रूढ (rUDha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 रूढ mfn.
   (-ढः-ढा-ढं)
	 1. Born,  produced.
	 2. Famous,  notorious.
	 3. Certain, 
ascertained.
	 4. Budded,  blown. 
	 5. Much,  exceeding.
	 6. Increased, 
grown. 
	 7. Traditional,  conventional or known,  applied especially
to words of foreign or unknown origin,  but of which the employ-
ment and application are familiar.
 E.
  रुह् to be born,  &c.,  क्त aff.
  

Capeller Eng

English

 रूढ॑ a.
  risen,  mounted,  grown
 grown together i.e.
  healed, 
cicatrized
 sprung up,  produced from (—°)
 spread,  public,  notorious, 
traditional,  special,  conventional (cf.   seq.
 ).

Yates

English

 रूढ (ढः-ढा-ढं)
a. Born
 famous
certain
 budded
 customary.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  increased
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  developed
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  acquainted or conversant with
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  traditional
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  noble
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  grown together
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  budded
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  risen
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  laden
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  diffused
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  ascended
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  widely known
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  notorious
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  healed
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  certain
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  large
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  famous
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  ascertained
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  obscure
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  high
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  conventional
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  spread about
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  lifted up
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  great
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  popular
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  imposed on
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  current
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  sprung up
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  mounted
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  grown
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  blown
रूढ 	-	 rUDha 	-	 adj.
  	-	  produced from
रूढ 	-	 rUDha 	-	 m.
  	-	  scar
रूढ 	-	 rUDha 	-	 m.
  	-	  barley
पत्त्रा रूढ 	-	  pattrA rUDha 	-	 adj.
  	-	  committed to paper
पत्त्रा रूढ 	-	  pattrA rUDha 	-	 adj.
  	-	  written down

Wilson

English

 रूढ
mfn.
   (-ढः-ढा-ढं)
1 Born,  produced.
2 Famous,  notorious.
3 Certain,  ascertained.
4 Budded,  blown. 
5 Much,  exceeding.
6 Increased,  grown. 
7 Traditional,  conventional,  or known,  applied especially to words of foreign
or unknown origin,  but of which the employment and application are familiar.
E.
  रुह to be born,  &c.,  and क्त aff.
  

Apte

English

रूढ [rūḍha],  p. p.  [रुह्-क्त]

Grown,  sprung up,  shot forth,  germinated.

Born,  produced
 विषयव्यासंगरूढात्मना Mu.*
  2.5.

Grown up,  increased,  developed
 जनस्य रूढप्रणयस्य चेतसः Ki.*
  8.54.

Risen,  ascended.

Large,  great,  grown,  strong.

Diffused,  spread about.

Commonly known,  become current or widely known
 क्षतात् किल त्रायत इत्युदग्रः क्षत्त्रस्य शब्दो भुवनेषु रूढः R.*
  2.53
 (here क्षत्त्र has a sense which is योगरूढ q. v. ).

Popularly accepted,  traditional,  conventional,  popular (as the meaning of a word,  or the word itself
 as opposed to यौगिक or etymological sense)
 व्युत्पत्तिरहिताः शब्दा रूढा आखण्डलादयः
 नाम रूढमपि च व्युदपादि Śi.*
  1.23.

Certain,  ascertained.

Obscure.

Mounted
 laden
 व्रजान् स्वान् स्वान् समायुज्य ययू रूढपरिच्छदाः Bhāg.*
  1. 11.3.

Famous,  widely known
 आसक्ता धूरियं रूढा Ki.*
  11.77. Comp.
   -ग्रन्थि a.
  having formed a knot
 व्रणो रूढग्रन्थिः स्फुटित इव हृन्मर्मणि पुनः U.*
  2.26. -यौवन a.
  one who has attained to youth. -वंश a.
  of a high family. -व्रण a.
  one whose wounds are healed.-सौहृद a.
  firm in friendship,  of deep-rooted friendship
 सखीजनस्ते किमु रूढसौहृदः V.*
  1.1 (v. l. ).

Apte 1890

English

 रूढ p. p. [रुह्-क्त] 1 Grown,  sprung up,  shot forth,  germinated. 
2 Born,  produced
 विषयव्यासगरूढात्मना Mu. 2. 5. 
3 Grown up,  increased,  developed. 
4 Risen,  ascended. 
5 Large,  great,  grown,  strong. 
6 Diffused,  spread about. 
7 Commonly known,  become current or widely known
 क्षतात्किल त्रायत इत्युदग्रः क्षत्रस्य शब्दो भुवनेषु रूढः R. 2. 53
 (here क्षत्र has a sense which is योगरूढ q. v.). 
8 Popularly accepted,  traditional,  conventional,  popular (as the meaning of a word,  or the word itself
 as opposed to यौगिक or etymological sense)
 व्युत्पत्तिरहिताः शब्दा रूढा आखंडलादयः
 नाम रूढमपि च व्युदपादि Śi. 10. 23. 
9 Certain,  ascertained. 
10 Obscure. 
Comp. 
ग्रंथि a. having formed a knot
 U. 2. 26. 
यौवन a. one who has attained to youth. 
सौहृद a. firm in friendship,  of deep-rooted friendship
 V. 1. 10. 

Monier Williams Cologne

English

 रूढ॑ a mfn.
   mounted,  risen,  ascended,  AV.
   &c.
   &c.
  

 lifted up,  imposed on,  laden (See -परिच्छद)

 grown together,  healed,  R.
 
 Suśr.

 sprung up,  grown,  increased,  developed,  produced from (comp. ),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 budded,  blown,  W.
 

 large,  great,  MW.
  

 high,  noble (See -वंश)

 diffused,  spread about,  widely known,  current,  notorious,  famous,  Kāv.
 
 Sāh.

 traditional,  conventional,  popular (opp.  to यौगिक and said of words which have a meaning not directly connected with their etymology
 esp.
   in pl.
  applied to names of warrior tribes,  which also denote the country inhabited by them),  Śiś.
 
 Pāṇ.
 ,  Sch. &c.
  

 acquainted or conversant with (loc.  ),  Gaṇit.
 

 certain,  ascertained,  W.
 

 obscure,  MW.
  

 रूढ॑ m.
  a scar (also n.
  and f(आ). )

 रूढ॑ m.
  barley,  L.
 

 रूढ b रूढि See col. 2 and above.

Monier Williams 1872

English

 रूढ,  अस्,  आ,  अम्,  mounted,  risen,  ascended
sprung up,  born,  produced
 grown,  grown up,  in-
creased
 budded,  blown
 large,  bulky,  great,  much
grown or spread about,  diffused,  commonly known, 
notorious
 certain,  ascertained
 traditional,  generally
received,  popular,  customary,  conventional,  not to be
etymologically resolved
 having a special meaning
or one not depending directly on the etymology
(said of words)
 obscure.
—रूढ-प्रणय,  अस्,  आ, 
अम्,  whose love or affection has grown strong.
—रू-
ढ-योग,  अस्,  आ,  अम्,  whose Yoga or devotion has
increased.
—रूढ-यौवन,  अस्,  m. one who has
attained to youth or adolescence.
—रूढ-वञ्श, 
अस्,  आ,  अम्,  of a high family.
—रूढ-वचन,  अम्, 
n. = रूढि-शब्द below.
—रूढ-सौहृद,  अस्, 
आ,  अम्,  whose friendship is grown or increased,  firm
in friendship.

 रूढ रूढ,  रूढि। See col. 2.

Macdonell

English

 रूढ rūḍha,  pp. √ ruh: -vaṃśa,  a.
  of high 🞄lineage.

Apte Hindi

Hindi

रूढ
भू* क* कृ* - रुह् + क्त "उगा हुआ,  अंकुरित,  फूटा हुआ,  उपजा हुआ"
दे० लभ्*

रूढ
भू* क* कृ* - -
"जन्मा हुआ,  उत्पन्न "

रूढ
भू* क* कृ* - -
"बढ़ा हुआ,  वृद्धि को प्राप्त,  विकसित"

रूढ
भू* क* कृ* - -
"उठा हुआ,  चढ़ा हुआ"

रूढ
भू* क* कृ* - -
"विस्तृत,  बड़ा,  स्थूलकाय"

रूढ
भू* क* कृ* - -
"विकीर्ण,  इधर उधर फैला हुआ"

रूढ
भू* क* कृ* - -
"विदित,  ज्ञात,  व्यापक "

रूढ
भू* क* कृ* - -
"सर्वजनस्वीकृत,  परंपराप्राप्त,  प्रचलित,  सर्वप्रिय"

रूढ
भू* क* कृ* - -
"निश्चित,  निश्चित किया हुआ"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

रूढ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯವಧಾನ್ಯ
विस्तारः - > "यवे रूढो दीर्घशूकश्शितशूको महाबुसः" - वैज०
रूढ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > (ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ) ಸಮುದಾಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಶಬ್ದ /ರೂಢಿ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಶಬ್ದ /ಸಂಕೇತ ಶಬ್ದ /ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿರಹಿತವಾದ ಶಬ್ದ
प्रयोगाः - > "सस्वदे मुखसुरं प्रमदाभ्यो नाम रूढमपि च व्युदपादि"
उल्लेखाः - > माघ० १०-२३
रूढ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ /ನಡೆನುಡಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ
प्रयोगाः - > "तस्य दाक्षिण्यरूढेन नाम्ना मगधवंशजा"
उल्लेखाः - > रघु० १-३१
रूढ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅವಯವಾರ್ಥ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ /ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ
प्रयोगाः - > "क्षतात् किल त्रायत इति उद्रग्रः क्षत्रस्य शब्दो भुवनेषु रूढः"
उल्लेखाः - > रघु० २-५३
रूढ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹುಟ್ಟಿದ /ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ
निष्पत्तिः - > रुह (बीजजन्मनि प्रादुर्भावे च) - "क्तः" (३-४-७२)
प्रयोगाः - > "येन श्रियः संश्रदोषरूढं स्वभावलोलेत्ययशः प्रमृष्टम्"
उल्लेखाः - > रघु० ६-४१
रूढ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬೆಳೆದ /ವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ

L R Vaidya

English

 rUQa {% a. (f. ढा) %} 1. Mounted,  risen
born,  produced
grown,  increased
large,  great
spread about,  diffused
ascertained
traditional,  conventional (as a meaning of a word)
 (in this sense,  it is opposed to etymological or यौगिक meaning),  क्षतात्किल त्रायत इत्युदग्रः क्षत्रस्य शब्दां भुवनेषु रूढः R.ii.58,  Sis.x.23.

Bopp

Latin

 रूढ v. रुह् et gr. §. 107^b).

Kridanta Forms

Sanskrit

रुह् (रु॒हँ꣡ बीजजन्मनि प्रादुर्भावे च - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  रोहणम्
अनीयर् =  रोहणीयः - रोहणीया
ण्वुल् =  रोहकः - रोहिका
तुमुँन् =  रोढुम्
तव्य =  रोढव्यः - रोढव्या
तृच् =  रोढा - रोढ्री
क्त्वा =  रूढ्वा
ल्यप् =  प्ररुह्य
क्तवतुँ =  रूढवान् - रूढवती
क्त =  रूढः - रूढा
शतृँ =  रोहन् - रोहन्ती

Abhyankara Grammar

English

रूढ  conventional
 traditional
 one of the four senses in which words are used. The senses are यौगिक (deriva- tive ),  रूढ (conventional),  योगरूढ and यौगिकरूढ
 The term रूढ is also used in the sense of ' a conventional word ' cf. प्रथमाशब्दो विभक्तिविशेषे रूढः Kās. on P. VI. 1.102.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  रूढ,  निरूढ,  प्रचलित,  व्यावहारिक,  उचित,  नियत,  प्रचल,  सामयिक,  नियम,  धर्म्य,  वैयवहारिक,  सांकेतिक,  सामयाचारिक,  प्रत्न,  लोक्य,  लौकिक
adjective
 
लोके लोकेषु वा प्रचलितः.
 "अस्य शब्दस्य रूढः अर्थः कः।"

Synonyms:
  प्रवृद्ध,  परिवृद्ध,  समुपारूड,  वर्धित,  अभिवृद्ध,  अभ्युच्चित,  आपी,  आप्यान,  आप्यायित,  उच्छ्रित,  उदग्र,  उदित,  उदीरित,  उदीर्ण,  उद्भूत,  उद्रिक्त,  उन्नद्ध,  उन्नमित,  उपसृष्ट,  ऋद्ध,  एधित,  जृम्भित,  परिबृंहित,  परिपुष्ट,  परिवर्धित,  प्यायित,  बहुलीकृत,  बहुलित,  बृंहित,  प्रचुरीकृत,  प्रथित,  रूढ,  वेजित,  विवर्धित,  विवृद्ध,  शून,  साधिक,  सहस्कृत,  समारूढ,  समेधित,  सम्प्रविद्ध,  संरब्ध,  समुद्धत,  समुक्षित,  समुन्नीत,  संवृद्ध,  सान्द्रीकृत,  सातिरिक्त,  स्फीतीकृत,  उच्छून
adjective
 
यः अवर्धत।
 "प्रवृद्धेन मूल्येन जनाः पीडिताः।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 रूढं,  त्रि,  (रुह + क्तः ।) जातम् । (यथा, रघुः । ६ । ४१ ।“येन स्त्रियः संश्रयदोषरूढंस्वभावलोलेत्ययशः प्रमृष्टम् ॥
”)प्रसिद्धम् । इति मेदिनी । ढे,  ३ ॥
 (यथा,  रघुः ।२ । ५३ ।“क्षतात् किल त्रायत इत्युदग्रःक्षत्त्रस्य शब्दो भुवनेषु रूढः ॥
”)

 रूढः,  पुं,
   (रुह + क्तः ।) प्रकृतिप्रत्ययार्थमनपेक्ष्यशाब्दबोधजनकः शब्दः । यथा,  --“मुख्यो लाक्षणिको गौणः शब्दः स्यादौपचा-रिकः ।यौगिको योगरूढो वा रूढो वा मुख्य एव सः ॥
”इति शाब्दिकाः ॥
 * ॥
अपि च । रूढं नाम लक्षयति विभजते च ।“रूढं सङ्केतवन्नाम सैव संज्ञेति कीर्त्त्यते ।नैमित्तिकी पारिभाषिक्यौपाधिक्यपि तद्भिदा ॥
”यन्नाम यादृशार्थे सङ्केतितमेव न तु यौगिकमपितद्रूढम् । योगरूढन्तु पङ्कजादिकं न तथा रूढा-नामेव च संज्ञापदेनाभिलप्यते । न तु रूढा-दिवत् संज्ञापि नाम्नोऽवान्तरभेदः । येनविभागव्याघातः स्यात् । संज्ञायाश्च त्रयो भेदाःनैमित्तिकी पारिभाषिकी औपाधिकी चेति ।पाचकपाठकादयस्तु न संज्ञाः सङ्केतशून्यत्वा-दिति वक्ष्यते ॥
 ये तु रूढस्य नाम्नश्चतुर्विधत्व-माहुस्तन्मतमुपन्यस्यति ।“जातिद्रव्यगुणस्पन्दैर्धर्म्मैः सङ्केतवत्तया ।जातिशब्दादिभेदेन चातुर्विध्यं परे जगुः ॥
”गोगवयादीनां गोत्वादिजात्या । पश्वाढ्यादीनांलाङ्गुलधनादिद्रव्येण । धन्यपिशुनादीनां पुण्य-द्वेषादिगुणेन । चलचपलादीनाञ्च शब्दानांकर्म्मणावच्छिन्नशक्तिमत्त्वाच्चातुर्विध्यमेव रूढा-नामिति । यदुक्तं दण्ड्याचार्य्यैः ।“शब्दैरेभिः प्रतीयन्ते जातिद्रव्यगुणक्रियाः ।चातुर्विध्यादमीषान्तु शब्द उक्तश्चतुर्विधः ॥
” इतितदेतज्जड-मूक-मूर्खादीनामन्यशून्यादीनाञ्चशब्दानामपरिग्रहापत्त्या परित्यक्तमस्माभिः ॥
 * ॥
नैमित्तिकसंज्ञां लक्षयति ।“जात्यवच्छिन्नसङ्केतवती नैमित्तिकी मता ।जातिमात्रे हि सङ्के ताद्व्यक्तेर्भाणं सुदुष्करम् ॥
”यन्नामजात्यवच्छिन्नसङ्केतवत् सा नैमित्तिकीसंज्ञा यथा गोचैत्रादिः । सा हि गोत्वचैत्रत्वादि-जात्यवच्छिन्नमेव गवादिकमभिधत्ते न तु गोत्वा-दिजातिमात्रम् । गोपदं गोत्वे सङ्केतितमित्या-कारकग्रहाद्गामानयेत्यादौ गोत्वादिना गवा-देरन्वयानुपपत्तेश्च एकशक्तत्वग्रहस्यान्यानुभाव-कत्वेऽतिप्रसङ्गात् ॥
 * ॥
 पारिभाषिकीमौपाधि-कीञ्च संज्ञां क्रमेण लक्षयति ।“उभयावृत्तिधर्म्मेण संज्ञा स्यात् पारिभाषिकी ।औपाधिकी त्वनुगतोपाधिना या प्रवर्त्तते ॥
”उभयावृत्तिधर्म्मावच्छिन्नसङ्केतवती संज्ञा पारि-भाषिकी । यथाकाशडित्थादिः । या चानुगतो-पाध्यवच्छिन्नसङ्केतवती संज्ञा सा त्वौपाधिकी ।यथा भूतदूतादिः । सा हि सचेतनवृत्तिविशेष-गुणवत्त्ववार्त्ताहारकत्वाद्यनुगतोपाधिपुरस्कारे-णैव प्रवर्त्तते । इति शब्दशक्तिप्रकाशिका ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 रूढ त्रि०
  रुह--क्त । १ जाते,  २ प्रसिद्धे च मेदि० । रूढिर-स्यास्ति अच् । प्रकृतिप्रत्ययार्थमनपेक्ष्य समुदायशक्त्यार्थ-बोधके ३ शब्दे । यथा घटः गौरित्यादि । शबश० प्र०

Capeller

German

 रूढ s. 1. रूह्.

Burnouf

French

 रूढ रूढ pp. de रुह्।
रूढि f.
  croissance
 pousse
 bourgeonnement
		 production. 
		 Notoriété
		 signification d'usage d'un mot non analysable.

Stchoupak

French

 रूढ-
 (रुह्-) a. v. monté,  gravi 
 guéri 
 poussé,  développé 
répandu,  notoire 
 traditionnel (dit d'un mot sans étymologie ou dont le sens
est indépendant de l'étymologie attribuée).
°ग्रन्थि- a. formant nœud 
 dont l'enflure est guérie 
 m.
  cicatrisation
d'une blessure (aussi °व्रण-ग्रन्थि- m.
 ).
°तृणाङ्कुर- a. où a poussé de la nouvelle herbe.
°परिच्छद- a. chargé de meubles.
°मन्यु- a. dont la colère a grandi.
°मूलत्व- nt. enracinement (fig.).
°योग- a. dont le Yoga est accru.
°यौवन- a. qui a atteint l'adolescence.
°राग-प्रवाल- a. dont les rameaux,  faits de passion,  ont grandi.
°व्रण- a. dont les blessures ont guéri.
°श्मश्रु- a. dont la barbe a poussé.
°सौहृद- a. dont l'amitié s'est affermie.
°स्कन्ध- a. au tronc élevé.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.