| YouTube Channel

रात्री (rAtrI)

 
Capeller Eng
English
रा॑त्री (later रा॑त्रि)
f.
 night.
Monier Williams Cologne
English
रात्री (= रात्रि), in comp.
Macdonell
English
रात्री rā́-tr-ī,
f.
 [perhaps bestower of rest: 🞄cp. rāma], night (older V. form of rā́tri).
Apte Hindi
Hindi
रात्री
स्त्री*
 - राति सुखं भयं वा रा + ङीप्
रात
रात्री
स्त्री*
 - "रा+त्रिप्, ङीप् "
रात
रात्री
स्त्री*
 - -
रात का अंधकार
रात्री
स्त्री*
 - -
हल्दी
रात्री
स्त्री*
 - -
ब्रह्मा के चार रुपों में से एक
रात्री
स्त्री*
 - -
दिन रात
Shabdartha Kaustubha
Kannada
रात्री
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾತ್ರಿ /ಇರುಳು
निष्पत्तिः - > रा (दाने) - "त्रिप्" (उ० ४-६७) । वा "ङीष्" (ग्० ४-१-४५)
L R Vaidya
English
rAtri(trI) {% f. %} Night, the darkness of night, नाता रात्रिः क्षण इव मया सार्धमिच्छारतैर्या Megh.ii.26.
Lanman
English
rā́trī, later rā́tri, f. night. [perhaps fr.
√ram, ‘rest.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
रै (रै॒ शब्दे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = राणम्
अनीयर् = राणीयः - राणीया
ण्वुल् = रायकः - रायिका
तुमुँन् = रातुम्
तव्य = रातव्यः - रातव्या
तृच् = राता - रात्री
क्त्वा = रात्वा
ल्यप् = प्रराय
क्तवतुँ = रातवान् - रातवती
क्त = रातः - राता
शतृँ = रायन् - रायन्ती
रा (रा॒ दाने - अदादिः - अनिट्)
ल्युट् = राणम्
अनीयर् = राणीयः - राणीया
ण्वुल् = रायकः - रायिका
तुमुँन् = रातुम्
तव्य = रातव्यः - रातव्या
तृच् = राता - रात्री
क्त्वा = रात्वा
ल्यप् = प्रराय
क्तवतुँ = रातवान् - रातवती
क्त = रातः - राता
शतृँ = रान् - रान्ती / राती
Vedic Reference
English
Rātrī is the most usual word in the Rigveda^1 and later^2 for
‘night.’ Cf. Māsa.
1) i. 35, 1
94, 7
113, 1, etc.
2) Av. i. 16, 1
v. 5, 1, etc.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रात्री,
स्त्री,
 (रात्रि + कृदिकारादिति ङीष् ।)निशा । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
(यथा, ऋग्वेदे । १० । १२७ । १ ।“रात्री व्यख्यत् आयती पुरुत्रा देव्यक्षभिः ॥
”हरिद्रा । निशापर्य्यायत्वात् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
रात्रि(त्री) स्त्री रा--त्रिप वा ङीप् । १ रजन्यां नृणांस्वस्वदेशापेक्ष वा सूर्व्वमण्ड अदर्शनयोग्ये काले२ हरिद्रायाञ्च अमरः । “मासेन च मनुव्याणां पितॄणांतदहर्निशम् । कृष्णपक्षे दिनं प्रोक्तं शुक्ले रात्रिःपकीर्त्तिताः” उक्ते पितॄणां ३ शुक्लपक्षरूपे काले “उत्त-रायणे दिनं प्रोक्तं रात्रिः स्यात् दक्षिणायने” इत्थुक्तेदेवानां दक्षिणायनरूपे ४ काले च ।
Capeller
German
रा॑त्री u. (sp). रा॑त्रि
f.
 Nacht.
Grassman
German
rā́trī, f. [vielleicht von ram ruhen, vgl. rāmá und rā́miā], die Nacht
auch 2〉 als Gottheit persönlich gedacht.
-i [V.] 2〉 {953, 8}.
-ī {113, 1}
{115, 4}
{384, 14}
{1016, 1}. — 2〉 {953, 1} (devī́).
-īm {435, 4}. — 2〉 {35, 1} jágatas nivéśanīm.
-yās [G.] ándhas {94, 7}.
-iās [G.] ná 〰 áhnas āsīt praketás {955, 2}.
-yām [L.] 〰 támas adadhus {894, 11}.
-īs [A. p.] dáśa {116, 24}
cátasras {921, 16}.
-ībhis {836, 9} neben áhabhis.