रुष् (ruS)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 रुष् r. 1st cl. (रोषति) r. 4th cl. (रुष्यति-ते)
	 1. To hurt,  to injure,  to kill or
attempt to kill.
	 2. To vex. (इर्) रुषिर् r. 4th and 10th cls. (रुष्यति-ते
रोषयति-ते) To be angry to be passionate or wrathful.

 रुष् f.
  (-रुट्) Anger,  wrath,  passion. 
 E.
  रुष् to be angry,  aff.
   क्विप्
 also
with टाप् added,  रुषा f.
  (-षा) ।

Capeller Eng

English

 1 रुष् रोषति,  रुष्यति,  °ते,  रुषति,  °ते, 
pp.
   1 रुषित & रुष्ट (q.v. ) be vexed,  be cross or angry. C.
 
रोषयति,  °ते vex,  annoy,  irritate. — Cf.  अभिरुषित,  आरोषित, 
विरुष्ट,  संरुषित.

 2 रुष् f.
  (nom.   रुट्) anger,  wrath,  rage.

Yates

English

 रुष् रोषति 1.
a. To hurt. (य,  इर)
रुष्यति 4.
a. Idem
 to be angry.
(क) रोषयति 10.
a. To be wrathful.

 रुष् (ट्) 5.
f.
  Anger
 redness.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

रुष् 	-	 ruS 	-	 f.
  	-	  fury
रुष् 	-	 ruS 	-	 f.
  	-	  passion
रुष् 	-	 ruS 	-	 f.
  	-	  anger
रुष् 	-	 ruS 	-	 f.
  	-	  rage

 
   रुष्  ruS f.
   rage   
   मन्यु  manyu m.
   rage    
   अभिसंरम्भ  abhisaMrambha m.
   rage   
   कोप  kopa m.
   rage    
   प्रकोप  prakopa m.
   rage   
   प्रतिरम्भ  pratirambha m.
   rage    
   रोष  roSa m.
   rage   
   ऋघायते  { ऋघाय }  RghAyate  { RghAya } verb  rage    
   ऋघायति  { ऋघाय }  RghAyati  { RghAya } verb  rage   
   कोपायते  { कोपाय }  kopAyate  { kopAya } verb  rage    
   तमोवृत  tamovRta adj.
   as rage   
   मन्युतस्  manyutas ind.
   in a rage    
   परिकुप्यति  { परिकुप् }  parikupyati  { parikup } verb  be in a rage   
   संरम्भपरुष  saMrambhaparuSa adj.
   harsh from rage    
   परिक्रुध्यति  { परिक्रुध् }  parikrudhyati  { parikrudh } verb  fly into a rage   
   उष्मान्वित  uSmAnvita adj.
   filled with rage    
   मन्युपरोप्त  manyuparopta adj.
   thrown away in a rage   
   कुप्यति  { कुप् }  kupyati  { kup } verb  heave or boil with rage or emotion   
   कुप्यते  { कुप् }  kupyate  { kup } verb  heave or boil with rage or emotion     
            

Wilson

English

 रुष्
f.
  (रुट्) Anger,  wrath,  passion. 
E.
  रुष to be angry,  aff.
   क्विप्
 also with टाप् added रुषा
f.
 
(-षा)

Apte

English

रुष् [ruṣ],  I. 4 P.
  (रुष्यति
 rarely रुष्यते
 रुषित,  रुष्ट) To be angry,  to be vexed or annoyed,  be offended
 ततो$रुष्यद- नर्दश्च Bk.*
  17.4
 मा मुहो मा रुषो$धुना 15.16
9.2. -II. 1 P.
  (रोषति)

The hurt,  injure,  kill.

To vex,  annoy.

Ved.
  To be offended. Caus.
   To provoke,  engage,  exasperate.

रुष् [ruṣ] रुषा [ruṣā],  रुषा f.
  Anger,  wrath,  rage
 निर्बन्धसंजातरुषा R.*
  5.21
 प्रह्वेष्वनिर्बन्धरुषो हि सन्तः 16.8
19.2.

Apte 1890

English

 रुष् {vI.v} {c4c} P. (रुस्यति
 rarely रुष्यते
 रुषित,  रुष्ट) To be angry,  to be vexed or annoyed,  be offended
 ततोऽ रुष्यदनर्दच्च Bk. 17. 40
 मा मुहो मा रुषोऽ धुना 15. 16,  9. 20. {vII.v} {c1c} P. (रोषति) 1 To hurt,  injure,  kill. 
2 To vex,  annoy. 
3 Ved. To be offended. 
Caus. To provoke,  engage,  exasperate. 

 रुष्,  रुषा f. Anger,  wrath,  rage
 निर्बंधसंजातरुषा R. 5. 21
 प्रह्नेष्वनिर्बंधरुषो हि संतः 16. 80,  19. 20. 

Monier Williams Cologne

English

 1. रुष् (cf.   √ रुश्) cl.
  1. 4. P.
  (Dhātup.   xvii,  42
 xxvi,  120) रोषति or रुष्यति (rarely °ते,  and रुषति,  cf.
   रुषत्
 Gr.
  also pf.  रुरोष
 aor.
  अरुषत् or अरोषीत्
 fut. रोषिता,  रोष्टा
 रोषिष्यति
 inf.
   रोषितुम् or रोष्टुम्
 ind.
 p.
  रुष्य,  MBh.
  ), 
to hurt,  injure,  kill (हिंसायाम्),  Dhātup.
  
 (cl.  1.) to be hurt or offended by,  take offence (acc.  ),  RV.
   viii,  99,  4
to displease,  be disagreeable to (gen.  ),  ib. viii,  4,  8
 AitBr.
   iv,  10 (cf.   रुषत् and 1. रुशत्)
 cl.
  4. to be vexed or cross,  be angry with (gen.  ),  MBh.
  
 R.
  &c.
  :
Caus.
  (or cl.
  10. Dhātup.
   xxxii,  131) रोषयति,  °ते (aor.  अरूरुषत्
 Pass.
  रोष्यते), 
to vex,  annoy,  displease,  irritate,  exasperate,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  
to be furious or angry,  Divyāv.
  :
Desid.
  रुरुषिषति,  रुरोषिषति Gr.
 :
Intens.
  रोरुष्यते,  रोरोष्टि,  ib. [cf.   Gk. λύσσα &c.
  ]

 2. रुष् f.
  (nom.   रुट्,  Siddh.
 ) anger,  wrath,  rage,  fury,  passion,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

Monier Williams 1872

English

 रुष् 1. रुष् (connected with and in
some forms and meanings identified with
rt. रुश्
 allied also to रुक्ष् in 1. रुक्ष),  cl.
1. P. रोषति,  रुरोष,  रोषिष्यति,  अरोषीत् or
अरुषत्,  रोषितुम् or रोष्टुम्,  to hurt,  injure,  kill
to vex,  annoy,  displease,  make angry,  disgust
 to
take ill,  be offended (Ved.)
 cl. 4. रुष्यति,  to be
vexed or annoyed
 to be offended
 to be cross or
angry
 to injure,  &c.: cl. 10. or Caus. रोषयति,  -यि-
तुम्,  Aor. अरूरुषत्,  to vex,  annoy,  displease,  irritate
to enrage,  exasperate: Desid. रुरुषिषति,  रुरोषि-
षति: Intens. रोरुष्यते,  रोरोष्टि
 [cf. probably
Gr. λύσσα,  λυσσάω,  λυσσαίνω,  (perhaps also) ἀλυσταίνω, 
ἀλυκταίνω,  ἀλαλὐκτημαι
 Goth. in-rauht-
jan.]

 2. रुष्,  ट्,  f. anger,  wrath,  rage,  fury,  passion.

Macdonell

English

 रुष् RUṢ,  Ⅰ. P. roṣa,  be annoyed with 🞄anything
 displease any one (g.)
 Ⅳ. P. 🞄ruṣya,  be angry or vexed,  with (g.): pp. 🞄ruṣṭa ruṣita,  angry,  indignant,  enraged,  🞄with (g.,  lc.,  prati + ac.)
 cs. roṣaya,  P. 🞄(Ā. metr.) irritate,  enrage. sam,  pp. indignant,  🞄enraged
 cs. irritate,  make angry.

 रुष् ruṣ,  f.
  (nm.  ruṭ) anger,  wrath,  rage: 🞄-ā,  f.
  id. (gnly. —° a.
 ): -anvita,  pp. filled with 🞄anger.

Benfey

English

 1. रुष् रुष् (akin to रुक्ष् in रुक्-
ष),  † i. 1 and 4,  Par. † To hurt. † i.
4 and i. 10,  Par. To be angry. Ptcple.
of the pf.  pass. रुष्ट (Pañc. 223,  9
Śriṅgārat. 7),  रुषित (Man.  9,  83),  and
रोषित,  Enraged. Caus. To irritate, 
Pañc. 163,  4. रोषित,  Irritated,  Daśak.
in Chr. 186,  16. -- Cf.  probably λύσσα, 
perhaps ἀλυσταίνω,  ἀλυκταίνω,  ἀλαλύκτημαι
Goth. in-rauhtjan. 

 2. रुष् रुष् (and रुषा रुष् + आ),  f.
 
Wrath,  anger,  Pañc. iv. d. 61
 Vikr.
d. 80.
 -- Comp.
  अति-रुष्,  adj.
  very
furious,  Pañc. ii. d. 34. स-रुष्, 
adj.
  angry,  Pañc. i. d. 80 (cf. 
Böhtl. Ind. Spr. 3196).

Apte Hindi

Hindi

रुष्
"दिवा* पर* ,  विरलप्रयोग, , " - -
"रूसना,  नाराज होना,  क्षुब्ध होना"

रुष्
भ्वा* पर*  - -
"चोट पहुँचाना,  क्षति पहुँचाना,  मार डालना"

रुष्
भ्वा* पर*  - -
"नाराज करना,  सताना"

रुष्
स्त्री*
  - रुष् + क्विप्
"क्रोध,  रोष्,  गुस्सा"

रुष्
"भ्वा* पर* ,  " - -
"अलंकृत करना,  सजाना"

रुष्
"भ्वा* पर* ,  " - -
"पोतना,   चुपड़ना,  मण्डित करना,  लीपना (मिट्टी आदि से)"

रुष्
"चुरा* उभ* , " - - कांपना
यहाँ लं० का अर्थ है 'नीचे लटकता हुआ' या 'कूल्हों का सहारा लिए हुए'

रुष्
"चुरा* उभ* , " - -
फट जाना

Shabdartha Kaustubha

Kannada

रुष्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೋಪ /ಸಿಟ್ಟು /ಮುನಿಸು
निष्पत्तिः - > रुश (हिंसायाम्) - "क्विप्" (वा० ३-३-९४)
प्रयोगाः - > "रुषा मिथो मिलद्दन्तिदन्तसङ्घर्षजोऽनलः"
उल्लेखाः - > कुमा० १६-३२

L R Vaidya

English

 ruz {% (I) vt. 1P (pres. रोषति) %} 1. To injure,  to kill
 2. to vex.

 ruz {% (II) vi. 4U (pp. रुष्ट or रुषित
 pres. रुष्यति-ते) %} To be vexed or offended,  to be angry,  मानानुभूः स्वकान् दोषान्मा मुहो मा रुषोऽधुना Bt.xv.16.

 ruz {% f. %} Anger,  wrath,  प्रह्वेष्वनिर्यश्वरुषो हि सन्तः R.xvi.80.

Bopp

Latin

 1. रुष् 1. et 4. P. ferire,  laedere,  occidere. Cf. रुश्.

 2. रुष् 4. et 10. P. irasci. रुष्ट iratus. SRINGARA-T. 7.
 रु-
षित id. MAN. 9. 83.
 रोषित id. H. 1. 12. (Cf. gr.
λύσσα,  λυσσάω,  λυσσαίνω.)

 3. रुष् f. (Nom. रुट्,  r. रुष्) ira,  furor. N. 11. 37.

Lanman

English

 √ruṣ (róṣati
 rúṣyati
 ruṣitá,  ruṣṭá).
be cross or angry. [cf. λύσσα,  *λυσ-ϳα, 
‘rage.’]

 rúṣ [ruṭ,  ruḍbhyām],  f. anger. [√ruṣ.]

Kridanta Forms

Sanskrit

रुष् (रु꣡षँ꣡ हिंसार्थः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  रोषणम्
अनीयर् =  रोषणीयः - रोषणीया
ण्वुल् =  रोषकः - रोषिका
तुमुँन् =  रोषितुम् / रोष्टुम्
तव्य =  रोषितव्यः / रोष्टव्यः - रोषितव्या / रोष्टव्या
तृच् =  रोषिता / रोष्टा - रोषित्री / रोष्ट्री
क्त्वा =  रोषित्वा / रुष्ट्वा / रुषित्वा
ल्यप् =  प्ररुष्य
क्तवतुँ =  रुष्टवान् - रुष्टवती
क्त =  रुष्टः - रुष्टा
शतृँ =  रोषन् - रोषन्ती

रुष् (रु꣡षँ꣡ हिंसायाम् रोषे - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् =  रोषणम्
अनीयर् =  रोषणीयः - रोषणीया
ण्वुल् =  रोषकः - रोषिका
तुमुँन् =  रोषितुम् / रोष्टुम्
तव्य =  रोषितव्यः / रोष्टव्यः - रोषितव्या / रोष्टव्या
तृच् =  रोषिता / रोष्टा - रोषित्री / रोष्ट्री
क्त्वा =  रोषित्वा / रुष्ट्वा / रुषित्वा
ल्यप् =  प्ररुष्य
क्तवतुँ =  रुष्टवान् - रुष्टवती
क्त =  रुष्टः - रुष्टा
शतृँ =  रुष्यन् - रुष्यन्ती

रुष् (रु꣡षँ꣡ रोषे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  रोषणम्
अनीयर् =  रोषणीयः - रोषणीया
ण्वुल् =  रोषकः - रोषिका
तुमुँन् =  रोषयितुम्
तव्य =  रोषयितव्यः - रोषयितव्या
तृच् =  रोषयिता - रोषयित्री
क्त्वा =  रोषयित्वा
ल्यप् =  प्ररोष्य
क्तवतुँ =  रोषितवान् - रोषितवती
क्त =  रोषितः - रोषिता
शतृँ =  रोषयन् - रोषयन्ती
शानच् =  रोषयमाणः - रोषयमाणा

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  रुष्
मूलधातुः:
   रुष
धात्वर्थः:
  हिंसायाम्
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  रोषति
अनुबन्धादिविशेषः:
  तीषसहेति तासौ वेट्

धातुः:
  रुष्
मूलधातुः:
   रुष
धात्वर्थः:
  रोषे
गणः:
  दिवादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  रुष्यति

धातुः:
  रुष्
मूलधातुः:
   रुष
धात्वर्थः:
  रोषे
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  रोषयति-ते

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वितुष्,  रुष्
verb
 
केनापि कारणेन क्रोधनानुकूलः व्यापारः।
 "माता इदानीं वारंवारं वितुष्यति।"

Synonyms:
  कुप्,  क्रुध्,  प्रकुप्,  परिकुप्,  संकुप्,  संक्रुध्,  परिमृष्,  रुष्,  प्रदुष्
verb
 
क्रोधानुकूलः व्यापारः।
 "स्वनिन्दां श्रुत्वा सः कुप्यति।"

Synonyms:
  रुष्,  विरागय्
verb
 
अप्रसन्नताहेतुजन्यः वियोगरूपः औदासीन्यफलजनकः वा व्यापारः।
 "अहं तस्य कर्म कर्तुम् असमर्थः अतः सः अरोषीत्।"

Synonyms:
  रुष्,  विरागय्
verb
 
कस्याः अपि कृतेः उक्तेः वा जनितः अप्रसन्नतायाः अनुभवात्मकः व्यापारः।
 "राधायाः आत्मस्तव-युक्तैः वचनैः सर्वे जनाः अरुष्यन्त।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
शोकः शुक्शोचनं खेदः क्रोधो मन्युः क्रुधा रुषा ।
क्रुत्कोपः प्रतिघो रोषो रुट् चोत्साहः प्रगल्भता ॥ २९९ ॥
अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः कियदेतिका ।
अध्यवसाय ऊर्जोथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ॥ ३०० ॥
-wordlist-
 
शोक (पुं),  शुच् (स्त्री),  शोचन (क्ली),  खेद (पुं),  क्रोध (पुं),  मन्यु (पुं),  क्रुधा (स्त्री),  रुषा (स्त्री),  क्रुध् (स्त्री),  कोप (पुं),  प्रतिघ (पुं),  रोष (पुं),  रुष् (स्त्री),  उत्साह (पुं),  प्रगल्भता (स्त्री),  अभियोग (पुं),  उद्यम (पुं),  प्रौढि (स्त्री),  उद्योग (पुं),  कियदेतिका (स्त्री),  अध्यवसाय (पुं),  ऊर्ज (पुं),  वीर्य (क्ली)

नाममाला

Sanskrit

खेद,  द्वेष,  अमर्ष,  रुष्,  कोप,  क्रोध,  मन्यु
खेदो द्वेषोऽप्यमर्षश्च रुट्कोपक्रोधमन्यवः ।
verse 0.1.1.109
page 0054

Tamil

ருஷ் : ருஷா = ரோஷ: = ரௌத்3ரம் = கோபம்.

Capeller

German

 1. रुष् रोषति,  रुष्यति,  रुषति unwirsch o.
böse sein,  zürnen.  p. p. रुष्ट u. रुषित
aufgebracht,  erzürnt auf (Gen. ,  Loc. o.
Acc. mit प्रति). Caus. रोषयति (°ते)
erzürnen,  aufbringen. 

 2. रुष्,  f.
  (Nom.  रुट्) Grimm,  Zorn. 

Grassman

German

 √ruṣ,  1〉 missfallen
 2〉 etwas [A.] übel aufnehmen.
Stamm rosa:
-ati 1〉 ná dānás asya {624, 8}. — 2〉 kā́mam vidhatás ná 〰 {708, 4}.

Burnouf

French

 *रुष् रुष्। रोषामि 1 et रुष्यामि 4
 p.
रुरोष
 a2. अरुषम्
 pp. रुषित et रुष्ट। Frapper, 
blesser,  tuer,  cf.  रुश्।

 *रुष् रुष्। रुष्यामि 4 et रोषयामि 10
 pp.
रुष्ट,  रुषित et रोषित। Etre en colère,  être furieux
		 se mettre en colère,  Gr.
λυσσάω.

 रुष् रुष् et रुषा f.
  colère,  fureur
 gr.
λύσσα.

Stchoupak

French

 १ रुष्-
 (रुश्-) रुष्यति -ते रुषति रोषयति (-ते) 
रुषित- रुष्ट- °रुष्य -- être irrité contre (gén. ) 
 caus.
exaspérer,  irriter 
 partic. रुषन्त्- qui insulte,  रुशन्त्- id. 
détestable,  pernicieux 
 a. v. irrité (contre,  gén.  loc. प्रति).
रुशद्-रथ- m.
  n.
  d'un prince.

 २ रुष्-
 (nom.  1 रुट्) -आ- f.
  colère.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.