राष्ट्र (rASTra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 राष्ट्र mn.  (-ष्ट्रः-ष्ट्रं)
	 1. An inhabited country or realm,  a region. 
	 2. Any
public calamity,  as plague,  famine,  &c.
 E.
  राज् to shine or govern, 
aff.
   ष्ट्रन् ।

Capeller Eng

English

 राष्ट्र॑ n.
  kingdom,  sovereignty,  country,  region,  people, 
subjects. 

Yates

English

 राष्ट्र (ष्ट्रः-ष्ट्रं) 1.
m.
  n.
  An inhabited
country or realm,  a region
 a
public calamity,  as plague,  &c.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

राष्ट्र 	-	 rASTra 	-	 n.
  	-	 nation
राष्ट्र 	-	 rASTra 	-	 m.
 n.
  	-	  dominion
राष्ट्र 	-	 rASTra 	-	 m.
 n.
  	-	  any public calamity
राष्ट्र 	-	 rASTra 	-	 m.
 n.
  	-	  district
राष्ट्र 	-	 rASTra 	-	 m.
 n.
  	-	  affliction
राष्ट्र 	-	 rASTra 	-	 m.
 n.
  	-	  kingdom
राष्ट्र 	-	 rASTra 	-	 m.
 n.
  	-	  country
राष्ट्र 	-	 rASTra 	-	 m.
 n.
  	-	  realm
राष्ट्र 	-	 rASTra 	-	 m.
 n.
  	-	  people
राष्ट्र 	-	 rASTra 	-	 m.
 n.
  	-	  empire
राष्ट्र 	-	 rASTra 	-	 m.
 n.
  	-	  subjects
राष्ट्र-सन्तोल 	-	 rASTra-santola 	-	 m.
  	-	  balance of power  [ Politics ]

Wilson

English

 राष्ट्र
mn.  (-ष्ट्रः-ष्ट्रं)
1 An inhabited country or realm,  a region. 
2 Any public calamity,  as plague,  famine,  &c.
E.
  राज to shine or govern,  aff.
   ष्ट्रन्.

Apte

English

राष्ट्रम् [rāṣṭram],  [राज्-ष्ट्रन् Uṇ.*
  4.167]

A kingdom,  realm,  empire
 राष्ट्रदुर्गबलानि च Ak
 सामदण्डौ प्रशंसन्ति नित्यं राष्ट्राभि- वृद्धये Ms.*
  7.19
1.61.

A district,  territory,  country,  region
 as in महाराष्ट्र
 नगराणि च राष्ट्राणि धनधान्य- युतानि च Rām.*
  1.1.93
 स्वराष्ट्रे न्यायवृत्तः स्यात् Ms.*
  7.32.

The people,  nation,  subjects
 तस्य प्रक्षुभ्यते राष्ट्रम् Ms.*
  9.254. -ष्ट्रः,  -ष्ट्रम् Any national or public calamity.Comp.   -अभिवृद्धिः increase of a kingdom.  -कर्षणम् distressing a kingdom
 तथा राज्ञामपि प्राणाः क्षीयन्ते राष्ट्रकर्षणात् Ms.*
  7.112. -तन्त्रम् administration.  -पतिः,  -पालः a sovereign.  -भेदः division of a kingdom. 

Apte 1890

English

 राष्ट्रं [राज्-ष्ट्रन्] 1 A kingdom,  realm,  empire
 राष्ट्रदुर्गबलानि च Ak.,  Ms. 7. 109,  10. 61. 
2 A district,  territory,  country,  region
 as in महाराष्ट्र
 Ms. 7. 32. 
3 The people,  nation,  subjects
 Ms. 9. 254. 
ष्ट्रः,  
ष्ट्रं Any national or public calamity. 

Monier Williams Cologne

English

 राष्ट्र a See s.v.
 

 राष्ट्र॑ b mn.  (fr.  √ राज्
 g. अर्धर्चादि
 m.
  only,  MBh.
   xiii,  3050) a kingdom (Mn.   vii,  157 one of the 5 Prakṛtis of the state),  realm,  empire,  dominion,  district,  country,  RV.
   &c.
   &c.
  

 a people,  nation,  subjects,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 any public calamity (as famine,  plague &c.
  ),  affliction,  L.
 

 राष्ट्र॑ m.
  N.
  of a king (son of Kāśi),  BhP.
  

Monier Williams 1872

English

 राष्ट्र। See s. v.

 राष्ट्र राष्ट्र,  अम्,  n. (fr. rt. 1. राज्
 also
अस्,  m. in Mahā-bh. Anuśāsana-p. 3050),  a kingdom, 
realm,  empire,  dominion,  sovereignty
 a district, 
country,  region,  territory,  inhabited country
 a people, 
nation,  subjects
 (अस्,  अम्),  m. n. any public calamity
(as famine,  plague,  &c.),  affliction
 (अस्),  m.,  N. of
a king (a son of Kāśi).
—राष्ट्र-कर्षण,  अम्, 
n. distressing or oppressing a kingdom.
—राष्ट्र-
काम,  अस्,  आ,  अम्,  desiring a kingdom.
—राष्ट्र-
कूट,  आस्,  m. pl.,  N. of a race.
—राष्ट्र-गुप्ति,  इस्, 
f. protection of a kingdom.
—राष्ट्र-गोप,  अस्,  m.
a guardian or protector of a kingdom.
—राष्ट्र-
तन्त्र,  अम्,  n. system of government,  government.
—राष्ट्र-दा,  आस्,  आस्,  अम्,  Ved. giving dominion.
—राष्ट्र-दिप्सु,  उस्,  उस्,  उ (see दिप्सु),  Ved.
intending to injure a country or people,  menacing a
country.
—राष्ट्र-देवी,  f.,  N. of the wife of Citra-
bhānu.
—राष्ट्र-पति,  इस्,  m. the lord of a kingdom, 
king,  sovereign,  (राष्ट्रपत is given as an adj.
from this word.)
—राष्ट्र-पाल,  अस्,  m. a protector
or guardian of a kingdom,  king,  sovereign
 N. of a
son of Ugra-sena
 (ई),  f.,  N. of a daughter of Ugra-
sena.
—राष्ट्र-पालिका,  f.,  N. of a daughter of
Ugra-sena.
—राष्ट्र-भङ्ग,  अस्,  m. breaking up
or dissolution of a kingdom.
—राष्ट्र-भय,  अम्, 
n. fear for a kingdom,  danger threatening a country.
—राष्ट्र-भृत्,  त्,  त्,  त्,  supporting a kingdom, 
taking care of the sovereignty
 (त्),  m.,  N. of a son
of Bharata
 (तस्),  m. pl. the subjects of a kingdom
epithet of dice (in Atharva-veda VII. 109,  6)
 of
certain prayers and oblations
 (त्),  f.,  N. of an
Apsaras.
—राष्ट्र-भृति,  इस्,  f. or राष्ट्र-
भृत्य,  अम्,  n.,  Ved. maintenance of government, 
support of authority.
—राष्ट्र-भेद,  अस्,  m. divi-
sion of a kingdom.
—राष्ट्र-वर्धन,  अस्,  ई, 
अम्,  increasing the kingdom,  exalting or extending
dominion
 (अस्),  m.,  N. of a minister of Daśa-ratha
and Rāma.
—राष्ट्र-वासिन्,  ई,  m. an inhabitant of
a kingdom,  subject.
—राष्ट्रान्त-पाल (°र-अन्°), 
अस्,  m. the protector of the borders of a country.
—राष्ट्राभिवृद्धि (°र-अभ्°),  इस्,  f. the increase
of a kingdom,  exaltation of a kingdom.

Macdonell

English

 राष्ट्र rāṣ-ṭrá,  n.
  [√ rāj] kingdom,  realm,  🞄dominions
 territory,  country
 nation,  people,  🞄subjects.

Benfey

English

 राष्ट्र राष्ट्र,  m.
  and n.
 
 I. i. e. राज्
+ त्र, 
 1. A realm,  empire,  kingdom, 
Pañc. iii. d. 39
 v. d. 64 (कुराजान्तानि
राष्ट्राणि,  Kingdoms find their end
[i. e. are ruined] by wicked kings).
 2.
An inhabited country,  Lass. 76,  18.
 II. Any public calamity,  as famine.
 --
 Comp.
 
सु-,  m.
  the name of a country, 
सुरत्,  Rām.  3,  53,  56.

Apte Hindi

Hindi

राष्ट्रम्
नपुं*
   - राज् + ष्ट्रन्
"राज्य,  देश,  साम्राज्य"

राष्ट्रम्
नपुं*
   - - "जिला,  प्रदेश,  देश,  मण्डल जैसा कि ‘महाराष्ट्र’ में"
दे*

राष्ट्रम्
नपुं*
   - -
"अधिवासी,  जनता,  प्रजा"

राष्ट्रम्
नपुं*
   - -
कोई राष्ट्रीय या सार्वजनिक संकट

राष्ट्रः
पुं*
  - -
कोई राष्ट्रीय या सार्वजनिक संकट

Shabdartha Kaustubha

Kannada

राष्ट्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜನಪದ /ದೇಶ
निष्पत्तिः - > राजृ (दीप्तौ) - "ष्ट्रन्" (उ० ४-१५८)
व्युत्पत्तिः - > राजति
विस्तारः - > ಇದು ಸಪ್ತ ರಾಜ್ಯಾಂಗಗಳಲ್ಲೊಂದು "स्वाम्यमत्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च । राज्याङ्गानि" - अम०
राष्ट्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೂರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೇಶ
विस्तारः - > "राष्ट्रं तु विषयः सोऽपि युक्तो ग्रामैः शताधिकैः"- वैज०
राष्ट्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಂತು /ಪ್ರಾಣಿ
विस्तारः - > "राष्ट्रोऽस्त्री विषये जन्तौ" - वैज०
राष्ट्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪದ್ರವ /ವಿಪ್ಲವ /ದುರ್ಘಟನೆ
विस्तारः - > "राष्ट्रं स्यादुपवर्तने । उपद्रवे क्लीबपुंसयोः" - मेदि०

L R Vaidya

English

 rAzwra {% (I) n. %} 1. A kingdom,  a realm,  राष्ट्रिकैः सह तद्राष्ट्रं क्षिप्रमेव विनश्यति M.x.61
 2. a district,  a territory,  गौडं राष्ट्रमनुत्तमम् Pr.Ch.ii.
 3. people,  a nation,  M.ix.254.

 rAzwra {% (II) m.n. %} Any public calamity.

Bopp

Latin

 राष्ट्र n. (r. राज् s. त्र,  v. euph. r. 89. b.) regnum. BR. 1. 1.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

चक्र
क्ली
चक्र,  रथाङ्ग,  आयुध,  राष्ट्र,  सङ्घ,  व्यावर्तक
चक्रः पक्षिविशेषश्च रथाङ्गं चक्रमायुधम् ।
चक्रं राष्ट्रं च सङ्घश्च चक्रं व्यावर्तकं मतम् ॥ ८४ ॥
verse 1.1.1.84
page 0006

Indian Epigraphical Glossary

English

 rāṣṭra (IE 8-3,  8-4
 EI 9,  23
 CII 4
 LL),  a district or
its subdivision
 often the subdivision of a district
 cf. Śātavāha-
nīya-rāṣṭra
 also Kona-rāṣṭra (EI 32),  variously called deśa,  maṇḍala, 
sīma,  sthala,  etc.

Lanman

English

 rāṣṭrá,  n. kingdom
 sovereignty. [√rāj 1:
see 219^5,  1185a.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khor
अनुजीविन् २) अनुवार ३) अन्तःपुर ४) जनता ५) परिवार ६) परिषद् ७) पर्षद् ८) पर्षद्य ९) पारिषद्य १०) पार्षद्य ११) भृत्य १२) भ्रमति १३) मण्डल १४) राष्ट्र १५) वधू १६) संसार १७) १८)

yul 'khor
राष्ट्र

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्वाम्यमात्यः सुहृत्कोशो राष्ट्रदुर्गबलानि च ।
राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ॥ ७१४ ॥
-wordlist-
 
राज्याङ्ग (क्ली),  प्रकृति (स्त्री),  स्वामिन् (पुं),  अमात्य (पुं),  सुहृद् (पुं),  कोश (पुं),  राष्ट्र (क्ली),  दुर्ग (क्ली),  बल (क्ली),  श्रेणि (स्त्री)

--source--
 
वर्षं वर्षधराद्र्यङ्कं विषयस्तूपवर्तनम् ।
देशो जनपदो नीवृद्राष्ट्रं निर्गश्च मण्डलम् ॥ ९४७ ॥
-wordlist-
 
वर्ष (क्ली),  वर्षधराद्र्यङ्क (क्ली),  विषय (पुं),  उपवर्तन (क्ली),  देश (पुं),  जनपद (पुं),  नीवृत् (स्त्री),  राष्ट्र (पुंक्ली),  निर्ग (पुं),  मण्डल (त्रि)

नाममाला

Sanskrit

राष्ट्र,  जनपद,  निर्ग,  जनान्त,  विषय
राष्ट्रं जनपदो निर्गो जनान्तो विषयः स्मृतः ।
verse 0.1.1.96
page 0048

Vedic Reference

English

 Rāṣṭra in the Rigveda^1 and later^2 denotes ‘kingdom’ or
‘royal territory.’
1) iv. 42,  1
 vii. 34,  11
 84,  2
x. 109,  3
 124,  4,  etc.
2) Av. x. 3,  12
 xii. 1,  8
 xiii. 1,  35
Vājasaneyi Saṃhitā,  ix. 23
 xx. 8
Taittirīya Saṃhitā,  i. 6,  10,  3
 iii. 5, 
7,  3
 v. 7,  4,  4
 Taittirīya Brāhmaṇa, 
i. 2,  1,  13,  etc.
 Maitrāyaṇī Saṃhitā, 
iii. 3,  7
 7,  4
 8,  6
 iv. 6,  3.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 राष्ट्रं,  पुं,
   क्ली,
   (राजते इति । राज् + “सर्व्व-धातुभ्यः ष्ट्रन् ।” उणा० ४ । १५८ । इति ष्ट्रन् ।व्रश्चेति षः ।) विषयः । (यथा,  मनुः । ९ ।२५४ ।“अशासंस्तस्करान् यस्तु बलिं गृह्णाति पार्थिवः ।तस्य प्रक्षुभ्यते राष्ट्रं स्वर्गाच्च परिहीयते ॥
”)उपद्रवः । इत्यमरः । ३ । ३ । १८३ ॥
 विषयोजनपदः । उपद्रवो मरकादिः । इति भरतः ॥
(राष्ट्रपालननियमादिकं महाभारते १२ ।८७ अध्याये द्रष्टव्यम् ॥
 * ॥
 पुं,
   पुरूरवोवंश-जातस्य काशेः पुत्त्रः । यथा,  भागवते । ९ ।१७ । ४ ।“काश्यस्य काशिस्तत्पुत्त्रो राष्ट्रो दीर्घतमःपिता ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 राष्ट्र न०
  राज--ष्ट्रन् । जनपदे “गौडं राष्ट्रमनुत्तमम्” इतिप्रबोधचन्द्रोदयः । २ उपद्रवे अमरः ।

Capeller

German

 राष्ट्र॑ n.
  (m. ) Herrschaft,  Reich,  Land, 
Volk.

Grassman

German

 rāṣṭrá,  n.,  Reich,  Herrschaft [von 2. rāj]
 vgl. abhí-rāṣṭra.
-ám {338, 1}
 {600, 2}
 {935, 3}
 {950, 4}
 {999, 1}. _{999, 2}. _{999, 5}.
-ā́ya {1000, 1} asmā́n abhí 〰 vartaya.
-ásya ádhipatyam {950, 5}.
-ā́nām rā́jā {550, 11}. [Die Bewahrung des n wie in úṣṭrānām (so unter úṣṭra zu lesen),  indem im RV. auch ṭr die Nati aufhebt
 vgl. Benfey in Gött. gel. Anz. 〔1873,  S. 17, 440〕].

Burnouf

French

 राष्ट्र राष्ट्र n.
  (राज्
 sfx. त्र) royaume.
Calamité publique,  fléau.
राष्ट्रिका f.
  solanum jacquini,  bot.
राष्त्रीय a. (sfx. ईय) du royaume. -- S. m.
 
beau-frère du roi [au théâtre].

Stchoupak

French

 राष्ट्र-
 nt. (m. ) royaume,  empire 
 peuple,  sujets 
 m.
  fils de Kāśi 
-क- ifc. id. 
 a. qui vit dans le royaume.
°कर्षण- nt. destruction d'un pays.
°गुप्ति- f.
  protection du royaume.
°तन्त्र- nt. administration du pays.
°देवी- f.
  femme d'un certain Citrabhānu.
°पति- m.
  souverain 
 °पाल- id. 
 n.
  d'un homme 
 °पाली- -ईका-
f.
  n.
  d'une femme.
°भृत्- m.
  n.
  d'un homme.
°भेद- m.
  division d'un royaume 
 -इन्- a. et m.
  rebelle.
°मुख्य- m.
  chef d'un pays,  dirigeant.
°वर्धन- a. qui accroît le pouvoir royal 
 m.
  n.
  d'un ministre de
Rāma.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.