रि (ri)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishYates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishरि [ri], (for ऋषभ) The second note of the Indian Gamut.
रि [ri], I. 6 (रियति, रीण) To go, move. -II. 5 (रिणोति) To hurt. -III. 9 (रिणाति-ते)
To drive out, expel.
To separate.
To emit.
To give, grant.
To go, move.
To hurt.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
English1. री or 1. रि (cf. √ लि) 9. (Dhātup. xxxi, 30) रिणा॑ति 4. (Dhātup. xxvi, 29) री॑यते (रिणीते,
रियति, xxviii, 111
अरिण्वन्,
pf. रिराय, रिर्ये
अरैषीत्, अरेष्ट
fut. रेता
रेष्यति, °ते
रेतुम्),
to release, set free, let go,
to sever, detach from (abl. ), ib.
to yield, bestow,
(Ā.) to be shattered or dissolved, melt, become fluid, drop, flow, :
रेपयति (aor. अरीरिपत्) :
रिरीषति, °ते, ib. : रेरीयते, रेरयीति, ib.
Monier Williams 1872
Englishरि 1. रि (connected with rts. 1. री, 4. ऋ),
cl. 6. P. रियति, रिराय, रेष्यति, अरैषीत्,
रेतुम्, to go, move
cl. 5. P. रिणोति, &c., to hurt
[cf. rt. 4. ऋ]
cl. 9. P. A. रिणाति, रिणीते, &c., to
go, move
to draw out, drive out, set free, expel
to separate, (according to Sāy. on Ṛg-veda III. 60,
2. अरिणीत = योजनात् प्रापितवन्तः)
to emit
to
bestow, grant
to hurt, injure, kill
to be injured
(A.)
to howl, &c. [cf. rt. 1. री]: Caus. राययति,
यितुम्, Aor. अरीरयत्: Desid. रिरीषति: Intens.
रेरीयते, रेरयीति, रेरेति।
Macdonell
Englishरि RI, री RĪ, Ⅳ. Ā. rī́ya (V. rare), Ⅸ. 🞄riṇā́, riṇi, (V.) release, let go
sever, detach, 🞄from (ab.)
bestow
Ā. be shattered, — 🞄dissolved: pp. riṇa, vanished (C.). anu, 🞄flow after (ac.). ni, crush, disperse, overthrow, 🞄destroy. nis, bring out of, sever 🞄from (ab.)
attract. vi, rend. sam, put 🞄together, restore.
Apte Hindi
Hindiरि
"तुदा* पर* , " - -
"जाना, हिलना-जुलना"
रि
क्र्या* उभ* - -
"टपकना, बूंद-बूंद गिरना, रिसना, पसीजना, बहना"
रि
क्र्या* उभ* - -
"जाना, हिलना-जुलना"
रि
क्र्या* उभ* - -
"चोट पहुँचाना, क्षतिग्रस्त करना, मार डालना"
रि
क्र्या* उभ* - -
हू हू करना
Bopp
LatinLanman
EnglishKridanta Forms
Sanskritरि (रि꣡ ऋऽ हिंसायाम् - स्वादिः - सेट्)
ल्युट् = रयणम्
अनीयर् = रयणीयः - रयणीया
ण्वुल् = रायकः - रायिका
तुमुँन् = रयितुम्
तव्य = रयितव्यः - रयितव्या
तृच् = रयिता - रयित्री
क्त्वा = रयित्वा
ल्यप् = प्ररित्य
क्तवतुँ = रियितवान् - रियितवती
क्त = रियितः - रियिता
शतृँ = रिण्वन् - रिण्वती
रि (रि॒ गतौ - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् = रयणम्
अनीयर् = रयणीयः - रयणीया
ण्वुल् = रायकः - रायिका
तुमुँन् = रेतुम्
तव्य = रेतव्यः - रेतव्या
तृच् = रेता - रेत्री
क्त्वा = रित्वा
ल्यप् = प्ररित्य
क्तवतुँ = रितवान् - रितवती
क्त = रितः - रिता
शतृँ = रियन् - रियन्ती / रियती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit रि
हिंसायाम्
स्वादिः
सकर्मकः
अनिट्
परस्मैपदी
रिणोति
छान्दसः
रि
गतौ
तुदादिः
सकर्मकः
अनिट्
परस्मैपदी
रियति
धातुप्रदीपः
Sanskritरि
मानकरूपान्तरम् - क्षि
क्षि
मानकरूपान्तरम् - चिरि
चिरि
मानकरूपान्तरम् - जिरि
जिरि
मानकरूपान्तरम् - दाश
दाश
मानकरूपान्तरम् - दृ
दृ हिंसायाम्
- रिणोति क्षिणोति क्षिणोतीति भाषायामप्यस्य प्रयोजनं केचिदिच्छन्ति पञ्चबाणः क्षिणोतीति (7) कालिदासः चिरिणोति जिरिणोति दाश्नोति दृणोति 31-36
रि
मानकरूपान्तरम् - पि
पि गतौ
- रियति रिराय रिर्य्यतुः रेता रीयात् अरैषीत् रिरीषति रेरीयते पियति पिपाय पेता 130, 131
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
Germanशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritक्षीरतरङ्गिणी
Sanskritरि
मानकरूपान्तरम् - पि
पि गतौ
- रियति, पियति पिकः कोकिलः 123 , 124
धातुवृत्तिः
Sanskritरि
मानकरूपान्तरम् - क्षि
क्षि
मानकरूपान्तरम् - चिरि
चिरि
मानकरूपान्तरम् - जिरि
जिरि
मानकरूपान्तरम् - दाश
दाश
मानकरूपान्तरम् - दृ
दृ (अर्थः) हिंसायाम्
(रिणोति क्षिणोति) इत्यादि अयं भाषायामपीत्यात्रेयमैत्रेयादयः प्रयुज्यते च इमां हृदि व्यायतपातमक्षिणोत् न तद्यशः शस्रभृतां क्षिणोति पञ्चबाणः क्षिणोतीति शाकटायनादयस्तु छान्दसत्वमेवाहुः केचित्तु दुङमपिपठन्ति, दुनुते इति यदाह दुर्गः तिक तिग षघ रि क्षि चिरि जिरि दाश् दृ दुङ् हिंसायां, छान्दसाश्चामी परस्मैभाषा उदात्ता इति 34
रि
मानकरूपान्तरम् - पि
पि (अर्थः) गतौ
( रियति ) लघूपधगुणादन्तरङ्गत्वादियङादेशः ( रिराय रिर्यतुः रिर्युः) "एरनेकाच'' इति यण् ( रिरयिथ रिर्यिव रिरेथ रिर्यिम ) क्रादिनियमादिट् थलि "अचस्तास्वत्'' इतीण्निषेधः भारद्वाजनियमाच्च विकल्पः रिर्यतुरित्यादौ यणो बहिरङ्गलक्षणस्यासिद्धत्वाद्रेफस्य हल्परत्वाभावात् "उपधायां च'' इति न दीर्घः ( रेता रेष्यति रियतु अरियत् रियेत् ) आशिषि ( रीयात् ) "अकृत्सार्वधातुकयोः'' इति दीर्घः ( अरैषीत् अरैष्टाम् अरैषुः रिरीषति ) सनः कित्त्वे "अज्झनगमाम्'' इति दीर्घः ( रेरीयते रेरयीति रेरेति राययति अरीरयत् ) ( पियति ) इत्यादि रियतिवत् 120 121
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“रि हिंसायाम्”@} 2 अयं घातुः क्षीरतरङ्गिण्यां न दृश्यते।
रायकः-यिका, रायकः-यिका, रिरीषकः-षिका, रेरीयकः-यिका
रेता-त्री, राययिता-त्री, रिरीषिता-त्री, रेरीयिता-त्री
3 इत्यादिकानि सर्वाण्यपि रूपाणि तौदादिकपियतिवत् 4 ज्ञेयानि।
शतरि- 5 रिण्वन्-ती, 6 व्यतिरिण्वन्-ती, इति विशेषः।
01 (१३९८)
02 (५-स्वादिः-१२७५। सक। अनि। पर।)
03 [पृष्ठम्१११६+ २६]
04 (९९१)
05 [[१। अस्य धातोः स्वादित्वात्, श्नुप्रत्यये, णत्वे च रूपमेवम्।]]
06 [[२। ‘न गतिहिंसार्थेभ्यः’ (१-३-८७) इति शानचो निषेधात् कर्मव्यतीहारेऽपि परस्मैपदमेव।]]
1 {@“रि गतौ”@} 2 रायकः-यिका, रायकः-यिका, रिरीषकः-षिका, रेरीयकः-यिका
रेता-त्री, राययिता-त्री, रिरीषिता-त्री, रेरीयिता-त्री
इत्यादिकानि सर्वाण्यपि रूपाणि तौदादिकपियतिवत् 3 ज्ञेयानि।
शतरि-रियन् 4 -न्ती-ती, इति विशेषः।
01 (१३९९)
02 (६-तुदादिः-१४०४। सक। अनि। पर।)
03 (९९१)
04 [[आ। ‘व्यापारेऽत्र तदामरानपि रियन्नाशाः पियन्नाधित…।’ धा। का। २-८३।]]
Capeller
GermanGrassman
German√ri, √rī, Grundbedeutung: in Bewegung setzen (vgl. reṇú), und daher wahrscheinlich aus ar, ṛ erweitert, 1〉 frei lassen, strömen lassen [A.]
2〉 laufen lassen [A.]
3〉 lostrennen [A.] von [Ab.]
4〉 zerstreuen, auseinandertreiben [A.]
5〉 me., ins Fliessen gerathen, rinnen.
Mit ánu entlang strömen [A.].
ā́ 1〉 strömen lassen [A.] auf [L.]
2〉 me. hinströmen in die Tiefe [A.]
3〉 me. sich etwas [A.] strömen lassen in [A.].
ní 1〉 auflösen oder niederfallen lassen eine Hülle, ein Gewand [A.]
2〉 niederwerfen, vernichten die Feinde [A.]
3〉 zermalmen, verzehren Speisen [A.]
4〉 me. niederrinnen
5〉 herabrennen.
nís 1〉 abtrennen [A.] von [Ab.]
2〉 verlocken [A.].
prá 1〉 abtrennen, wegraffen [A.]
2〉 me. vordringen.
ví zertrennen, zerhauen [A.].
sám zusammenfügen, wiederherstellen [A.].
Stamm I. riṇā́, riṇī (riṇ):
-ā́si ni 2〉 śátrūn {942, 3}.
-ā́ti 4〉 paśvás {166, 6} (didyút). — ni 2〉 śátrūn {61, 13}.
-āti ní 2〉 śátrūn {946, 1}. — 3〉 sthirā́ cid ánnā {127, 4}
pūrū́ṇi jámbhais {148, 4}
vánā {395, 10} (agnís). — nís 2〉 vṛ́ṣaṇam {179, 4} (lópāmudrā). — sám cakrám {385, 11}.
-īthas sám rebhám víprutam {117, 4}
srāmám {117, 19}.
-ánti ní 5〉 gā́vas ná durdhúras {410, 4} (marútas).
-anti ā́ 1〉 priyám (sómam) barhíṣi {783, 6}.
-ās ví áhim vájreṇa {315, 3}.
-án [3. p. C.] 1〉 apás {627, 28}
{964, 1}.
-īte ní 1〉 ápsas {124, 7} = {434, 6} (uṣā́s)
várṇam {783, 2}.
-ate [3. pl.] 5〉 vánāni {412, 6}.
Impf. áriṇā, áriṇī:
-ās 2〉 sū́riam {326, 6}. — prá 1〉 devásya ásum {213, 4}.
-āt 1〉 saptá síndhūn {203, 3}
{324, 1}
{893, 12}
bṛhát {237, 11}(?).
-īta [2. pl.] 3〉 gā́m cármaṇas {294, 2}.
ariṇā, ariṇī:
-ās 1〉 apás {56, 6}
síndhūn {315, 5}
{338, 7}.
-āt 1〉 síndhum {206, 6}.
-ītam [2. du.] sám viśpálām {117, 11}.
-īta [2. pl.] nís 1〉 cármaṇas gā́m {161, 7}
{332, 4}.
Stamm II. rī́ya:
-ate 5〉 ghṛtám {135, 7}. — prá 2〉 yásmai svádhitis {361, 8}.
rīya:
-ate 5〉 áśmanvatī {879, 8}.
— ánu vártmāni {85, 3} [Page1164] (ghṛtám). — ā́ 3〉 sahásram sámāśirām nimnám ná {30, 2}.
-ante ā́ 2〉 nivanā́‿iva {866, 9} (síndhavas).
Part. riṇát:
-án 1〉 apás {213, 4}
{627, 28}
{652, 2}
{821, 22}.
riṇāná:
-ás ni 4〉 (sómas) {726, 4}.
(rī́yamāṇa) [Stamm II.]:
-ās anu áhim budhníam VS. 〔10, 19〕.
Verbale rít (rinnend):
-ítas [A. p. f.] 5〉 apás {498, 4}.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.