| YouTube Channel

रुद्रविंशति (rudraviMzati)

 
Monier Williams Cologne
English
रुद्र—विंशति
f.
N.
 of the last 20 years in the Jupiter cycle of 60 y°,
L.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
रुद्रविंशति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಭವ ವಿಭವ ಮೊದಲಾದ ಅರವತ್ತು ಸಂವತ್ಸರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಂವತ್ಸರಗಳು
विस्तारः - > ಮೊದಲನೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಂವತ್ಸರಗಳು ಬ್ರಹ್ಮದೇವತಾಕವಾದುವು. ಎರಡನೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಂವತ್ಸರಗಳು ವಿಷ್ಣುದೇವತಾಕವಾದುವು. ಮೂರನೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಂವತ್ಸರಗಳು ರುದ್ರದೇವತಾಕವಾದುವು. "आद्या तु विंशतिर्ब्राह्मी द्वितीया वैष्णवी स्मृता । तृतीया रुद्रदैवत्या श्रेष्ठा मध्याधमा भवेत् ॥"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रुद्रविंशतिः,
स्त्री,
 (रुद्रदेवताका विंशतिः ।) प्रभ-वादिषष्टिवर्षान्तर्गतशेषविंशतिवर्षाणि । तेषांनामानि फलानि च यथा, --“आद्या तु विंशतिर्ब्राह्मी द्बितीया वैष्णवीस्मृता ।तृतीया रुद्रदैवत्या श्रेष्ठा मध्याधमा भवेत् ॥
तृणधान्यानि पीड्यन्ते ग्रीष्मे वर्षति वासवः ।प्लवङ्गे पीडिताः सर्व्वाः प्रजाश्च सुरवन्दिते ॥
१ ॥
जायन्ते सर्व्वशस्यानि सुभिक्षं निरुपद्रवम् ।सौम्यदृष्टिर्भवेद्राजा कालिके च शुभं वदेत् ॥
२ ॥
सुभिक्षं क्षेममारोग्यं सुखञ्च निरुपद्रवम् ।सौम्यदृष्टिर्भवेद्राजा सौम्ये सौख्यं प्रकीर्त्तितम् ॥
३ ॥
तोयपूर्णो भवेन्मेघो वर्षते च दिने दिने ।निरुपद्रवाश्च राजानः सर्व्वसाधारणे प्रिये ॥
४ ॥
वासवो वर्षते देवि देशे चाखण्डमण्डले ।अहिच्छत्रे कान्यकुब्जे विरोधी कृषिनाशकृत् ॥
५ ॥
अभिभूतं जगत् सर्व्वं क्लेशैर्ब्बहुविधैः प्रिये ।मारुतैः फलदाहैश्च परिवारिणि शोभने ॥
६ ॥
निष्पत्तिः सर्व्वशस्यानां सुभिक्षं भवति प्रिये ।प्रमाथिनि जलोद्गारी जलदो मोदते प्रजा ॥
७ ॥
निष्पत्तिः सर्व्वशस्यानां सर्व्वशस्यमहार्घता ।घृतं तैलसमं याति आनन्दे नन्दिनी प्रजा ॥
८ ॥
कोद्रवाः शालिमुद्गाश्च पीड्यन्ते वरवर्णिनि ।सर्व्वौषधानि धान्यानि राक्षसे निष्ठुरा प्रजा ॥
९ ॥
दुर्भिक्षं जायते घोरं धान्यौषधिप्रपीडनम् ।अनले च समाख्यातं नात्र कार्य्या विचारणा ॥
१० ॥
देशभङ्गोऽथ दुर्भिक्षं समासात् कथयाम्यहम् ।पिङ्गले चारुपद्माक्षि दुर्भिक्षं नर्म्मदातटे ॥
११ ॥
गोमहिष्यो विनश्यन्ति ये चान्ये नटनर्त्तकाः ।वासवो वर्षते देवि शस्यञ्च नहि जायते ॥
तिलसर्षपमाषादिकार्पासानां महार्घता ।गोमहिष्यः सुवर्णानि कांस्यताम्राद्यशेषतः ॥
तत् सर्व्वं देवि विक्रीय कर्त्तव्यो धान्यसञ्चयः ।तेन धान्येन लोकोऽयं निस्तरिष्यति दुर्द्दिनम् ।पार्थिवा मोषका दीनाः कामयुक्ते प्रपी-डिताः ॥
१२ ॥
तोयपूर्णाः स्मृता मेघा बहुशस्या च मेदिनी ।निष्ठुराः पार्थिवा देवि सिद्धार्थे च वरानने ॥
१३ ॥
अल्पतोया घनाश्चैव कीटकाः प्रबलाः स्मृताः ।विरुद्धाः पार्थिवा देवि रौद्रे वर्षे वरानने ॥
१४ ॥
दुर्भिक्षं मध्यमं प्रोक्तं व्यवहारो न वर्त्तते ।भवेद्वै मध्यमा वृष्टिर्दुर्म्मतौ समुपस्थिते ॥
१५ ॥
सुभिक्षं जायते लोकः सर्व्वोपद्रववर्जितः ।प्राणिनां जायते हर्षो दुन्दुभौ वरवर्णिनि ॥
१६ ॥
महिषीगोहिरण्यादिताम्रकांस्याद्यशेषतः ।तत् सर्व्वं देवि विक्रीय कर्त्तव्यो धान्यसञ्चयः ॥
रक्ते संवत्सरे देवि क्रूरबुद्धिर्नराधिपः ।मानवाः क्रूरचेष्टाश्च संग्रामे न जयो भवेत् ॥
१७ ॥
दुर्भिक्षं मरणं रोगो धान्यौषधिनिपीडनम् ।पापरोगो भवेद्देवि रक्ताख्येऽमरवन्दिते ॥
१८ ॥
रोगो मरणदुर्भिक्षं विविधोपद्रवाकुलम् ।क्रोधे तु विषमं सर्व्वं समाख्यातं हरप्रिये ॥
१९ ॥
मेदिनी चलते देवि सर्व्वभूतं चराचरम् ।देशभङ्गश्च दुर्भिक्षं क्षये संक्षीयते प्रजा ॥
सौराष्ट्रे मालवे देशे दक्षिणे कोङ्कणे तथा ।दुर्भिक्षं जायते घोरं क्षये संवत्सरे प्रिये ॥
कौमुदीचर्म्मनद्योश्च यमुनानर्म्मदातटे ।बिन्ध्यायां सैन्धवे चैव विनश्यति न संशयः ॥
सिंहलो मरुदेशश्च कालञ्जरं तथैव च ।क्षये क्षयन्ति सर्व्वाणि नान्यथा वरवर्णिनि ॥
” २०इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
रुद्रविंशति स्त्री रुद्रस्वामिका विंशतिः । प्रभवादिष षष्टिवत्-सरेषु अन्तिमेषु विशतिवर्षेषु । प्रभवादिशब्दे ४४७३ पृ०दृश्यम् ।