रेचक (recaka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 रेचक mfn.
   (-कः-चिका-कं)
	 1. Purgative,  aperient.
	 2. Emptying the lungs, 
emitting the breath.
	 m.
  (-कः)
	 1. A cathartic,  a purgative.
	 2. Nitre, 
salt-petre.
	 3. The purging-nut plant,  (Croton tiglium. )
	 4. Exhala-
tion through one of the nostrils,  (opposed to पूरक.)
	 5. A syringe.
	 n.
 
(-कं) A purge.
 E.
  रिच् to evacuate by stool,  causal form,  वुन् aff.
  

Capeller Eng

English

 रेच°क m.
  °न n.
  emission of breath.

Yates

English

 रेचक (कः-की-कं)
a. Purgative.
m.
 
A purgative nitre
 purging nut
plant.
n.
  A purge.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

रेचक 	-	 recaka 	-	 adj.
  	-	  emitting the breath
रेचक  { इका } 	-	 recaka  { ikA } 	-	 adj.
  	-	  having a gentle laxative effect
रेचक 	-	 recaka 	-	 adj.
  	-	  emptying the lungs
रेचक  { इका } 	-	 recaka  { ikA } 	-	 adj.
  	-	  purging
रेचक  { इका } 	-	 recaka  { ikA } 	-	 adj.
  	-	  emptying
रेचक 	-	 recaka 	-	 m.
  	-	  bleeding-heart plant  [ Clerodendrum phlomidis - Bot. ]
रेचक 	-	 recaka 	-	 m.
  	-	  particular movement of the feet
रेचक 	-	 recaka 	-	 m.
  	-	  purging Croton   [ Croton Tiglium - Bot. ]
रेचक 	-	 recaka 	-	 m.
  	-	  expelling the breath out of one of the nostrils
रेचक 	-	 recaka 	-	 m.
  	-	  saltpetre
रेचक 	-	 recaka 	-	 m.
  	-	  exhalation
रेचक 	-	 recaka 	-	 m.
  	-	  syringe
रेचक 	-	 recaka 	-	 m.
  	-	  act of breathing out
रेचक 	-	 recaka 	-	 n.
  	-	  purge
रेचक 	-	 recaka 	-	 n.
  	-	  fruit of the yellow myrobalan
रेचक 	-	 recaka 	-	 n.
  	-	  kind of soil or earth

रेचक  { इका } 	-	  recaka  { ikA } 	-	 adj.
  	-	 emptying
आरेचिन् 	-	  Arecin 	-	 adj.
  	-	 emptying
विरेक 	-	  vireka 	-	 m.
  	-	 emptying
आरेक 	-	  Areka 	-	 m.
  	-	 emptying
परिमोक्ष 	-	  parimokSa 	-	 m.
  	-	 emptying
रेक 	-	  reka 	-	 m.
  	-	 emptying
रेचन 	-	  recana 	-	 n.
  	-	  act of emptying
रेचक 	-	  recaka 	-	 adj.
  	-	 emptying the lungs
मलहरणं करोति  { कृ } 	-	  malaharaNaM karoti  { kR } 	-	 verb 8 	-	 emptying the bowels
ऊर्ध्वशोधन 	-	  Urdhvazodhana 	-	 n.
  	-	  purifying or emptying upwards
रेच 	-	  reca 	-	 m.
  	-	 emptying of the lungs by exhalation

 
   रेचक  { इका }  recaka  { ikA } adj.
   purging   
   नैरूहिक  nairUhika adj.
   purging    
   रेचन  recana adj.
   purging   
   वैरेकीय  vairekIya adj.
   purging    
   वीशोधन  vIzodhana adj.
   purging   
   वीशोधनीय  vIzodhanIya adj.
   purging    
   स्रंसन  sraMsana adj.
   purging   
   विरिक्ति  virikti f.
   purging    
   संसर्गी  saMsargI f.
   purging   
   विरेक  vireka m.
   purging    
   अतिसार  atisAra m.
   purging   
   रेक  reka m.
   purging    
   अनुलोमन  anulomana n.
   purging   
   स्कन्दन  skandana n.
   purging    
   सामान्य जयपाल  sAmAnya jayapAla m.
   purging Croton   [ Croton Tiglium - Bot. ]  
   जयपाल  jayapAla m.
   purging Croton   [ Croton Tiglium - Bot. ]   
   निरूह  nirUha m.
   purging clyster  
   रेचक  recaka m.
   purging Croton   [ Croton Tiglium - Bot. ]   
   वक्रदन्तीबीज  vakradantIbIja m.
   purging Croton   [ Croton Tiglium - Bot. ]  
   सारक  sAraka m.
   purging Croton   [ Croton Tiglium - Bot. ]       

Wilson

English

 रेचक
mfn.
   (-कः-की-कं) Purgative,  aperient.
m.
  (-कः)
1 A cathartic,  a purgative.
2 Nitre,  saltpetre.
3 The purging-nut plant,  (Croton tiglium. )
n.
  (-कं) A purge.
E.
  रिच् to evacuate by stool,  causal form,  वुन् aff.
  

Apte

English

रेचक [rēcaka],  a.
  (-चिका f.
 ) [रेचयति रिच्-णिच् ण्वुल्]

Emptying,  purging.

Purgative,  aperient.

Emptying the lungs,  emitting the breath.

कः Emission of breath,  breathing out
 exhalation,  especially through one of the nostrils (opp.  पूरक which means 'inhaling breath',  and कुम्भक 'suspending breath')
 प्राणापानौ संनिरुन्ध्यात् पूरकुम्भकरेचकैः Bhāg.*
  7.15.32.

A syringe
 सिच्यगानो$च्युतस्ताभिर्हसन्तीभिः स्म रेचकैः Bhāg.*
  1.9.9.

Nitre,  salt-petre. -कम् A purgative,  cathartic.

Apte 1890

English

 रेचक a. (चिका f.) [रेचयति रिच्णिच् ण्वुल्] 1 Emptying,  purging. 
2 Purgative,  aperient. 
3 Emptying the lungs,  emitting the breath. 
कः 1 Emission of breath,  breathing out,  exhalation,  especially through one of the nostrils (opp. पूरक which means ‘inhaling breath’,  and कुंभक ‘suspending breath’). 
2 A syringe. 
3 Nitre,  salt-petre. 
कं A purgative,  cathartic. 

Monier Williams Cologne

English

 रेचक mf(इका)n.  emptying,  purging,  aperient,  cathartic,  L.
 

 emptying the lungs,  emitting the breath,  L.
 

 रेचक m.
  the act of breathing out,  exhalation,  VarBṛS.
 

 (esp.  ) expelling the breath out of one of the nostrils (one of the three Prāṇāyāmas [q.v.] or breath-exercises performed during Saṃdhyā),  AmṛtUp.  
 BhP.
   &c.
  ,  RTL.
   402

 a syringe,  BhP.
  

 a partic.  movement of the feet,  VP.
  

 saltpetre,  L.
 

 Croton Jamalgota,  L.
 

 Clerodendrum Phlomoides,  L.
 

 N.
  of a forester,  Vikr.
  (v.l. रेधक)

 रेचक m.
  pl.
  N.
  of a people,  MBh.
   (B. आरोचक)

 रेचक n.
  a kind of soil or earth,  L.
 

 the fruit of the yellow myrobalan,  L.
 

 a purge,  cathartic,  W.
 

 रेचक m.
  or n.
  (?) =
  भ्रमण,  Harav.
  (cf.   next).

Monier Williams 1872

English

 रेचक,  अस्,  इका,  अम्,  emptying,  purging,  purga-
tive,  aperient,  cathartic
 emptying the lungs,  emitting
the breath
 (अस्),  m. the act of breathing out or exha-
lation,  expiration or emission of breath,  (especially)
expelling the breath out of one of the nostrils (in
the practice of Yoga)
 a syringe
 N. of various
aperient medicines
 the purging-nut plant,  Croton
Jamalgota
 nitre,  saltpetre
 N. of a forester in the
Vikramorvaśī
 (आस्),  m. pl.,  N. of a people
 (अम्), 
n. a purge,  cathartic.

Macdonell

English

 रेचक rec-a-ka,  m.
  emission of breath (in 🞄Yoga)
 -ana,  a.
  emptying
 purging
 n.
  becoming 🞄empty,  diminution
 emission of breath
 🞄evacuation
 -ita,  cs. pp. (√ ric) emptied
 n.
  🞄kind of pace in the horse.

Benfey

English

 रेचक रेचक,  i. e. रिच् + अक, 
 I. adj.
 
Purgative,  aperient.
 II. m.
 
 1. A pur-
gative.
 2. A proper name,  Vikr. 76, 
2 (but cf.  Wilson,  Spec. of the Theatre
of the Hind. i. 2. ed. p. 260,  n.
 ).
 III.
n.
  A purge.
 IV. m.
  or n.
  Exhalation, 
Bhāg. P. 3,  28,  9
 a method of sup-
pressing the breath,  Vedāntas. in Chr.
217,  17.

Hindi

outbreathing

Apte Hindi

Hindi

रेचक
वि* - रेचयति रिच् + णिच् + ण्वुल्
"रिक्त करने वाला,  निर्मल करने वाला"

रेचक
वि* - -
"दस्तावर,  मुलय्यन"

रेचक
वि* - -
"फेफड़ों को खाली करने वाला,  श्वास को बहर फेंकने वाला"

रेचकः
पुं*
  - -
"श्वास का बाहर निकालना बहिःश्वसन,  निःश्वसन विशेष कर एक नथने से "

रेचकः
पुं*
  - -
वस्तियन्त्र या पिचकारी

रेचकः
पुं*
  - -
"जवाखार,  शोरा"

रेचकम्
नपुं*
   - -
"दस्तावर, विरेचन"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

रेचक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯವಕ್ಷಾರ
निष्पत्तिः - > रिच (वियोजनसम्पर्चनयोः) + णिच् - "ल्युट्" (३-१-१३३)
व्युत्पत्तिः - > रेचयति
विस्तारः - > "क्षारं तु स्याद्यवक्षारे यवशूकश्च रेचकः" - त्रिकाण्ड०
रेचक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಿಲಕವೃಕ್ಷ
विस्तारः - > "तिलकाह्वस्तु रेचकः" - कल्पद्रु०
रेचक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚೀರುಕೊಳವೆ /ಪಿಚಕಾರಿ
रेचक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಬಿಡುವುದು /ಶ್ವಾಸಕೋಶವನ್ನು ಖಾಲಿಮಾಡುವುದು
रेचक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೇದಿಮಾಡಿಸುವ ಔಷಧ
रेचक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಬಿಡಿಸುವ
रेचक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮಲಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ /ಭೇದಿ ಮಾಡಿಸುವ
रेचक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡಿಸುವ

L R Vaidya

English

 recaka {% (I) a. (f. चिका) %} 1. Emptying
 2. purgative
 3. emptying the lungs,  emitting the breath.

 recaka {% (II) m. %} 1. The act of breathing out,  exhalation,  especially through one of the nostrils,  (op. to पूरक ‘inhalation’)
 (also read रेच in this sense)
 2. a syringe
 3. nitre,  salt-petre.

 recaka {% (III) n. %} A purge,  a cathartic.

Kridanta Forms

Sanskrit

रिच् (रि॒चिँ॑र् विरेचने - रुधादिः - अनिट्)
ल्युट् =  रेचनम्
अनीयर् =  रेचनीयः - रेचनीया
ण्वुल् =  रेचकः - रेचिका
तुमुँन् =  रेक्तुम्
तव्य =  रेक्तव्यः - रेक्तव्या
तृच् =  रेक्ता - रेक्त्री
क्त्वा =  रिक्त्वा
ल्यप् =  प्ररिच्य
क्तवतुँ =  रिक्तवान् - रिक्तवती
क्त =  रिक्तः - रिक्ता
शतृँ =  रिञ्चन् - रिञ्चती
शानच् =  रिञ्चानः - रिञ्चाना

रिच् (रि꣡चँ꣡ वियोजनसम्पर्चनयोः - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  रेचनम्
अनीयर् =  रेचनीयः - रेचनीया
ण्वुल् =  रेचकः - रेचिका
तुमुँन् =  रेचयितुम् / रेचितुम्
तव्य =  रेचयितव्यः / रेचितव्यः - रेचयितव्या / रेचितव्या
तृच् =  रेचयिता / रेचिता - रेचयित्री / रेचित्री
क्त्वा =  रेचयित्वा / रेचित्वा / रिचित्वा
ल्यप् =  प्ररेच्य / प्ररिच्य
क्तवतुँ =  रेचितवान् / रिचितवान् - रेचितवती / रिचितवती
क्त =  रेचितः / रिचितः - रेचिता / रिचिता
शतृँ =  रेचयन् / रेचन् - रेचयन्ती / रेचन्ती
शानच् =  रेचयमानः / रेचमानः - रेचयमाना / रेचमाना

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 रेचक *Adj. °ein Schatzhaus leerend,  S I,  417,  5 v.u. (Ko.). — 2. m. c) = भ्रमण,  Haravijaya 2,  29. 39. [17,  77
 Śrīk. 23,  53 (Ko.)].

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  विरेचक,  रेचक
adjective
 
सारकः मलभेदकः वा।
 "तेन मलावरोधेन पीडिताय विरेचकं भेषजं दत्तम्।"

Mahabharata

English

Recaka,  pl. (ºāḥ),  a people. § 578 (Bhīshmavadhap.): VI,  51,  2097 (only C.,  B. has Ārocakāḥ,  in the army of Duryodhana).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 रेचकं,  क्ली,
   (रेचयतीति । रिच् + णिच् + ण्वुल् ।)कङ्कुष्टमृत्तिका । इति राजनिर्घण्टः ॥
 (भेदके, त्रि ॥
)

 रेचकः,  पुं,
   (रेचयतीति । रिच् + णिच् + ण्वुल् ।)यवक्षारः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
 जयपाल-वृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
 क्रीडार्थजल-निःक्षेपयन्त्रम् । पिच्कारी इति भाषा । यथा, “सिच्यमानोऽच्युतस्ताभिर्म्महिषीभिः स्मरेचकैः ।प्रतिषिञ्चन् विचिक्रीडे यक्षीमिर्यक्षराडिव ॥
”इति श्रीभागवते । १० । ९० । ९ ॥
(ध्यातृनासिकया प्राणायामाङ्गमुच्यमानवायुः ।यथा,  भागवते । ३ । २८ । ९ ।“प्राणस्य शीधयेन्मार्गं पूरकुम्भकरेचकैः ॥
”अस्यान्यद्विवरणं प्राणायामशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 रेचक न०
  रेचयति रिच--णिच्--ण्वुल् । १ कङ्गुष्ठे राजनि०२ यबक्षारे,  पु०
  त्रिका० । ३ जयपाले,  ४ तिलकवृक्षे पु०
 राजनि० । ५ पुरीषनिःसारके त्रि०
  । क्रीडार्थजलनिः-सारयन्त्रे न०
  (पिचकिरी) राजनि० । ५ कोष्ठ्यस्य वायो-र्निःसारके व्यापारभेदे कुम्भकशब्दे २११४ पृ० दृश्यम् ।

Capeller

German

 रेचक m.
  dass.,  Mannsname.

Stchoupak

French

 रेचक-
 m.
  fait de souffler,  d'expirer l'air (n.  d'un procédé du Yoga) 
seringue.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.