री (rI)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishYates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishरी [rī], I. 4 Ā. (रीयते) To trickle, drip, distil, ooze, flow. -II. 9 (रिणाति, रिणीते, रीण
caus. रेपयति-ते)
To go, move.
To hurt, injure, kill.
To howl.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
English1. री or रि (cf. √ लि) 9. (Dhātup. xxxi, 30) रिणा॑ति 4. (Dhātup. xxvi, 29) री॑यते (रिणीते,
रियति, xxviii, 111
अरिण्वन्,
pf. रिराय, रिर्ये
अरैषीत्, अरेष्ट
fut. रेता
रेष्यति, °ते
रेतुम्),
to release, set free, let go,
to sever, detach from (abl. ), ib.
to yield, bestow,
(Ā.) to be shattered or dissolved, melt, become fluid, drop, flow, :
रेपयति (aor. अरीरिपत्) :
रिरीषति, °ते, ib. : रेरीयते, रेरयीति, ib.
Monier Williams 1872
Englishरी 1. री (connected with rt. 1. रि), cl.
9. P. A. रिणाति, रिणीते, रिराय (3rd du.
रिर्यतुस्), रिर्ये, रेष्यति, रेष्यते, अरैषीत्,
अरेष्ट, रेतुम्, to go, move
to hurt, injure, kill,
(see rt. 1. रि)
to howl [cf. rt. 1. रु]
cl. 4. A.
रीयते, &c., to melt, become fluid, distil, drip,
trickle, ooze, drop, flow [cf. rt. 1. ली]: Caus. रेप-
यति, -यितुम्, Aor. अरीरिपत्: Desid. रिरीषति,
-ते: Intens. रेरीयते, रेरयीति
[cf. Goth. and
Angl. Sax. rinnan.]
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiरी
दिवा* आ* - -
"टपकना, बूंद-बूंद गिरना, रिसना, पसीजना, बहना"
री
"क्र्या* उभ* , , " - -
"जाना, हिलना-जुलना"
री
"क्र्या* उभ* , , " - -
"चोट पहुँचाना, क्षतिग्रस्त करना, मार डालना"
री
"क्र्या* उभ* , , " - -
हू हू करना
Shabdartha Kaustubha
Kannadaरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗತಿ /ಗಮನ /ಚಲನೆ
निष्पत्तिः - > री (गतौ) - "क्विप्" (३-२-१७८)
री
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಬ್ದ /ಸದ್ದು
री
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಧೆ
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinKridanta Forms
Sanskritरी (री॒ङ् श्रवणे - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = रयणम्
अनीयर् = रयणीयः - रयणीया
ण्वुल् = रायकः - रायिका
तुमुँन् = रेतुम्
तव्य = रेतव्यः - रेतव्या
तृच् = रेता - रेत्री
क्त्वा = रीत्वा
ल्यप् = प्ररीय
क्तवतुँ = रीणवान् - रीणवती
क्त = रीणः - रीणा
शानच् = रीयमाणः - रीयमाणा
री (री॒ गतिरेषणयोः - क्र्यादिः - अनिट्)
ल्युट् = रयणम्
अनीयर् = रयणीयः - रयणीया
ण्वुल् = रायकः - रायिका
तुमुँन् = रेतुम्
तव्य = रेतव्यः - रेतव्या
तृच् = रेता - रेत्री
क्त्वा = रीत्वा
ल्यप् = प्ररीय
क्तवतुँ = रीणवान् - रीणवती
क्त = रीणः - रीणा
शतृँ = रिणन् - रिणती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit री
गति-रेषणयोः (रेषणं वृकशब्दः)
क्र्यादिः
गतौ सकर्मकः
अनिट्
परस्मैपदी
रिणाति
प्वादिः ल्वादिः च
री
हिंसायाम्
स्वादिः
सकर्मकः
अनिट्
परस्मैपदी
रिणोति
री
रीङ्
स्रवणे, श्रावण इति पाठान्तरम्
दिवादिः
श्रवणे सकर्मकः
अनिट्
आत्मनेपदी
रीयते
ओदित्
धातुप्रदीपः
Sanskritरी गति, रेषणयोः
- रिणाति रिराय रिर्य्यतुः अरैषीत् रेपयति रीणम् रीणिः 32
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit मुच्, प्रतिमुच्, प्रमुच्, विमुच्, विप्रयुज्, रिच्, री, विबाध्, विषो
बन्धनात् वियोगानुकूलः व्यापारः।
"मत्स्यः जालकात् अमुञ्चत्।"
प्रस्रु, स्रु, प्रस्यन्द्, प्रस्यंद, निष्यन्द्, निष्यंद्, अभिष्यन्द्, अभिष्यंद्, क्षर्, गल्, सृ, प्रवह्, री, द्रु
रसस्य बहिः अप्रतिहतं निःसरणानुकूलः व्यापारः।
"तस्य स्फोटात् पूयं प्रस्रवते।"
एकाक्षरनाममाला
Sanskritरी, भ्रान्ति
भये शब्दे च री भ्रान्तौ लकारश्चलने पुनः ।
verse 1.1.1.38
page 0121
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritरी, ओ ङ य क्षरणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(दिवा०-आत्म०-अक०-अनिट् ।) ओ, रीणः ।ङ य, रीयते पयः । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritक्षीरतरङ्गिणी
Sanskritरी गति, रेषणयोः
- (अर्थविवरणम्) रेषणं हिंसा
रिणाति रीणः रेपयति दिवादौ रीङ् स्रवणे (428)-रीयते 29
धातुवृत्तिः
Sanskritरी (अर्थः) गति, रेषणयोः
(अर्थविवरणम्) रेषणं वृकशब्दः
( रिणाति रिणीतः रिणासि रिणामि रिराया रिर्यतुः रिर्यिथ रिरेथ रिर्यिव, ) क्रादिनियमादिट् थलि तु भारद्वाजनियमाद्विकल्पः अजादौ "एरनेकाख्च'' इति यणोऽसिद्धत्वात् "हलि च'' "उपधायाश्च'' इति दीर्घत्वन्न भवति ( रिणातु रिणीहि रिणानि अरिणात् अरिणीताम् अरिणाः अरिणाम् रिणीयाताम् ) आशिषि ( रीयात् रीयास्ताम् अरैषीत् अरैष्टाम् रेरीषति रेरीयते रेषयति अरीरपत् ) "अर्त्तिह्री'' इत्यादिना पुक् शेषं रीयतिवत् 29
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“री गतिरेषणयोः”@} 2 प्वादिः, ल्वादिश्च।
‘स्रवणे रीयते रीङो, रिणाति गतिरेषयोः।।’ 3 इति देवः।
‘रेषणम् = 4 हिंसा’ इति क्षीरस्वामी।
“रेषणम् = वृकशब्दः।
यदाह यादवप्रकाशः-- ‘वृकस्य रेषणं रेषा, ह्रेषा हेषा च वाजिनाम्।
बृंहितं करिणां शब्दः--।।’ इति।” इति पुरुषकारः।
गतिहिंसार्थयोः सकर्मकः, वृकरवार्थकत्वे तुं अकर्मक इति बोध्यम्।
‘श्रवणे’ इत्यपि केचित्।
‘-- गतिशोषणयोः’ इति न्यासे 5 पाठः।
6 रायकः-यिका, 7 रेपकः-पिका, रिरीषकः-षिका, रेरीयकः-यिका
रेता-रेत्री, रेपयिता-त्री, रिरीषिता-त्री, रेरीयिता-त्री
इत्यादिकानि समस्तान्यपि रूपाणि क्रैयादिकप्लिनातिवत् 8 बोध्यानि।
9 व्यतिरिणानः, व्यति- रिणन्-ती, 10 रयः, 11 रीतिः, रीणिः, इतीमान्यस्माद्भवन्तीति विशेषः।
01 (१४१०)
02 (९-क्र्यादिः-१५००। सक। अनि। पर।)
03 (श्लो। १८)
04 [[२। यदा तु रेषणशब्दस्य हिंसा अर्थः, तदानीं ‘रिष हिंसायाम्’ इति भौवादिक- धातोर्निष्पन्नं पदमेतदिति बोध्यम्। यदि वृकशब्दोऽर्थः--तर्हि ‘रेषृ अव्यक्ते शब्दे’ इति भौवादिकधातोर्निष्पन्नं तदिति भेदोऽत्रानुसन्धेयः।]]
05 (७-३-३६)
06 [पृष्ठम्११२२+ ३१]
07 [[१। ण्यन्ते सर्वत्र, ‘अर्तिह्रीव्लीरीक्नूयी--’ (७-३-३६) इत्यादिना पुगागमः। ‘पुगन्तलघूपधस्य च’ (७-३-८६) इति गुणः।]]
08 (१०८१)
09 [[२। हिंसागत्यर्थंयोः ‘न गतिहिंसार्थेभ्यः’ (१-३-१५) इति आत्मनेपदनिषेधात् कर्म- व्यतीहारेऽपि व्यतिरिणन् इति शतैव। शब्दार्थकत्वे तु ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति शानचि व्यतिरिणानः इति रूपमिति बोध्यम्।]]
10 [[३। भावे ‘एरच्’ (३-३-५६) इत्यचि रूपमेवम्। अभिधानस्वाभाव्याद् गत्यर्थ- कस्यास्य वेगे वृत्तिरत्रेति बोध्यम्। ‘कथं पुनरन्यो नामान्यस्यार्थे वर्तते? कथम् ऊहिर्वह्यर्थे वर्तते? बह्वर्था अपि धातघो भवन्ति…’ इति भाष्य (३-१-१३१)- वाक्यमिहावधेयम्।]]
11 [[४। क्तिचि रूपमेवम्। क्तिनि तु ‘ऋकारल्वादिभ्यः क्तिन् निष्ठावद् वाच्यः’ (वा। ८-२-४४) इति वचनात् रीणिः इति नत्वे णत्वे च भवति।]]
Grassman
German√ri, √rī, Grundbedeutung: in Bewegung setzen (vgl. reṇú), und daher wahrscheinlich aus ar, ṛ erweitert, 1〉 frei lassen, strömen lassen [A.]
2〉 laufen lassen [A.]
3〉 lostrennen [A.] von [Ab.]
4〉 zerstreuen, auseinandertreiben [A.]
5〉 me., ins Fliessen gerathen, rinnen.
Mit ánu entlang strömen [A.].
ā́ 1〉 strömen lassen [A.] auf [L.]
2〉 me. hinströmen in die Tiefe [A.]
3〉 me. sich etwas [A.] strömen lassen in [A.].
ní 1〉 auflösen oder niederfallen lassen eine Hülle, ein Gewand [A.]
2〉 niederwerfen, vernichten die Feinde [A.]
3〉 zermalmen, verzehren Speisen [A.]
4〉 me. niederrinnen
5〉 herabrennen.
nís 1〉 abtrennen [A.] von [Ab.]
2〉 verlocken [A.].
prá 1〉 abtrennen, wegraffen [A.]
2〉 me. vordringen.
ví zertrennen, zerhauen [A.].
sám zusammenfügen, wiederherstellen [A.].
Stamm I. riṇā́, riṇī (riṇ):
-ā́si ni 2〉 śátrūn {942, 3}.
-ā́ti 4〉 paśvás {166, 6} (didyút). — ni 2〉 śátrūn {61, 13}.
-āti ní 2〉 śátrūn {946, 1}. — 3〉 sthirā́ cid ánnā {127, 4}
pūrū́ṇi jámbhais {148, 4}
vánā {395, 10} (agnís). — nís 2〉 vṛ́ṣaṇam {179, 4} (lópāmudrā). — sám cakrám {385, 11}.
-īthas sám rebhám víprutam {117, 4}
srāmám {117, 19}.
-ánti ní 5〉 gā́vas ná durdhúras {410, 4} (marútas).
-anti ā́ 1〉 priyám (sómam) barhíṣi {783, 6}.
-ās ví áhim vájreṇa {315, 3}.
-án [3. p. C.] 1〉 apás {627, 28}
{964, 1}.
-īte ní 1〉 ápsas {124, 7} = {434, 6} (uṣā́s)
várṇam {783, 2}.
-ate [3. pl.] 5〉 vánāni {412, 6}.
Impf. áriṇā, áriṇī:
-ās 2〉 sū́riam {326, 6}. — prá 1〉 devásya ásum {213, 4}.
-āt 1〉 saptá síndhūn {203, 3}
{324, 1}
{893, 12}
bṛhát {237, 11}(?).
-īta [2. pl.] 3〉 gā́m cármaṇas {294, 2}.
ariṇā, ariṇī:
-ās 1〉 apás {56, 6}
síndhūn {315, 5}
{338, 7}.
-āt 1〉 síndhum {206, 6}.
-ītam [2. du.] sám viśpálām {117, 11}.
-īta [2. pl.] nís 1〉 cármaṇas gā́m {161, 7}
{332, 4}.
Stamm II. rī́ya:
-ate 5〉 ghṛtám {135, 7}. — prá 2〉 yásmai svádhitis {361, 8}.
rīya:
-ate 5〉 áśmanvatī {879, 8}.
— ánu vártmāni {85, 3} [Page1164] (ghṛtám). — ā́ 3〉 sahásram sámāśirām nimnám ná {30, 2}.
-ante ā́ 2〉 nivanā́‿iva {866, 9} (síndhavas).
Part. riṇát:
-án 1〉 apás {213, 4}
{627, 28}
{652, 2}
{821, 22}.
riṇāná:
-ás ni 4〉 (sómas) {726, 4}.
(rī́yamāṇa) [Stamm II.]:
-ās anu áhim budhníam VS. 〔10, 19〕.
Verbale rít (rinnend):
-ítas [A. p. f.] 5〉 apás {498, 4}.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.