| YouTube Channel

रूपसिद्धि (rUpasiddhi)

 
Monier Williams Cologne
English
रूप—सिद्धि
m.
N.
 of a man,
Kathās.
of a grammatical wk.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
रूपसिद्धि grammar according to Śākaṭāyana, by Dayāpāla.
Bühler 544. Ind. Antiq. 1887, 25.
Abhyankara Grammar
English
रूपसिद्धि lit. the formation of words
the name रूपासिद्वि is given to a small literary work on the formation of words written by Dayānandasa- rasvatī.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“2 शसि इच्छायाम्”@} 3 ‘आशंसे स्यादिच्छायां शंसतीति स्तुतौ भवेत्।
हिंसायां शसति--’ 4 इति देवः।
“आङः शसि’ इति पाठात् अयमाङ्पूर्व एव प्रयोक्तव्यः।
तथा च काश्यपः ‘अयमाङ्पूर्व एव प्रयोक्तव्यः’ इति।
सम्मतायाम् ‘न च केवलो नाप्युपसर्गा- न्तरपूर्वः’ इति।।” इति माधवः।
“दुर्गः ‘आङः शासु--’ इत्याह।… आशासित्वा-आशास्त्वा।” इति क्षीरस्वामी।
एतेन क्त्वायां आङा सह समासेऽपि न ल्यप् दुर्गमते, इति सिद्ध्यति।
माधवस्तु नैतदनुमेने
य एवमाह-- ‘आशस्य
क्त्वो ल्यप्’ इति।
उदित्त्वेन क्त्वायामिड्विकल्पपक्षः परं दुर्गाणामधिकः।
5 आशंसुः।
‘शन्सु’ इति दुर्गपाठ इति मा।
धा।
वृत्ति- दर्शनाज्ज्ञायते।
इदित्पक्षपाती माधवोऽपि ल्यपि आशस्य इति कथं रूपसिद्धि- मभिप्रैतीति विचार्यं वर्तते
यतः स एव निष्ठायां आशंसितम् इत्याह।
ईदृशेषु स्थलेषु प्रयोगाः पाठाश्च अनियता दृश्यन्ते।
सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिक- कुंशयतिवत् 6 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१६९७)
02
=>
 [आङः]
03
=>
 (१-भ्वादिः-६२९। सक। सेट्। आत्म।)
04
=>
 (श्लो। १८३, १८४)
05
=>
 [[१। ‘सनाशंसभिक्ष उः’ (३-२-१६८) इति कर्तरि उप्रत्ययस्ताच्छीलिकः।]]
06
=>
 (२३२)