रास (rAsa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 रास m.
  (-सः)
	 1. Confused noise,  uproar,  hubbub.
	 2. Sound in general.
	 3.
Speech,  discourse.
	 4. A chain. 
	 5. A festival amongst the cowherds, 
including songs and dances,  especially the circular dance as per-
formed by KRISHṆA and the Gopis or cowherdesses.
	 6. A game
played by children. 
 E.
  रास् to sound,  घञ् aff.
  

Capeller Eng

English

 रास m.
  a kind of rustic dance (performed by Kṛṣṇa)
 play, 
sport i.g.
  

Yates

English

 रास (सः) 1.
m.
  Confused noise
speech
 chain
 festival
 game.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   रास  rAsa  m.
   din  
   रास  rAsa  m.
   legend   
   रास  rAsa  m.
   noise  
   रास  rAsa  m.
   uproar   
   रास  rAsa  m.
   any sport or play     
            

Wilson

English

 रास (ऋ) रासृ r. 1st cl. (रासते) To sound.

 रास
m.
  (-सः)
1 Confused noise,  uproar,  hubbub.
2 Sound in general.
3 Speech,  discourse.
4 A chain. 
5 A festival amongst the cowherds,  including songs and dances,  especially the
circular dance as performed by KṚṢṆA and the Gopīs or cowherdesses.
6 A game played by children. 
E.
  रस to sound,  घञ् aff.
  

Apte

English

रासः [rāsḥ],  1 An uproar,  a din,  confused noise.

A sound in general.

Speech.

A kind of dance practised by Kṛiṣṇa and the cowherds but particularly the gopis or cowherdesses of Vrindāvana
 तत्रारभत गोविन्दो रासक्रीडामनुव्रतैः । स्त्रीरत्नैरन्वितः प्रीतैरन्योन्याबद्धबाहुभिः ॥ Bhāg.*
  1.33.2
 उत्सृज्य रासे रसं गच्छन्तीम् Ve.*
  1.2
 रासे हरिमिह विहितविलासं स्मरति मनो मम कृतपरिहासम् Gīt.*
  2
 also Gīt.*
  1.

A chain. 

A sport,  play. Comp.
   -ईश्वरी N.
  of Rādhā. -उत्सवः,  -क्रीडा,  -मण्डलम् a sportive dance,  the circular dance of Kṛiṣṇa and the cowherdesses of Vrindāvana
 रासोत्सवः संप्रवृत्तो गोपीमण्डलमण्डितः Bhāg.*
  1. 33.3. -गोष्ठी =
  रासक्रीडा q. v.  -यात्रा f.
  a festival in honour of Kṛiṣṇa on the Kārtikī Paurṇimā.

Apte 1890

English

 रासः 1 An uproar,  a din,  confused noise. 
2 A sound in general. 
3 Speech. 
4 A kind of dance practised by Kṛṣṇa and the cowherds but particularly the gopis or cowherdesses of Vṛndāvana
 उत्सृज्य रासे रसं गच्छंतीं Ve. 1. 2
 रासे हरिमिह विहितविलासं स्मरति मनो मम कृतपरिहासं Gīt. 2
 also Gīt. 1. 
5 A chain. 
Comp. 
ईश्वरी N. of Rādhā. 
क्रीडा,  
मंडलं a sportive dance,  the circular dance of Kṛṣṇa and the cowherdesses of Vṛndāvana. 

Monier Williams Cologne

English

 रास m.
  uproar,  noise,  din,  L.
 

 N.
  of a partic.  rustic dance practised by cowherds,  (esp.  ) the dance practised by Kṛṣṇa and the Gopīs,  Hariv.
 
 Pur.
 
 Gīt.
  &c.
   (cf.   रासक)

 any sport or play,  L.
 

 a legend (?),  in नर्मदा-सुन्दरी-र्° (q.v.)

 =
  भाषा-शृङ्खलक,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 रास,  अस्,  m. uproar,  confused noise,  din
 noise, 
sound in general
 N. of a particular rustic dance (in
this sense probably connected with लास,  लास्य,  q. v.), 
a kind of circular dance practised by cowherds,  (especi-
ally) that in which Kṛṣṇa and the Gopīs engaged
any sportive game or festive amusement,  amorous
pastime,  play in general
 (according to some also)
speech
 a chain.
—रास-क्रीडा,  f. a sportive dance, 
the circular dance of Kṛṣṇa and the cowherdesses.
—रास-मण्डल,  अम्,  n. Kṛṣṇa's circular dance
or dancing-ground.
—रास-यात्रा,  f. a festival in
honour of Kṛṣṇa and his dances with the Gopīs on
the full moon of the month Kārttika.
—रासे-रस, 
अस्,  m. (रासे,  loc. c.),  the dance described above
pastime,  sport,  festive mirth
 a company,  assembly, 
party
 love,  desire,  sentiment
 the sixth night after
delivery when the family sit up all night (?)
 alchemy
[cf. रस।]
—रासोत्सव (°स-उत्°),  अस्,  m. the Rāsa
festival or festive dances.

Macdonell

English

 रास rāsa,  m.
  kind of pastoral festival,  🞄dance practised by Kṛṣṇa with the cowherdesses
 🞄sport: -ka,  m.
  kind of dance
 🞄kind of song
 m.
  n.
  kind of drama. 

Benfey

English

 रास रास,  i. e. रस् + अ,  m.
 
 1. Sound.
 2. Confused noise.
 3. Speech.
 4. A
festival among the cowherds,  including
especially a circular dance.
 5. A chain. 
 -- Comp.
  दूरास,  i. e.
दुस्-,  m.
  disagree-
able speech,  Utt. Rāmac. 44,  5.

Apte Hindi

Hindi

रासः
पुं*
  - रास् + घञ् "होहल्ला,  कोलाहल,  शोरगुल"
लघु' शब्द की उ* अ*

रासः
पुं*
  - - "शब्द,  ध्वनि"
लघु' शब्द की उ* अ*

रासः
पुं*
  - -
"एक प्रकार का नाच जिसका अभ्यास,  कृष्ण और गोपिकाएं करती थीं,  विशेषतः वृन्दावन की गोपियाँ"

रासः
पुं*
  - रास्+घञ्
कोलाहल

रासः
पुं*
  - रास्+घञ्
शोर

रासः
पुं*
  - रास्+घञ्
वक्ता

रासः
पुं*
  - रास्+घञ्
एक प्रकार का नृत्य

रासः
पुं*
  - रास्+घञ्
शृंखला

रासः
पुं*
  - रास्+घञ्
"खेल, नाटक"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

रास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋಪಾಲಕರ ಕ್ರೀಡೆ /ರಾಸಕ್ರೀಡೆ
निष्पत्तिः - > रासृ (शब्दे) - "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "तत्रारभत गोविन्दो रासक्रीडामनुव्रतैः । स्त्रीरत्नैरन्वितः प्रीतैरन्योन्याबद्धबाहुभिः ॥ रासोत्सवः सप्रवृत्तो गोपीमण्डलमण्डितः । योगेश्वरेण कृष्णेन तासां मध्ये द्वयोर्द्वयोः ॥"
उल्लेखाः - > भाग० १०-३३-२, ३
रास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಬ್ದ /ಸದ್ದು /ಧ್ವನಿ
रास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನರ್ತನ /ಕುಣಿತ

L R Vaidya

English

 rAsa {% m. %} 1. Uproar,  din,  sound in general
 2. a kind of dance danced by cowherds,  especially by Kṛishṇa and the Gopīs of Vṛindāvana,  रासरसे सह नृत्यपरा हरिणा युवतिः प्रशशंसे,  or रासोल्लासभरेन विभ्रमभृतामाभीरवामभ्रुवाम् Git.G.i.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 रास m. *Laut,  Wort,  Geschrei,  Gebrüll,  H V,  78. 110
 XLIII,  102. 146. 155. 160. 214
 XLVIII,  [37?]. 55. 72. 78.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 रास,  ङ ऋ शब्दे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वा०-आत्म०-अक०-सेट् ।) दन्त्यान्तोऽयमिति गद-सिंहः । रासभः खरः । दुर्गसिंहस्त्विमं ताल-व्यान्तं मत्वा उणादौ ह्नस्वं कृत्वा रश्मिशब्दंव्युत्पादितवान् । ऋ,  अररासत् । ङ,  रासते ।इति दुर्गादासः ॥

 रासः,  पुं,
   (रासनमिति रासतेऽत्रेति वा । रासशब्दे + भावे अधिकरणे वा घञ् ।) कोला-हलः । ध्वानः । भाषाशृङ्खलकः । गोपानांक्रीडाभेदः । इति मेदिनी । से,  ११ ॥
 तस्यविधिर्यथा,  --“कार्त्तिकीपूर्णिमायाञ्च कृत्वा तु रासमण्डलम् ।गोपानां शतकं कृत्त्वा गोपीनां शतकन्तथा ॥
शिलायां प्रतिमायां वा श्रीकृष्णं राघया सह ।भारते पूजयेत् कृत्वा चोपहाराणि षोडश ॥
गोलोके च वसेत् सोऽपि यावद्वै ब्रह्मणो वयः ।भारतं पुनरागत्य हरिभक्तिं लभेद्ध्रुघम् ॥
क्रमेण सुदृढां भक्तिं लब्ध्वा मन्त्रं हरेरपि ।देहं त्यक्त्वा च गोलोकं पुनरेव प्रयाति च ॥
तत्र कृष्णस्य सारूप्यं संप्राप्य पार्श्वदो भवेत् ।पुनस्तत्पतनं नास्ति जरामृत्युहरो महान् ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे २५ अध्यायः ॥
विस्तारस्तु श्रीकृष्णजन्मखण्डे २८ अध्यायेश्रीमद्भागवतीयरासपञ्चाध्यायेषु च द्रष्टव्यः ॥
 * ॥
कस्यचिन्मते कल्पतरुयात्रेयम् । अस्य विधि-र्यथा,  --“कार्त्तिके पौर्णमास्यान्तु रासयात्रा महानिशि ।नन्दसूनोः प्रकर्त्तव्या महाविभवविस्तरैः ॥
इह लोके सुखं प्राप्य अन्ते विष्णुपुरं व्रजेत् ॥
पूजा कार्य्यार्द्धरात्रे तु नयेत् शेषं महोत्सवैः ।गीतैर्नानाविधैर्वाद्यैर्व्वेणुवीणामृदङ्गकैः ॥
नृत्यैर्वराङ्गनागीतैरङ्गनानाञ्च कीर्त्तनैः ।चन्दनागुरुकस्तूरीपङ्कलेपैर्व्विराजितैः ॥
विहरद्भिर्विष्णुभक्तैः कार्य्य एष महोत्सवः ।ध्यायेद्वृन्दावने रम्ये यमुनापुलिने वने ॥
निकुञ्जसदने कृष्णं गोपीमण्डलमण्डितम् ।रासमण्डलयन्त्रस्य गोविन्दं कर्णिकागतम् ॥
द्बयोर्द्वयोर्गोपिकयोर्म्मध्ये सान्तमनेकधा ।अपरं नटवेशेन मध्ये तं मुरलीधरम् ॥
गोपीगणमुखाम्भोजमधुपानमधुव्रतम् ।कुलालचक्रप्रतिमं मण्डलं पङ्कजाङ्कितम् ॥
दलाष्टशोभितं कार्य्यं महिष्योऽष्टौ च सन्धिषु ।मध्ये मध्ये च गोविन्दं पार्श्वयोरष्टरूपकम् ॥
मुकुन्दं माधवं कृष्णं नटनागरमेव च ।हरिं दामोदरं विष्णुं पूजयेत् कामरूपिणम् ॥
तद्वाह्ये भूपुरे गोप्यः शतशोऽथ सहस्रशः ।पूजनीयाः प्रयत्नेन नृत्यगीतपरायणाः ॥
असंख्या गोपिकास्तत्र मण्डलेऽष्टौ वराङ्गनाः ।महिष्यस्ताः समाख्याताः सदासङ्गमुनिव्रताः ॥
भक्तोत्सवाभिलासेन कमला बहुरूपिणी ।राधा विशाखा विमला सुमित्रा ललिता तथा ।सुन्दरी कमला रम्भा महिष्योऽष्टौ प्रकीर्त्तिताः ॥
तारा राधा निरावाधा कृष्णा भेदमुपागताः ।तासां ध्यानैर्व्वक्ष्यमाणैः पूजा कार्य्या विशेषतः ॥
उत्तीर्णे सायं समये गोप्यो वृन्दावनं ययुः ।रासक्रीडां ततस्ताभिश्चक्रे च जगदीश्वरः ॥
गोप्यो रासक्रीडां चक्रुः पौर्णमास्यां महा-निशि ।न तत्र पक्षिनिनदो न झिल्लीनिनदस्तथा ॥
महानिशा द्वे घटिके रात्रेर्म्मध्यमयामयोः ।तदप्राप्तौ च कर्त्तव्यं पौर्णमास्यां निशामुखे ॥
एवं रासक्रीडां यस्तु कारयेद्भुवि मानवः ।स सर्व्वदुस्कृतं त्यक्त्वा निर्व्वाणमुक्तिमाप्नुयात् ॥
”इत्युत्कलकलिका ॥
(विलासः । यथा,  भागवते । ५ । २ । १२ ।“अस्मद्विधस्य मन उन्नयनौ बिभर्त्तिबह्वद्भुतं सरसराससुधादिवक्त्रे ॥
”“बक्त्रे च बह्वद्भुतं बिभर्त्ति किं तदाह । रसोमधुरालापः रासो विलासस्ताभ्यां सहिता सुधाअधरामृतम् । आदिशब्दात् स्मितनर्म्मादि ।”इति तत्र श्रीधरस्वामी ॥
 क्रिया । यथा,  भाग-वते । ५ । १३ । १७ ।“तैर्वञ्चितो हंसकुलं समाविशत्नरोचयन् शीलमुपैति वानरान् ।तज्जातिरासेन सुनिर्वृतेन्द्रियःपरस्परोद्बीक्षणविस्मृतावधिः ॥
”“तैर्वञ्चितस्तत्र फलाभावं ज्ञात्वा हंसानां ब्राह्म-णानां कुलं पुनः प्रविशन् तेषां शीलं प्राय-श्चित्तपूर्व्वकं पुनरुपनयनाद्याचारमरोचयन्अप्रियं पश्यन् वानरतुल्यान् भ्रष्टाचारान्शूद्रप्रायानुपैति । तज्जातिरासेन वानरजाति-क्रियया स्त्रियां मिथुनीभूय परस्परमुखोद्वीक्ष-णेन विस्मृतो जीवितावधिर्मरणकालो येन ।”इति तट्टीकायां श्रीधरस्वामी ॥
 * ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 रास शब्दे भ्वा०
  आ० अक० सेट् । रासते अरासिश्च ऋदित्चङि न ह्रस्वः । राममः । अयं तालव्यान्त इत्यन्ये ।

 रास पु०
  रस--घञ् रास--घञ् वा । १ शब्दे,  २ ध्वनौ शृङ्ख-लाबन्धवत् द्वयोर्द्वयोर्मध्यस्थित्या ३ क्रीडाभेदे,  ४ कोला-हले च मेदि० ।

Capeller

German

 रास m.
  Art Tanz o. Spiel.

Burnouf

French

 रास रास m.
  son,  bruit
 tumulte
		 tapage d'enfants
qui jouent,  de bergers en fête
 bruit de chaînes
		 chaîne
paroles échangées.
रासभ m.
  (sfx. अभ) âne.
		 F. [ई] ânesse.
रासभवन्दिनी f.
  jasmin d'Arabie.

Stchoupak

French

 रास-
 m.
  n.
  d'une danse rustique,  not. celle de Kṛṣṇa et des Gopī 
-क- id. 
 sorte de chant.
°क्रीडा- f.
  danse de Kṛṣṇa et des Gopī.
°मण्डल- nt. emplacement circulaire où danse Kṛṣṇa 
 groupe de
danseuses.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.