| YouTube Channel

रिष् (riS)

 
शब्दसागरः
English
रिष् r. 1st cl. (रेषति) r. 4th cl. (रिष्यति) To hurt, to kill, or attempt to
kill. r. 6th cl. (रिष्णाति) To separate, to depart.
Capeller Eng
English
1 रिष् रि॑ष्यति रि॑ष्य°ते रे॑षति
pp.
रिष्ट॑ (cf.
रिश्) be hurt, receive harm, suffer wrong, fail, perish
harm, injure.
C.
रेष॑यति =
S.
tr. ,
M.
=
S.
refl. or
intr.
D.
रि॑रिक्षति wish to
harm.
2 रि॑ष्
f.
injury or injurer.
Yates
English
रिष् रेषति 1.
a. To hurt, to kill. (य)
रिष्यति 4.
a. Idem. (ग) रिष्णाति 9.
a. To separate from.
Spoken Sanskrit
English
रिष् riS
f.
injury or an injurer
रेषति { रिष् } reSati { riS } verb 1 harm
रेषति { रिष् } reSati { riS } verb 1 be lost
रेषति { रिष् } reSati { riS } verb 1 destroy
रेषति { रिष् } reSati { riS } verb 1 be hurt or injured
रेषति { रिष् } reSati { riS } verb 1 fail
रेषति { रिष् } reSati { riS } verb 1 ruin
रेषति { रिष् } reSati { riS } verb 1 receive harm
रेषति { रिष् } reSati { riS } verb 1 injure
रेषति { रिष् } reSati { riS } verb 1 suffer wrong
रेषति { रिष् } reSati { riS } verb 1 hurt
रेषति { रिष् } reSati { riS } verb 1 perish
रेरेष्टि { रिष् } rereSTi { riS } verb Intens. injure or harm severely
रिष्यति { रिष् } riSyati { riS } verb 1 injure
रिष्यति { रिष् } riSyati { riS } verb 1 suffer wrong
रिष्यति { रिष् } riSyati { riS } verb 1 hurt
रिष्यति { रिष् } riSyati { riS } verb 1 perish
रिष्यति { रिष् } riSyati { riS } verb 1 harm
रिष्यति { रिष् } riSyati { riS } verb 1 be lost
रिष्यति { रिष् } riSyati { riS } verb 1 destroy
रिष्यति { रिष् } riSyati { riS } verb 1 be hurt or injured
रिष्यति { रिष् } riSyati { riS } verb 1 fail
रिष्यति { रिष् } riSyati { riS } verb 1 ruin
रिष्यति { रिष् } riSyati { riS } verb 1 receive harm
रेषयति { रिष् } reSayati { riS } verb caus. hurt
रेषयति { रिष् } reSayati { riS } verb caus. meet with misfortune or disaster
रेषयति { रिष् } reSayati { riS } verb caus. injure
रेषयति { रिष् } reSayati { riS } verb caus. harm
रेषयति { रिष् } reSayati { riS } verb caus. cause to miscarry or fail
रेषयति { रिष् } reSayati { riS } verb caus. fail
रेरिष्यते { रिष् } reriSyate { riS } verb Intens. injure or harm severely
रिरिक्षति { रिष् } ririkSati { riS } verb Desid. wish to injure or harm
Apte
English
रिष् [riṣ], 1, 4
P.
(रेषति, रिष्यति, रिष्ट)
To injure, hurt, harm
तस्येहार्थो रिष्यते
Mb.
तेन यायात् सतां मार्गं तेन गच्छन् रिष्यते
Ms.*
4.178.
To kill or destroy
रेष्टारं रेषितं व्यास्यत्
Bk.*
9.31.
To give offence.
To perish, be injured (4
P.
).
To meet with a reverse or misfortune.
To fail.
रिष् [riṣ],
f.
An injury, hurt, harm.
Apte 1890
English
रिष् {c1c} {c4c} P. (रेषति, रिष्यति, रिष्ट) 1 To injure, hurt, harm
तस्येहार्थो रिष्यते Mb.
तेन यायात्सतां मार्गं तेन गच्छन्न रिष्यते Ms. 4. 178.
2 To kill or destroy
Bk. 9. 31.
3 To give offence.
4 To perish, be injured ({c4c} P.).
5 To meet with a reverse or misfortune.
6 To fail.
रिष् f. An injury, hurt, harm.
Monier Williams Cologne
English
1. रिष् (cf. रिश्)
cl.
1. 4.
P.
(Dhātup. xvii, 43 and xxvi, 120 v.l.) रेषति or रि॑ष्यति (ep. also रिष्यते
aor.
रीढ्वम्,
TĀr.
अरिषत् Subj. रिषाथ,
p.
रीषत्,
RV.
अरेषीत्
Gr.
fut. रेषिता, रेष्टा, ib., रेषिष्यति, ib.
inf.
रेषितुम्, or रेष्टुम्, ib.
Ved.
inf.
रिषे॑, रिष॑स्),
to be hurt or injured, receive harm, suffer wrong, perish, be lost, fail,
RV.
&c.
&c.
to injure, hurt, harm, destroy, ruin,
RV.
AV.
Bhaṭṭ.
Caus.
रेष॑यति (aor. अरीरिषत्
Ved.
forms रीरिषीष्ट, रिरिषेः, रिषय॑ध्यै),
to hurt, injure, harm, cause to miscarry or fail,
RV.
AV.
TBr.
MBh.
(A. रीरिषीष्ट), to fail, meet with misfortune or disaster,
BhP.
:
Desid.
रि॑रिक्षति (RV.
रिरिषिषति or रिरेषिषति
Gr.
),
to wish to injure or harm (cf. रिश्) :
Intens.
रेरिष्यते, रेरेष्टि
Gr.
2. रि॑ष्
f.
injury or an injurer,
RV.
(for, -रिषे॑, रिष॑स् See under 1. रिष्).
Monier Williams 1872
English
रिष् 1. रिष् (closely connected with rt.
रिश्, from which, in some forms and mean-
ings, it is not distinguishable
cf. also rts. रुश्,
1. रुष्), cl. 1. 4. P. रेषति, रिष्यति (in ep. and
later authors also A. रिष्यते), रिरेष, रेषिष्यति,
अरेषीत् or अरिषत् (Vedic forms रिषत्, रिषाम,
रिषाथन, रेषत्, रीषत), रेषितुम् or रेष्टुम्
(Ved. inf. रिषे), to injure, hurt, harm
to kill,
destroy, ruin
to give offence
to be injured or
destroyed, suffer wrong, perish (cl.4)
to fail, mis-
carry, meet with misfortune or disaster (cl. 4): Caus.
रेषयति, -यते, -यितुम्, Aor. अरीरिषत्, अरीरि-
षत, to cause to be injured, injure, hurt, harm
to
cause to miscarry, make to fail
to fail, miscarry,
meet with misfortune or disaster (A.): Desid. रिरि-
षिषति, रिरेषिषति, (according to some also रि-
रिक्षति): Intens. रेरिष्यते, रेरेष्टि
[cf. pro-
bably Gr. ῥαίω, ῥαιστός
Lat. lœdo.]
2. रिष्, ट्, f. injury
(ट्, ट्, ट्), injuring, an injurer.
Macdonell
English
रिष् RIṢ, Ⅰ. P. reṣa (V., very rare), Ⅵ. 🞄P. riṣa (V.), Ⅳ. ṛ́ṣya, P. (V., P.), 🞄Ā. (C.: int.), be hurt or injured
fail
hurt, 🞄injure: pp. riṣṭá, injured
unsuccessful
🞄cs. reṣáya, P. harm, injure
cause to fail
🞄Ā. hurt oneself
fail
des. ririkṣa, P. wish 🞄to injure (RV.).
Benfey
English
रिष् रिष्, i. 1 and 4, Par.
1. To
kill, to hurt, MBh. 3, 13111.
2. To
give offence, Man. 4, 178, Ātm. (Sch.,
but perhaps pass. To be hurt).
3. To
be hurt (ved.). Ptcple. of the pf. pass.
रिष्ट।
1. Injured.
2. Unlucky,
n.
1. Bad luck.
2. Destruction.
3. Sin.
m.
1. A sword (cf. ऋष्टि).
2. The
name of a demon.
--
Comp.
अ-रिष्ट। see
s.v. -- Cf. probably ῥαίω, ῥαιστός
Lat.
lædo.
Apte Hindi
Hindi
रिष्
"भ्वा* पर*, " - -
"क्षति पहुँचाना, चोट पहुँचाना, ठेस पहुँचाना"
रिष्
"भ्वा* पर*, " - -
"मार डालना, नष्ट करना "
L R Vaidya
English
riz {% vt. 1P (pp. रिष्ट
pres. रेषति) %} 1. To injure, to hurt, तेन यायात्सतं मार्गं तेन गच्छन्न रिष्यते M.iv.178
2. to kill, to destroy, Bt.ix.31.
Bopp
Latin
रिष् 1. et 4. P. laedere, vulnerare, occidere. DR. 7. 20.: अ-
रिष्टदेहः. -- In dialecto Vêd. etiam cum productâ vo-
cali. RIGV. 36. 15.: पाहि रीषतः «serva nos ab occi-
sore».
Lanman
English
√riṣ (réṣati
ríṣyati, -te [761a]
riṣṭá
caus. reṣáyati
árīriṣat). be hurt
receive
harm
caus. harm.
Kridanta Forms
Sanskrit
रिष् (रि꣡षँ꣡ हिंसार्थाः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = रेषणम्
अनीयर् = रेषणीयः - रेषणीया
ण्वुल् = रेषकः - रेषिका
तुमुँन् = रेषितुम् / रेष्टुम्
तव्य = रेषितव्यः / रेष्टव्यः - रेषितव्या / रेष्टव्या
तृच् = रेषिता / रेष्टा - रेषित्री / रेष्ट्री
क्त्वा = रेषित्वा / रिष्ट्वा / रिषित्वा
ल्यप् = प्ररिष्य
क्तवतुँ = रिष्टवान् - रिष्टवती
क्त = रिष्टः - रिष्टा
शतृँ = रेषन् - रेषन्ती
रिष् (रि꣡षँ꣡ हिंसायाम् - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = रेषणम्
अनीयर् = रेषणीयः - रेषणीया
ण्वुल् = रेषकः - रेषिका
तुमुँन् = रेषितुम् / रेष्टुम्
तव्य = रेषितव्यः / रेष्टव्यः - रेषितव्या / रेष्टव्या
तृच् = रेषिता / रेष्टा - रेषित्री / रेष्ट्री
क्त्वा = रेषित्वा / रिष्ट्वा / रिषित्वा
ल्यप् = प्ररिष्य
क्तवतुँ = रिष्टवान् - रिष्टवती
क्त = रिष्टः - रिष्टा
शतृँ = रिष्यन् - रिष्यन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
रिष्
मूलधातुः:
रिष
धात्वर्थः:
हिंसायाम्
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
रेषति
धातुः:
रिष्
मूलधातुः:
रिष
धात्वर्थः:
हिंसायाम्
गणः:
दिवादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
रिष्यति
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
रिष् mit वि, °रिष्यति sich verletzen, Kauś. 59, 28
72, 30.
Capeller
German
1. रिष्, रि॑ष्यति, °ते, रे॑षति Schaden
nehmen, schädigen
p. p. रिष्ट॑ beschädigt
n.
Sachaden, Riss (vgl. u.) रिश्). Caus.
रिष॑यति schädigen, jemd. (Acc.) für
etw. (Abl.) strafen
Med.
°ते sich
Schaden thun.
2. रि॑ष्
f.
Schaden o. Schädiger.
Grassman
German
√riṣ (vergl. riś), 1〉 Schaden nehmen, überall mit der Negation (ná oder, wo es ausdrücklich bemerkt ist, mā́, mā́kis, mā́kīm) verbunden
2〉 beschädigen [A.]
3〉 Part. ríṣat, rī́ṣat schädigend, überall substantivisch gebraucht Schädiger. Das Causale hat die Bedeutung (2) und ausserdem 4〉 Caus. schädigen [A.] an [L.]
5〉 Caus. beschädigen, strafen [A.] um [Ab.]
6〉 Caus. me. sich selbst Schaden thun
7〉 Desid. beschädigen wollen [A.]
8〉 Part. des Desid. welcher schädigen will, substantivisch gebraucht.
Mit ā́ Caus. etwas [A.] schädigen, stören.
Stamm ríṣya:
-ās [Co.] 1〉 agne {877, 7}.
-et 2〉 yás {668, 10}.
riṣya:
-asi 1〉 {162, 21}
{651, 16}.
-ati 1〉 {408, 7}
vīrás {18, 4}
pūṣṇás cakrám {495, 3}
sávanam {398, 9}.
-atha 1〉 {408, 4}.
-anti 1〉 bhojā́s {933, 8}.
-āti [Co.] 1〉 pū́ruṣas {923, 17}.
-et 1〉 tvā́vatas sákhā {91, 8}.
-ema 1〉 {495, 9} (táva vraté).
Stamm II. reṣa:
-at 1〉 jánas {536, 6}.
Stamm III. riṣa:
-ātha (Conj. I.) 1〉 kílā {549, 4}.
-āthana 1〉 me sakhyé {874, 5}.
-am (Conj. II.) 1〉 mā́ ahám {844, 13}.
-at 1〉 mā́kīm {495, 7}
mā́kis tokásya nas {676, 11}
mā́ maghávā {674, 10}
mā́ mánus {888, 11}
mā́ khanitā́ {923, 20}.
-āma 1〉 mā́ {94, 1}—_{94, 14}
{308, 5}
{485, 11}
{1004, 2}.
-an 1〉 mā́ {712, 13}.
Perf. ririṣ:
-ṣe-ṣes 2〉 anyám asmát {129, 10}.
Stamm des Caus. reṣáya:
-anti 2〉 yám ripávas riṣaṇyávas reṣaṇā́s {148, 5}. [Page1168]
Aor. Caus. rīriṣa (in {638, 13} ririṣa, Pad. stets ririṣa, Prāt. 〔584〕. 〔586〕. 〔587〕):
-as 2〉 mā́ nas tanúas {114, 7}
mā́ nas {954, 8}
mā́ nas prajā́m, vīrā́n {844, 1}. 4〉 mā́ nas toké u. s. w. {114, 8}
mā́ nas tokéṣu u. s. w. {562, 3}. 5〉 mā́ nas tásmāt énasas {605, 5}. ā́ mā́ ántarām bhújam nas {104, 6}.
-at 2〉 mā́ asmā́n {287, 20}.
-ata 2〉 mā́ nas ā́yus {89, 9} (madhyā́ gántos).
-īṣṭa [Opt.] 2〉 tanúam {492, 7}. 6〉 (ririṣīṣṭa) jánas {638, 13}.
Stamm des Desid. rírikṣa:
-ati 7〉 nas {638, 13} (rakṣastuéna).
Part. ríṣyat (siehe á-riṣyat).
ríṣat (Stamm III.):
-atas [A. pl.] 3〉 {12, 5} (práti daha).
rī́ṣat [P. ríṣat, Prāt. 〔583〕. 〔584〕. 〔588〕].
-antam 3〉 {221, 9}.
-ate 3〉 {189, 5}
{357, 12}.
-atas [Ab.] nach Verben des Schützens {36, 15}
{531, 13}
{664, 11}.
Part. des Desid. rírikṣat:
-atas [G.] 8〉 manyúm {552, 4}.
Part. II. riṣṭá (siehe riś und á-riṣṭa).
Inf. des Caus. riṣayádhi:
-iai 6〉 svayám sā́ yā́ nas upa īṣé atraís {129, 8}.
Verbale ríṣ
als selbständiges Subst. siehe das folg.
ríṣ, f., Schaden, oder Schädiger [von riṣ].
-iṣé [D.] mā́ nas dhās {550, 17}
{395, 16}.
-iṣás [Ab.] bei Verben des Schützens, Behütens {41, 2}
{98, 2}
{217, 4}
{225, 9}
{226, 6}
{265, 20}
{406, 4}
{421, 3}
{465, 10}
{504, 2}
{862, 2}
{913, 1}.
1167, 4 v. u.: -ṣes st. -ṣe
riṣ,
Stamm III. riṣa:
-āthana 1〉 {920, 10}
Part. des Desid. rírikṣat:
-antam 8〉 {129, 10}.
Burnouf
French
*रिष् रिष्। रेषामि 1 et रिष्यामि 4
etc. a2.
अरिषम्
pp. रिष्ट। Frapper, blesser, tuer: रिषतो ou
रीषतो दह détruis nos ennemis. Vd. -- Etre blessé, périr,
Vd.
रिषण्यामि Vd. pour रिष्टीयामि।
Stchoupak
French
रिष्-
{%riṣyati -te
rīriṣat
reṣayati
riṣṭa- %} -- souffrir un
dommage matériel ou moral, périr
manquer, échouer
caus., endommager,
léser, faire échouer
a. v. endommagé et cf. अरिष्ट-।