धातुः: रि
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: गतौ
गणः: तुदादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: रियति


धातुः: रि
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: हिंसायाम्
गणः: स्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: रिणोति
अनुबन्धादिविशेषः: छान्दसः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

रि

मानकरूपान्तरम् - पि
पि (अर्थः)  गतौ
( रियति ) लघूपधगुणादन्तरङ्गत्वादियङादेशः ( रिराय रिर्यतुः रिर्युः) "एरनेकाच'' इति यण् ( रिरयिथ रिर्यिव रिरेथ रिर्यिम ) क्रादिनियमादिट् थलि "अचस्तास्वत्'' इतीण्निषेधः भारद्वाजनियमाच्च विकल्पः रिर्यतुरित्यादौ  यणो बहिरङ्गलक्षणस्यासिद्धत्वाद्रेफस्य हल्परत्वाभावात् "उपधायां च'' इति न दीर्घः ( रेता रेष्यति रियतु अरियत् रियेत् ) आशिषि ( रीयात् ) "अकृत्सार्वधातुकयोः'' इति दीर्घः ( अरैषीत् अरैष्टाम् अरैषुः रिरीषति ) सनः कित्त्वे "अज्झनगमाम्'' इति दीर्घः ( रेरीयते रेरयीति रेरेति राययति अरीरयत् ) ( पियति ) इत्यादि रियतिवत् 120 121

रि 

मानकरूपान्तरम् - क्षि
क्षि 

मानकरूपान्तरम् - चिरि
चिरि 

मानकरूपान्तरम् - जिरि
जिरि 

मानकरूपान्तरम् - दाश
दाश 

मानकरूपान्तरम् - दृ
दृ  (अर्थः)  हिंसायाम्
(रिणोति क्षिणोति) इत्यादि अयं भाषायामपीत्यात्रेयमैत्रेयादयः प्रयुज्यते च इमां हृदि व्यायतपातमक्षिणोत् न तद्यशः शस्रभृतां क्षिणोति पञ्चबाणः क्षिणोतीति शाकटायनादयस्तु छान्दसत्वमेवाहुः केचित्तु दुङमपिपठन्ति, दुनुते इति  यदाह दुर्गः तिक तिग षघ रि क्षि चिरि जिरि दाश् दृ दुङ् हिंसायां, छान्दसाश्चामी परस्मैभाषा उदात्ता इति 34

रि  

मानकरूपान्तरम् - पि
पि  गतौ 
- रियति  रिराय  रिर्य्यतुः  रेता  रीयात्  अरैषीत्  रिरीषति  रेरीयते  पियति  पिपाय  पेता   130,131

रि  

मानकरूपान्तरम् - क्षि
क्षि  

मानकरूपान्तरम् - चिरि
चिरि  

मानकरूपान्तरम् - जिरि
जिरि 

मानकरूपान्तरम् - दाश
दाश 

मानकरूपान्तरम् - दृ
दृ  हिंसायाम् 
- रिणोति  क्षिणोति क्षिणोतीति भाषायामप्यस्य प्रयोजनं केचिदिच्छन्ति  पञ्चबाणः  क्षिणोतीति (7) कालिदासः  चिरिणोति  जिरिणोति  दाश्नोति  दृणोति  31-36

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“रि गतौ”@} <a href="#foot_krm02">2</a> रायकः-यिका, रायकः-यिका, रिरीषकः-षिका, रेरीयकः-यिका;</li> <li> रेता-त्री, राययिता-त्री, रिरीषिता-त्री, रेरीयिता-त्री;</li> <li> इत्यादिकानि सर्वाण्यपि रूपाणि तौदादिकपियतिवत् <a href="#foot_krm03">3</a> ज्ञेयानि। </li> <li>शतरि-रियन् <a href="#foot_krm04">4</a> -न्ती-ती, इति विशेषः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१३९९)</li> <li id="foot_krm02">02 => (६-तुदादिः-१४०४। सक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (९९१)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘व्यापारेऽत्र तदामरानपि रियन्नाशाः पियन्नाधित…।’ धा। का। २-८३।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“रि हिंसायाम्”@} <a href="#foot_krm02">2</a> अयं घातुः क्षीरतरङ्गिण्यां न दृश्यते। </li> <li>रायकः-यिका, रायकः-यिका, रिरीषकः-षिका, रेरीयकः-यिका;</li> <li> रेता-त्री, राययिता-त्री, रिरीषिता-त्री, रेरीयिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm03">3</a> इत्यादिकानि सर्वाण्यपि रूपाणि तौदादिकपियतिवत् <a href="#foot_krm04">4</a> ज्ञेयानि। </li> <li>शतरि- <a href="#foot_krm05">5</a> रिण्वन्-ती, <a href="#foot_krm06">6</a> व्यतिरिण्वन्-ती, इति विशेषः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१३९८)</li> <li id="foot_krm02">02 => (५-स्वादिः-१२७५। सक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [पृष्ठम्१११६+ २६]</li> <li id="foot_krm04">04 => (९९१)</li> <li id="foot_krm05">05 => [[१। अस्य धातोः स्वादित्वात्, श्नुप्रत्यये, णत्वे च रूपमेवम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[२। ‘न गतिहिंसार्थेभ्यः’ (१-३-८७) इति शानचो निषेधात् कर्मव्यतीहारेऽपि परस्मैपदमेव।]]</li></ul>

रि (रि॒ गतौ - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् = रयणम्
अनीयर् = रयणीयः - रयणीया
ण्वुल् = रायकः - रायिका
तुमुँन् = रेतुम्
तव्य = रेतव्यः - रेतव्या
तृच् = रेता - रेत्री
क्त्वा = रित्वा
ल्यप् = प्ररित्य
क्तवतुँ = रितवान् - रितवती
क्त = रितः - रिता
शतृँ = रियन् - रियन्ती / रियती

रि (रि꣡ ऋऽ हिंसायाम् - स्वादिः - सेट्)
ल्युट् = रयणम्
अनीयर् = रयणीयः - रयणीया
ण्वुल् = रायकः - रायिका
तुमुँन् = रयितुम्
तव्य = रयितव्यः - रयितव्या
तृच् = रयिता - रयित्री
क्त्वा = रयित्वा
ल्यप् = प्ररित्य
क्तवतुँ = रियितवान् - रियितवती
क्त = रियितः - रियिता
शतृँ = रिण्वन् - रिण्वती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

रि

मानकरूपान्तरम् - पि
पि गतौ
- रियति, पियति  पिकः कोकिलः   123 ,124

INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

रिय Nom. P. °यति (fr. रै), Pat. (cf. √ 1. री).


रिय (riya)

Monier Williams Cologne