| YouTube Channel

रेचिता-त्री (recitA-trI)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“रिच वियोजनसंपर्चनयोः”@} 2 आधृषीयः।
‘-- वियोजनसंयमनयोः इति मुकुटः’ इति अमरसुधा 3।
सम्पर्चनम् = मिश्रीकरणम्।
अभिधानवैचित्र्यात् धातोरस्य परस्परविरुद्धार्थकत्वम्।
‘रिचिर् विरेचने रिङ्क्ते रिणक्ति श्ने, वियोजने।
सम्पर्चने यौ वा णौ रेचयत्यपि रेचति।।’ 4 इति देवः।
रेचकः-चिका, रिरेचयिषकः-षिका, रेचकः-चिका, रिरिक्षकः-क्षिका, रेरिचकः-चिका
रेचयिता-त्री, रिरेचयिषिता-त्री, रेचिता-त्री, रिरिक्षिता-त्री, रेरिचिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकचर्पयतिवत् 5 बोध्यानि।
आधृषीयत्वादस्य णिज्विकल्पः।
णिजभावपक्षे ‘पचिं वचिं विचिरिचि- रञ्जिपृच्छतीन्--’ 6 इत्यनिट्कारिकासु पाठा- दनिट्त्वं बोध्यम्।
अत्र ‘रिचि--’ इति रौधादिकस्य, चुरादिषु पठितस्य णिजभावपक्षे औत्सर्गिकशब्विकरणकस्य सामान्येन ग्रहणम्।
णिजभावपक्षे निष्ठायाम्-- 7 विरिक्तः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१४०३)
02
=>
(१०-चुरादिः-१८१७। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(१-१७)
04
=>
(श्लो। ५२)
05
=>
(५५४)
06
=>
(व्याघ्रभूतिकारिका ७-२-१०)
07
=>
[[आ। ‘अजरद्वृषवद् विरिक्तपीडः पुनरभ्येत्य विशिष्टचित्तताऽपि।’ धा। का। ३-४९।]]