| YouTube Channel

रेखा (rekhA)

 
शब्दसागरः
English
रेखा
f.
(-खा)
1. A line, a continuous line.
2. Deceit, fraud.
3. A little.
4. Fulness, satisfaction.
5. A small portion, a jot.
6. Drawing,
delineating.
7. The prime meridian drawn from Ceylon to Meru
through Ujjayini.
E.
See लेखा, the initial being changed to
Capeller Eng
English
रेखा
f.
streak, line (r. रेख
m.
)
also =
seq.
Yates
English
रेखा (खा) 1.
f.
A line
deceit
a
little
fulness, satisfaction.
Spoken Sanskrit
English
रेखा - rekhA -
f.
- line
रेखा - rekhA -
f.
- little portion
रेखा - rekhA -
f.
- satisfaction
रेखा - rekhA -
f.
- drawing
रेखा - rekhA -
f.
- streak
रेखा - rekhA -
f.
- outline
रेखा - rekhA -
f.
- appearance
रेखा - rekhA -
f.
- scratch
रेखा - rekhA -
f.
- first or prime meridian
रेखा - rekhA -
f.
- stripe
रेखा - rekhA -
f.
- range
रेखा - rekhA -
f.
- continuous line
रेखा - rekhA -
f.
- series
रेखा - rekhA -
f.
- fraud
रेखा - rekhA -
f.
- right or straight position of all the limbs in dancing
रेखा - rekhA -
f.
- deceit
रेखा - rekhA -
f.
- sketch
रेखा - rekhA -
f.
- fullness
रेखा - rekhA -
f.
- row
रेखा - rekhA -
f.
- delineation
रेखा - rekhA -
f.
- small quantity
आधार-रेखा - AdhAra-rekhA -
f.
- base line [ Math. ]
मर्यादा-रेखा - maryAdA-rekhA -
f.
- bounding line [ Math. ]
केन्द्रीय-रेखा - kendrIya-rekhA -
f.
- central line [ Math. ]
उन्नत - रेखा - unnata - rekhA -
f.
- bold line
अनुबद्ध-रेखा - anubaddha-rekhA -
f.
- conjugate lines [ Math. ]
मधुकर-रेखा - madhukara-rekhA -
f.
- beeline
श्रृङ्खला- रेखा - zrRGkhalA- rekhA -
f.
- chain line
रेखा rekhA
f.
delineation
वर्णना varNanA
f.
delineation
परिलेख parilekha
m.
delineation
उपवर्णन upavarNana
n.
delineation
चित्र citra
n.
delineation
वर्णन varNana
n.
delineation
लेख्य lekhya
n.
delineation
लेखा lekhA
f.
act of delineation
Wilson
English
रेखा
f.
(-खा)
1 A line, a continuous line.
2 Deceit, fraud.
3 A little.
4 Fulness, satisfaction.
E.
see लेखा, the initial being changed to र.
Apte
English
रेखा [rēkhā], [लिख्-अच् लस्य]
A line, streak
मदरेखा, दानरेखा, रागरेखा
&c.
The measure of a line, small portion, as much as a line
रेखामात्रमपि व्यतीयुः
R.*
1.17.
A row, range, line, series
मुदाश्रु मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघरेखेव वार्षिकी
Rām.*
2.44.27.
Delineation, sketch, drawing
लावण्यरेखया किंचिदन्वितम्
Ś.*
6.13.
The first or prime meridian of the Indian astronomers drawn from Laṅkā to Meru and passing through Ujjayinī.
Fulness, satisfaction.
Deceit, fraud.
A straight position of all limbs in dancing.
Comp.
-अंशः a degree of longitude. -अन्तरम् distance east or west from the first meridian, longitude of a place. -आकार
a.
lineal, formed in lines, striped. -गणितम् geometry. -न्यासः the marking down of lines. -मात्रम्
ind.
even by a line.
Apte 1890
English
रेखा [लिख्-अच् लस्य रः] 1 A line, streak, मदरेखा, दानरेखा, रागरेखा &c.
2 The measure of a line, a small por tion, as much as a line
रेखामात्रमपि व्यतीयुः R. 1. 17.
3 A row, range, line, series.
4 Delineation, sketch, drawing
लावण्यं रेखया किंचिदन्वितं Ś. 6. 13.
5 The first or prime meridian of the Indian astronomers drawn from Laṅkā to Meru and passing through Ujjayinī.
6 Fulness, satisfaction.
7 Deceit, fraud.
Comp.
अंशः a degree of longitude.
अंतरं distance east or west from the first meridian, longitude of a place.
आकार a. lineal, formed in lines, striped.
गणितं geometry.
न्यासः the marking down of lines.
Monier Williams Cologne
English
रेखा a
f.
See below.
रेखा b
f.
a scratch, streak, stripe, line, Gṛhyās.
Yājñ.
MBh.
&c.
a continuous line, row, range, series,
MBh.
Kāv.
&c.
the first or prime meridian (considered to be a line drawn from Laṅkā to Meru i.e. from Ceylon [supposed to lie on the equator] to the north pole),
Sūryas.
a right or straight position of all the limbs in dancing,
Saṃgīt.
delineation, outline, drawing, sketch,
Kāv.
Kathās.
appearance (रेखया ifc. under the app° of
Bālar.
रेखां न-√ लभ्, not to attain even to the app° of, not to be at all equal to,
Vcar.
)
deceit, fraud (= छद्मन्),
L.
fulness, satisfaction (= आभोग),
L.
a small quantity, little portion,
L.
(cf. -मात्रम्).
Macdonell
English
रेखा rekh-ā,
f.
[√ rikh] (scratch), streak, 🞄line
drawing, sketch
first meridian
appearance 🞄(in. under the guise of, —°): -ṃ na 🞄labh, not have a traced of, not resemble in 🞄the slightest degree: -gaṇita,
n.
geometry
🞄-nyāsa,
m.
outline sketch.
Benfey
English
रेखा रेखा, i. e. लिख् + अ,
f.
1. A
line, Pañc. ii. d. 183.
2. Drawing,
Śāk. d. 141.
3. A stripe, Pañc. i. d.
209.
4. A little, Pañc. ii. d. 148.
5.
Fraud.
6. Fulness, satisfaction.
--
Comp.
चन्द्र-,
f.
खा the crescent,
Rām. 5, 20, 3.
पत्र-,
f.
खा, deco-
rating the person by staining it with
fragrant pigments of sandal, musk, etc.,
Ragh. 16, 67. सम-रेख,
adj.
straight,
Śāk. d. 9. -- Cf. probably O.H.G. riga.
Hindi
Hindi
लाइन
Apte Hindi
Hindi
रेखा
स्त्री*
- "लिख् + अच् + टाप्, लस्य रः"
"लकीर, धारी, मदरेखा, दानरेखा, रागरेखा, आदि"
रेखा
स्त्री*
- -
"लकीर माप, अल्पांश, लकीर इतना"
रेखा
स्त्री*
- -
"पंक्ति, परास, लकीर, श्रेणी"
रेखा
स्त्री*
- - "आलेखन, रूपरेखा "
आलं० से भी
रेखा
स्त्री*
- -
भारतीय ज्योतिषियों की प्रथम याम्योत्तर रेखा जो लंका से उज्जैन होते हुए मेरु पर्वत तक खिंची हुई है
रेखा
स्त्री*
- -
"पू्र्णता, सन्तोष"
रेखा
स्त्री*
- -
"धोखा, जालसाजी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
रेखा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಳೆ /ಗೆರೆ
निष्पत्तिः - > लिख (अक्षरविन्यासे) - "अङ्" (३-३-१०४) लस्य रः
प्रयोगाः - > "रेखामात्रमपि क्षुण्णादामनोर्वर्त्मनः परम्"
उल्लेखाः - > रघु० १-१७
रेखा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಂಕ್ತಿ /ಸಾಲು
रेखा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬರವಣಿಗೆ /ಬರೆಯುವುದು
विस्तारः - > "रेखा तु श्रेणिलेखयोः" नानार्थर०
रेखा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಲ್ಪ /ಸ್ವಲ್ಪ
रेखा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಪಟ /ಮೋಸ /ವಂಚನೆ
रेखा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಭೋಗ /ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವಿಕೆ
विस्तारः - > "रेखा स्यादल्पके छद्मन्याभोगोल्लेखयोरपि" - विश्व०
रेखा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿತ್ರ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸುವ ಆಕೃತಿ ಸೂಚಕವಾದ ರೂಪರೇಖೆ
प्रयोगाः - > "तथापि तस्या लावण्यं रेखया किञ्चिदन्वितम्"
उल्लेखाः - > शाकु० ६-१४
L R Vaidya
English
reKA {% f. %} 1. A line, a streak, सरसां पश्य वयस्य रागरेखाम् Mal.iii.
2. a row, a series
3. the prime meridian drawn from Lankā to Meru through Ujjayinī
4. fullness, satisfaction
5. deceit
6. drawing, delineating, तथापि तस्या लावण्यं रेखया किंचिदन्वितम् Sak.vi.
7. a small portion, a jot, R.i.17.
Bopp
Latin
रेखा f. i. q. लेखा.
Indian Epigraphical Glossary
English
rekhā (EI 19), a land measure.
Cf. rekai, rekai-ppon (SITI), irekai
regarded as the name
of a gold coin (probably bearing signs in straight lines)
used
in Vijayanagara inscriptions
probably, revenue income in cash.
rekhā, cf. rekai-ppon.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
रेखा
मूलधातुः:
धात्वर्थः:
श्लाघ-आसादनयोः
गणः:
कण्ड्वादिः
कर्मकत्वं:
इट्त्वं:
उपग्रहः:
रूपम्:
रेखायति
Abhyankara Grammar
English
रेखा termed also 'लेखा '
one of the subdivisions of the krama-pāțha.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
रेखा °eine Art Nägelmal, V 117
E 488 (K, A).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
रेखा, रेषा
noun
सा वास्तविकी अथवा कल्पिता रेखा या सीमानिर्धारणेन निश्चिता।
"सः भूगोले कर्करेखायाः स्थितिं पश्यति"।"
Synonyms:
राजि, रेखा, लेखा
noun
सुपेशं तथा दीर्घं चिह्नम्।
"राजीवरासभस्य शरीरे कृष्णाः राजयः सन्ति।"
Synonyms:
पंक्ति, वर्तिः, रेखा, लेखा
noun
श्रेणी-विशेषः, लिखितेषु वा मुद्रितेषु साहित्येषु समरेखा
"द्वितीयायाम् पङ्क्त्याम् उदाहरणम् अस्ति"
Synonyms:
रेखा
noun
दण्डाकारः लिपिविशेषः।
"पञ्च इञ्चपरिमाणमात्रं रेखाम् आलिख।"
Synonyms:
पङ्क्तिः, श्रेणिः, श्रेणी, राजिः, राजी, आवलिः, आवली, पद्धतिः, पद्धती, राजिका, ततिः, वीथिः, विथी, आलिः, आली, पालिः, पाली, धारणी, रेखा, सरणिः, सरणी, माला, विञ्चोली
noun
सजातीयवस्तूनां सक्रमं रचनायाः परम्परा।
"जनाः पङ्क्त्याम् उपविश्य भोजनं गृह्णन्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
sa ris 'dri
रेखा
Tamil
Tamil
ரேகா2 : கோடு, கீறல், வரிசை, வகுப்பு, முழுமை, திருப்தி, சித்திரம் வரையும் கோடு, உள்ளங்கை ரேகை.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रेखा,
स्त्री,
(लिख्यते इति लिख विलेखने +“षिद्भिदादिभ्योऽड् ।” १०४ इतिभिदादित्वात् अङ् टाप् रलयोरैक्यात् लस्यरत्वम् ।) अल्पकम् छद्म आभोगः ।उल्लेखः इति विश्वः
उल्लेखस्त्वत्र दण्डाकार-लिपिविशेषः दाँडी इति कसी इति भाषा ।यथा, --“यावती यावती रेखा ग्रहाणामष्टवर्गके ।तावतीं द्बिगुणीकृत्य अष्टाभिः परिशोधयेत्
अष्टोपरि भवेद्रेखा अष्टाभ्यन्तरबिन्दवः ।यत्र रेखा बिन्दुश्च तत् समं परिकीर्त्तितम्
”इति ज्योतिस्तत्त्वम्
*
शरीरस्थरेखया शुभाशुभलक्षणं यथा, --“ललाटे यस्य दृश्यन्ते तिस्रो रेखाः समा हि ताः ।सुखी पुत्त्रसमायुक्तः षष्टिं जीवते नरः
चत्वारिंशच्च वर्षाणि द्बिरेखादर्शनान्नरः ।विंशत्यब्दमेकरेख आकर्णान्ताः शतायुषः
आकर्णान्तरिता रेखास्तिस्रश्च स्युः शतायुषः ।सप्तत्या मूर्द्ध्नि रेखा तु षष्ट्यायुस्तिसृभिर्भवेत्
व्यक्ताव्यक्ताभी रेखाभिर्विंशत्यब्दायुरेव हि ।चत्वारिंशच्च वर्षाणि हीनरेखस्तु जीवति
भिन्नाभिश्चैव रेस्वाभिरपमृत्युर्नरस्य हि
त्रिशूलं पट्टिशं वापि ललाटे यस्य दृश्यते ।धनपुत्त्रसमायुक्तः जीवेत् शरदः शतम्
तर्जत्या मध्यमाङ्गुल्या आयूरेखा तु मध्यतः ।सम्प्राप्ता या भवेद्रुद्र जीवेत् शरदः शतम्
कुलरेखा तु प्रथमा अङ्गुष्ठादनुवर्त्तते ।मध्यमायाः करे रेखा आयूरेखा अतः परम्
कनिष्ठिकां समाश्रित्य आयूरेखां समादिशेत् ।अच्छिन्ना वाविभक्ता वा जीवेच्छरदः शतम्
यस्य पाणितले रेखा आयुस्तस्य प्रकाशयेत् ।शतं वर्षाणि जीवेच्च भोगी रुद्र ! संशयः
कनिष्ठिकां समाश्रित्य मध्यमायामुपागता ।षष्टिं वर्षायुषं कुर्य्यात् आयूरेखा तु मानवम्
”इति गारुडे ६३ अध्यायः
*
अपिच ।“घनाङ्गुलिश्च सधनस्तिस्रो रेखाश्च यस्य वै ।नृपतेः करतलगा मणिबन्धे समुत्थिता
युगमीनाङ्कितकरो भवेत् सत्रप्रदो नरः ।वज्राकारश्च धनिनां मत्स्यपुच्छनिभो बुधे
शङ्खातपत्रशिविकागजपद्मोपमा नृपे ।कुम्भाङ्कुशपताकाभा मृणालाभा निरीश्वरे
दामाभाश्च गजाढ्यानां स्वस्तिकाभा नृपेश्वरे ।चक्रासितोमरधनुःकुन्ताभा नृपतेः करे
उदूखलाभा यज्ञाढ्ये वेदीभाश्चाग्निहोत्रिणि ।वापीदेवकुलाभाश्च त्रिकोणाभाश्च धार्म्मिके
अङ्गुष्ठमूलगा रेखाः पुत्त्राः सूक्ष्माश्च कारिकाः ।प्रदेशिनीगता रेखा कनिष्ठामूलगामिनी
शतायुषञ्च कुरुते छिन्नया तरुतो भयम् ।निःस्वाश्च बहुरेखाः स्युर्निर्द्रव्याश्चिवुकैः कृशैः
”इति गारुडे ६६ अध्यायः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
रेखा स्त्री लिख--अच् लस्यरः अल्पे, छले, आभोगे, विन्दुपुञ्जकृते दण्डाकारे चिह्नमेदे (दाडि) (कसा)विश्वः सुमेरुलङ्कयोर्मध्यस्थसूत्रगस्थलभेदे
Capeller
German
रेखा
f.
Streifen, Linie, Strich (auch रेखm. )
Zeichung, Bild, Schein.
Burnouf
French
रेखा रेखा
f.
cf. लेखा।
रेखाये (dénom. ) louer, flatter.
Tourmenter.
Stchoupak
French
रेखा-
f.
ligne, rangée, série, trait
dessin, esquisse
-ई-कृ-
mettre en rangs, aligner.
°न्यास-
m.
dessin.
°मात्रम्- adv. même de la largeur d'une ligne.