोचनः शिशपायां तु तीक्ष्णधूमावसादनी॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|91|2 ⇢ रोचनः (रोचन) (पुं) ⇒ Thorny silk-cotton tree
Tamil Mul̤l̤ilavu ⇒
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रोचनः,
पुं,
 (रोचयतीति । रोचि + नन्द्यादित्वात्ल्युः ।) कूटशाल्मलिः । इत्यमरः ॥
(तस्यपर्य्यायो यथा, --“कुत्सितः शाल्मलिः प्रोक्तो रोचनः कूट-शाल्मलिः ॥
”इति भावप्रकाशे । १ । १ ॥
काम्पिल्लः । तत्पर्य्यायो यथा, --“काम्पिल्लः कर्कशश्चन्द्रो रक्ताङ्गो रोचनोऽपिच ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)श्वेतशिग्रुः । पलाण्डुः । आरग्वधः । करञ्जः ।अङ्कोठः । दाडिमः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(देवयोनिविशेषः । यथा, हरिवंशे । १६६ । ७५ ।“कुम्भाण्डः कुम्भमूर्द्धा च रोचनो वैकृतोग्रहः ॥
”दक्षिणापुत्त्राणामन्यतमः । स च स्वायम्भुवमन्व-न्तरे देवविशेषः । इति भागवतम् । ४ । १ । ७ ॥
स्वारोचिषमन्वन्तरे इन्द्रः । इति च तत्रैव । ८ । १ ।२० ॥
भारतवर्षान्तर्गतपर्व्वतविशेषः । यथा, मार्कण्डेये । ५७ । १३ ।“तुङ्गप्रस्थो नागगिरी रोचनः पाण्डराचलः ॥
”)त्रि, रोचकः । इति मेदिनी । ने, ११६ ॥
(यथा, सुश्रुते । १ । ४६ । शाकवर्गे ।“वृष्योष्णं रोचनं हृद्यं सस्नेहं लघु दीपनम् ॥
”दीप्तिशाली । यथा, हरिवंशे । १२९ । ३५ ।“अन्तश्चरं रोचनं चारुशाखंमहाबलं धर्म्मनेतारमीड्यम् ।सहस्रनेत्रं शतवर्म्माणमुग्रंमहादेवं विश्वसृजं नमस्ये ॥
”शोभमानः । यथा, भट्टिः । ६ । ७३ ।“भृङ्गालिकोकिलक्रुङ्भिर्वाशनैः पश्य लक्ष्मण ।रोचनैर्भूषितां पम्पामस्माकं हृदयाविधम् ॥
”अनुरागकरः । यथा, भागवते । १ । १० । ११ ।“सत्सङ्गान्मुक्तदुःसङ्गो हातुं नोत्सहते बुधः ।कीर्त्त्यमानं यशो यस्य सकृदाकर्ण्य रोचनम् ॥
”)