| YouTube Channel

रापयिता-त्री (rApayitA-trI)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“रप व्यक्तायां वाचि”@} 2 ‘--वचसि क्लैव्ये’ इति दशपाद्युणादिवृत्ति 3 पाठः।
रापकः-पिका, रापकः-पिका, रिरपिषकः-षिका, रारपकः-पिका
रपिता-त्री, रापयिता-त्री, रिरपिषिता-त्री, रारपिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकचपतिवत् 4 ज्ञेयानि।
5 राप्यम्, 6 इत्युक्तम्।]] रिपुः इमौ रूपौ विशेषेण भवतः इति ज्ञेयम्
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१३७४)
02
=>
 (१-भ्वादिः-४०१। अक। सेट्। पर।)
03
=>
 (१-१११)
04
=>
 (४९७)
05
=>
 [[२। ‘आसुयुवपिरपि--’ (३-१-१२६) इति ण्यत्। यतोऽपवादः।]]
06
=>
 [[३। ‘रपेरिच्चोपधायाः’ (द। उ। १-१११) इति कुप्रत्ययः, उपधायाः इच्च भवति। रिपुः = वैरी। अत्र द। उ। टिप्पन्याम् “श्वेतवनवासिना रपेर्हिं- सार्थत्वमाश्रित्य रिपुशब्दो निरुक्तः। तथाहि-- “रपति हिनस्ति इति रिपुः = शत्रुः। संज्ञाशब्देषु धातोरर्थान्तरवृत्तित्वमस्ति। तथाह्युक्तम्-- ‘धातो- स्तदर्थातिशयेन योगस्तदुच्यते पञ्चविधं निरुक्तम्।’ इति” [पृष्ठम् १४। १५।]
1 {@“रै शब्दे”@} 2 ‘रै शब्दे रायतीतीष्टं राऽऽदाने राति शब्लुकि।।’ 3 इति देवः।
रायकः-यिका, रापकः-पिका, रिरासकः-सिका, रारायकः-यिका
राता-रात्री, रापयिता-त्री, रिरासिता-त्री, रारायिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककायतिवत् 4 बोध्यानि।
5 शतरि 6 रायन्-न्ती, 7 कीरः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१४४३)
02
=>
 (१-भ्वादिः-९०९। अक। अनि। पर।)
03
=>
 (श्लो। ११)
04
=>
 (२६३)
05
=>
 [पृष्ठम्११४२+ २३]
06
=>
 [[आ। ‘रायद्धयस्त्यानरुचौ रथेऽपि तं भक्तितिष्ट्यापयिषुं स दृष्ट्वा।’ धा। का। २। ३१।]]
07
=>
 [[१। ‘की’ इति रायति = शब्दायतेऽसाविति कीरः = शुकः, शारिका वा। ‘सुपि स्थः’ (३-२-४) इत्यत्र, ‘सुपि’ इति योगविभागात् कर्तरि कप्रत्यये, ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपे च रूपमेवम्।]]