रैवत (raivata)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 रैवत m.
  (-तः)
	 1. A mountain,  the eastern part of the Vindhya range, 
or that part in which the Revā rises.
	 2. A tree,  (Cassia fistula.)
3. A name of ŚIVA.
	 4. A Daitya or demon. 
	 5. The fifth MANU of
the present Kalpa.
 E.
  रेवा the Revā river,  aff.
   अञ् and त added.

Capeller Eng

English

 रैवत॑ f.
  ई descended from a wealthy family rich, 
opulent
 N.
  of a Manu.

Yates

English

 रैवत (तः) 1.
m.
  A mountain so call-
ed
 Cassia fistula
Shiva
 a de-
mon
 the fifth
Manu.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   रैवत  raivata  adj.
   rich   
   रैवत  raivata  adj.
   connected with the sAman raivata     
   रैवत  raivata  adj.
   descended from a wealthy family   
   रैवत  raivata  adj.
   relating to manu raivata     
   रैवत  raivata  m.
   cloud   
   रैवत  raivata  m.
   species of tuberous vegetable    
   रैवत  raivata  n.
   above    

Wilson

English

 रैवत
m.
  (-तः)
1 A mountain,  the eastern part of the Vindhya range,  or that part in which
the Revā rises.
2 A tree,  (Cassia fistula.)
3 A name of ŚIVA.
4 A Daitya or demon. 
5 The fifth MANU of the present Kalpa.
E.
  रेवा the Revā river,  aff.
   अञ्,  and त added.

Apte

English

रैवत [raivata],  a.
  (-ती f.
 )

Rich,  wealthy.

Plentiful,  abundant.

Splendid,  beautiful.

तः N.
  of Śiva. 

Saturn. 

N.
  of a mountain. 

A cloud.

N.
  of the 5th Manu
 Ms.*
  1.62.

Apte 1890

English

 रैवत a. (ती f.) Rich,  wealthy. 
तः 1 N. of Śiva. 
2 Saturn. 
3 N. of a mountain. 

Monier Williams Cologne

English

 रैवत॑ a mf(ई)n.  (fr.  रेव॑त्) descended from a wealthy family,  rich,  RV.
  

 relating to Manu Raivata,  Pur.
 

 connected with the Sāman R°,  TS.
 
 VS.

 रैवत॑ m.
  a cloud,  Naigh.
  i,  10

 a kind of Soma,  Suśr.
 

 a species of tuberous vegetable (=  सुवर्णालु),  L.
 

 N.
  of Śiva,  L.
 

 (as patr. of रेवत and metron.  of रेवति) N.
  of a demon presiding over a partic.  disease of children,  MBh.
  

 of one of the 11 Rudras,  Hariv.
 
 Pur.

 of a Daitya,  L.
 

 of the 5th Manu,  Mn.
   i,  62
 Hariv.
 
 Pur.
 

 of a Ṛṣi,  MBh.
  

 of a Brahmarṣi,  Lalit.
  

 of a king,  MBh.
  

 of Kakudmin (the ruler of Ānarta),  Pur.
 

 of a son of Amṛtodana by Revatī,  Buddh.
 

 of a mountain near Kuśa-sthalī (the capital of the country Ānarta),  MBh.
  
 Hariv.
 
 Pur.

 (with ऋषभ) N.
  of a Sāman,  PañcavBr.
  
 Lāṭy.
 

 रैवत॑ n.
  N.
  of various Sāmans,  ĀrṣBr. 
 Vas.
 

 रैवत b &c.
   See above.

Monier Williams 1872

English

 रैवत,  अस्,  ई,  अम् (fr. रे-वत्),  coming or de-
scended from a wealthy family,  rich,  opulent,  wealthy
relating to Manu Raivata
 belonging to or connected
with the Raivata Sāman (said of Indra,  Savitṛ
Ved.)
 (अस्),  m. a cloud (Ved.)
 a kind of Soma
a sort of vegetable
 N. of a demon presiding over
a particular child's disease
 N. of one of the eleven
Rudras
 of Śiva
 of the fifth Manu
 of a Daitya
of a Ṛṣi
 of a Brahmarṣi
 of a king
 a patro-
nymic of Kakudmin (the ruler of Ānarta
 in this
sense fr. रेवत)
 a metronymic of a son of Amṛ-
todana by Revatī
 N. of a mountain near Kuśa-
sthalī,  the capital of the country Ānarta
 (ई),  f. in
Mahā-bh. Anuśāsana-p. 6236,  according to the com-
mentator = रैवत above
 (अम्),  n.,  N. of a Sāman.
—रैवत-मदनिका,  f.,  N. of a Goṣṭhī drama.

 रैवत रैवत। See above.

Macdonell

English

 रैवत raivat-á,  a.
  (ī) wealthy (RV.¹)
 m.
  (C.) 🞄N. of a mountain: -ka,  m.
  id. (pl.  its inhabitants)
 🞄N. of a janitor.

Benfey

English

 रैवत रैवत,  i. e. रेवन्त् + अ (cf.  रे-
वन्त),  m.
 
 1. The fifth Manu,  Man.  1, 
62.
 2. A name of Śiva.
 3. A Daitya.
 4. A mountain,  the eastern part of the
Vindhya range.

Apte Hindi

Hindi

रैवतः
पुं*
  - रेवत्या अदूरो देशः-खेती + अण्=रैवत + कन्
द्वारका के निकट विद्यमान पहाड़

रैवतः
पुं*
  - रेवती+अण्
बादल

रैवतः
पुं*
  - रेवती+अण्
पाँचवें मनु का नाम

Shabdartha Kaustubha

Kannada

रैवत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರೈವತಕ ಪರ್ವತ /ರೇವತೀ ನದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪರ್ವತ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-२-७०)
व्युत्पत्तिः - > रेवत्या अदूरदेशे भवः
रैवत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿವ /ಪರಮೇಶ್ವರ
रैवत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಕ್ಕೆ ಗಿಡ
विस्तारः - > "रैवतस्तु स्य्वर्णालौ शैलभेदेऽपि शङ्करे" - मेदि०
रैवत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶನಿಗ್ರಹ

L R Vaidya

English

 rEvata {% m. %} Name of a mountain near Dvārakā
 (the fourth canto of Sis. contains a poetic description of this mountain.)

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Raivata, 
(1) n. of a brahman ascetic who entertained the Bodhisattva: LV 〔238.9〕
(2) = Revata,  q.v. (perhaps read so): Divy 〔182.22〕
 〔198.8〕 (in lists of names of disciples).

Mahabharata

English

Raivata^1,  a mountain near Dvārakā. § 252 (Subhadrāharaṇap.): I,  220,  7936 (śailendraṃ).--§ 273 (Rājasūyārambhap.): II,  14,  614 (Kuśasthalīṃ purīṃ…Rºopaśobhitāṃ). Cf. Raivataka.

Raivata^2,  a ṛshi. § 265 (Lokapālasabhākh.). II,  5,  145 (accompanied Nārada,  only C.,  B. Parvata).

Raivata^3,  a graha (sickness-demon): § 502 (Manushyagrahak.): III,  230,  14482 (Aditiṃ Revatīṃ prāhur grahas tasyās tu Rºḥ).

Raivata^4,  an ancient king. § 565 (Gālavacarita): V,  109,  3788 (atra--i.e. in the south--sāmāni gāthābhiḥ śrutvā gītāni Rºaḥ | gatadāro gatāmatyo gatarājyo vanaṃ gataḥ,  i.e. while R. listened to the sāmans,  he did not know how long time had passed,  but when he returned he found his wife dead,  etc. (Nīl.),  cf. Harivaṃśa v. 645 foll. PCR. erroneously a Daitya).--§ 656 (Khaḍgotpattik.): XII,  166,  6197 (received the sword from Marutta,  from R. it passed over to Yuvanāśva).--§ 761 (Ānuśāsanik.): XIII,  115,  5665 (abstained from meat during the month of Kārttika).-§ 775 (do.): XIII,  166,  7679 (C. has by error Reº).

Raivata^5,  a Rudra. § 665 (Mokshadh.): XII,  208,  7585.

Raivata^6,  adj. (“relating to Revatī”). § 767 (Ānuśāsanik.): XIII,  136,  6236 (ishṭiṃ,  otherwise Nīl.),  6242 (do.,  C. has by error Reº).

पुराणम्

English

रैवत १ / RAIVATA I. Information about this King found in the mahābhārata is given below:--(1)  An ancient King in bhārata. Once he heard the Gandharvas singing songs from sāmaveda in the arbours of mandara mountain in the south and becoming so much immersed in it,  he desired to renounce his country,  city,  wife and everything and go to the forest. (M.B. Udyoga Parva,  Chapter 109,  Stanza 9).(2)  He got a sword from marutta. He gave that sword to yuvanāśva. (M.B. śānti Parva,  Chapter 166,  Stanza 77).(3)  raivata never ate meat. (M.B. anuśāsana parva,  Chapter 115,  Stanza 63).(4)  He is one of the Kings who should be praised in the mornings and evenings. (M.B. anuśāsana parva,  Chapter 165,  Stanza 53).

रैवत २ / RAIVATA II. One of the eleven Rudras. (M.B. śānti Parva,  Chapter 208,  Stanza 19).

रैवतक / RAIVATAKA (raivata). Son of priyavrata,  the brother of uttānapāda. priyavrata had two wives surūpā and barhiṣmatī. surūpā gave birth to ten sons beginning with agnīdhra. three sons uttama,  tāmasa and raivata were born to barhiṣmatī. These three sons became Lords of manvantara,  in course of time. (See under manvantara).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 रैवतः,  पुं,
   स्वर्णालुवृक्षः । (यथा,  गारुडे २०८ अः ।“चतुरङ्गुलसम्पाको व्याधिघाताभिसंज्ञकः ।विद्यादारग्वधं राजवृक्षं रैवतर्संज्ञकम् ॥
”)शैलभेदः । (अत्रैवार्ज्जुनः सुभद्रां हृतवान् ।यथा,  महाभारते । २२१ । ६ -- ८ ।“सुभद्रा त्वथ शैलेन्द्रमभ्यर्च्यैव हि रैवतम् ।दैवतानि च सर्व्वाणि ब्राह्मणान् स्वस्ति वाच्य च ॥
प्रदक्षिणं गिरेः कृत्वा प्रययौ द्बारकां प्रति ॥
तामभिद्रुत्य कौन्तेयः प्रसह्यारोपयद्रथम् ।सुभद्रां चारुसर्व्वाङ्गीं कामबाणप्रपीडितः ॥
ततः स पुरुषव्याघ्रस्तामादाय शुचिस्मिताम् ।रथेन काञ्चनाङ्गेन प्रययौ स्वपुरं प्रति ॥
”)शङ्करः । इति मेदिनी । ते ४५ ॥
 दैत्यविशेषः ।इति धरणिः ॥
 (स तु बालग्रहाणामन्यतमः ।यथा,  महाभारते । ३ । २२९ । २९ ।“अदितिं रेवतीं प्राहुर्ग्रहस्तस्यास्तु रैवतः ।सोऽपि बालान् महाघोरो वाघते वै महा-ग्रहः ॥
”रेवत्यां भवः । रेवती + अण् ।) वर्त्तमान-कल्पीयः पञ्चमो मनुः । स तु रेवतीगर्भे दुर्दम-राजपुत्त्रः । अस्मिन् मन्वन्तरे विकुण्ठोऽव-तारः । विभुरिन्द्रः । भूतरयादयो देवाः ।हिरण्यरोमादयः सप्तर्षयः । बलिबिन्धादय-स्तन्मनुसुताः । इति श्रीभागवतम् ॥
 तद्बिवरणंयथा,  --“पञ्चमस्य मनोस्तद्वत् रैवतस्यान्तर शृणु ।देववाहुः सुबाहुश्च पर्य्यण्यः सोमपो मुनिः ॥
हिरण्यरोमा सप्ताश्वः सप्तैते ऋषयः स्मृताः ।देवाश्चाभूतरजसस्तथा प्रकृतयः स्मृताः ॥
अरुणस्तत्त्वदर्शी च वित्तवान् हव्यपः कपिः ।मुक्तो निरुत्सुकः सत्वो निर्म्मोहोऽथ प्रकाशकः ।धर्म्मवीर्य्यबलोपेता दशैते रैवतात्मजाः ॥
भृगुः सुधामा विरजः सहिष्णुर्नाद एव च ।विवस्वानतिनामा च षष्टिसप्तर्षयोऽपरे ॥
”इति मात्स्ये ९ अध्यायः ॥
 * ॥
मार्कण्डेयपुराणोक्तरैवतमनुविवरणन्तु रेवती-शब्दे द्रष्टव्यम् ॥
 (रुद्राणामन्यतमः । यथा, मात्स्ये । ५ । २९ ।“अजैकपादहिब्रघ्नो विरूपाक्षोऽथ रैवतः ॥
”मेघः । इति निघण्टुः । १ । १० ॥
“रेवत्यो गावः ‘पशवो वै रेवतीः ।’ इति श्रुतेः‘तस्येदम् ।’ ४ । ३ । १२० । इत्यण् । मेघो हिसर्व्वत्र वर्षति यवसं पानीयं च जनयित्वातदीयो भवति पर्व्वतस्तद्वत्तया । यद्वा,  रयि-रस्यास्तीति मतुपि ‘रयेर्म्मतौ बहुलम् ।’ ६ । १ ।३४ । इति सम्प्रसारणम् । ‘संज्ञायाम् ।’ ८ ।२ । ११ । इति वत्वम् । सर्व्वस्य धनस्येशितृ-त्वात् रेवान् इन्द्रः मघवेति हि तस्य नामतदीयो रैवतः पूर्व्ववत् तदीयत्वं द्रष्टव्यम् ॥
”इति तत्र देवराजयज्वा ॥
 * ॥
 सोमलता-विशेषः । यथा,  सुश्रुते । ४ । २९ ।“अग्निष्टोमो रैवतश्च यथोक्त इति संज्ञितः ॥
”ऋषिविशेषः । यथा,  महाभारते । २ । ५ । ११ ।“नारदः सुमहातेजा ऋषिभिः सहितस्तदा ।पारिजातेन राजेन्द्र रैवतेन च धीमता ॥
”घनवति,  त्रि । यथा,  ऋग्वेदे । ५ । ६० । ४ ।“वरा इवेद्रैवतासो हिरण्यै-रभिस्वधाभिस्तन्वः पिपिश्रे ।”“वैरतासो धनवन्तः ।” इति तद्भाष्ये सायणः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 रैवत पु०
  रेवत्या नद्या अदूरो देशः अञ् । द्वारिकासमी-पस्थे १ पर्वतभेदे २ स्वर्णालुवृक्षे,  ३ शिये मेदि० । ४ दैत्यभेदेधरणिः । रेवर्त्या भवः अण् । ५ चतुर्दशसु मनुषु पञ्चमेमनुभेदे । श्चरे च ।

Capeller

German

 रैवत॑,  f.
  ई von Reichen stammend,  reich.

Grassman

German

 raivatá,  a.,  von reichen [revát] Aeltern stammend.
-ā́sas varā́s {414, 4}.

Burnouf

French

 रैवत रैवत m.
  le Manu Revanta.
		 Np. d'un Daitya.
Cassia fistula,  bot.
		 Np. de la partie orientale du Vindhya,  d'où
découle la Revā.
रैवतक m.
  le mont Raivata.

Stchoupak

French

 रैवत-
 a. concernant Manu Raivata 
 m.
  n.
  d'un démon 
 de divers
personnages,  dont l'un des Manu et un Ṛṣi 
 d'une montagne près de Dvārakā 
-क- m.
  n.
  d'une montagne 
 d'un portier.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.