| YouTube Channel

राजीव (rAjIva)

 
शब्दसागरः
English
राजीव
mfn.
(-वः-वा-वं) Attending on or living about a prince.
m.
(-वः)
1.
A large fish, (Cyprinus niloticus, BUCH.)
2. A kind of deer.
3. An
elephant.
n.
(-वं) A lotus, (Nelumbium speciosum. )
E.
राजी a line,
a row,
aff.
Capeller Eng
English
राजीव
a.
striped
m.
a
cert.
fish
n.
a blue lotus-flower.
Yates
English
राजीव (वः-वा-वं)
a. Attending on
a prince.
m.
A large fish
kind
of deer
elephant.
n.
Lotus.
Spoken Sanskrit
English
राजीव rAjIva
adj.
striped
राजीकृत rAjIkRta
adj.
striped
राजिमत् rAjimat
adj.
striped
रेखाकार rekhAkAra
adj.
striped
राजिल rAjila
m.
striped
चित्रकाय citrakAya
m.
striped-body
राजि rAji
f.
striped snake
चित्रव्याघ्र citravyAghra
m.
striped tiger
तिरश्चिराजि tirazcirAji
adj.
striped across
राजिफला rAjiphalA
f.
having striped fruit
राजिफली rAjiphalI
f.
having striped fruit
खलेश khaleza
m.
striped gourami fish [ Trichogaster fasciata - Zoo. ]
राजीव rAjIva
m.
kind of striped deer
खलिश khaliza
m.
striped gourami fish [ Trichogaster fasciata - Zoo. ]
राजिचित्र rAjicitra
m.
kind of striped snake
राजीव rAjIva
adj.
striped
राजीव rAjIva
adj.
streaked
राजीव rAjIva
adj.
living at a king's expense
राजीव rAjIva
m.
kind of striped deer
राजीव rAjIva
m.
species of fish
राजीव rAjIva
m.
elephant
राजीव rAjIva
m.
Indian crane
राजीव rAjIva
n.
blue lotus-flower
राजीव rAjIva
adj.
streaked
Wilson
English
राजीव
mfn.
(-वः-वा-वं) Attending on or living about a prince.
m.
(-वः)
1 A large fish, (Cyprinus niloticus, BUC.)
2 A kind of deer.
3 An elephant.
n.
(-वं) A lotus, (Nelumbium speciosum. )
E.
राजी a line, a row,
aff.
Apte
English
राजीवः [rājīvḥ], [राजी दलराजी अस्त्यस्य व]
A kind of deer.
A crane.
An elephant.
A species of fish
Ms.*
5.16. -वम् A blue lotus, Nymphea lotus
प्रफुल्ल- राजीवमिवाङ्कमध्ये
Ku.*
3.45.
Comp.
-अक्ष, -नेत्र, -लोचनa. lotus-eyed
ऊनषोडशवर्षो मे रामो राजीवलोचनः Rām.
Apte 1890
English
राजीवः [राजी दलराजी अस्त्यस्य व] 1 A kind of deer.
2 A crane.
3 An elephant.
वं A blue lotus
Ku. 3. 45.
Comp.
अक्ष a. lotus-eyed.
Monier Williams Cologne
English
1. राजीव
mfn.
(for 2. See col. 3) living at a king's expense (= राजोपजीविन्),
L.
2. राजीव mf(आ)n. (for 1. See col. 1) streaked, striped,
ŚrS.
राजीव
m.
a species of fish,
Mn.
v, 16
Yājñ.
Suśr.
a kind of striped deer,
Bhpr.
the Indian crane,
L.
an elephant,
L.
N.
of the pupil of Viśva-nātha,
MW.
राजीव
n.
a blue lotus-flower,
Yājñ.
MBh.
&c.
Monier Williams 1872
English
1. राजीव, अस्, आ, अम् (for 2. see p. 841, col. 2),
living at a king's expense (= राजोपजीविन्).
2. राजीव, अस्, आ, अम् (fr. राजी
for 1. see p. 840,
col. 3), streaked, striped
(अस्), m. a species of fish
(its spawn is said to be poisonous)
a kind of deer
the Indian crane
an elephant
N. of the pupil of
Viśva-nātha
(अम्), n. a blue lotus-flower.
—राजीव-
नेत्र or राजीव-लोचन, अस्, or ई, अम्, lotus-eyed,
blue-eyed.
—राजीव-पृश्नि, इस्, इस्, इ, Ved. having
lotus-coloured spots or streaks.
Macdonell
English
राजीव rājī-va,
a.
striped
m.
kind of fish
🞄n. blue lotus: -netra,
a.
lotus-eyed
-mukha, 🞄a. lotus-faced: ī,
f.
woman with a lotus-like 🞄face
-locana,
a.
lotus-eyed
-vilocana,
a.
id..
Benfey
English
राजीव राजीव,
I.
m.
1. An elephant
2. A kind of deer.
3. The Indian crane.
4. A large fish, Cyprinus niloticus Buch.,
Man. 5, 16.
II.
n.
A lotus, Chr. 50, 11
Indr. 4, 41.
Hindi
Hindi
कमल
Apte Hindi
Hindi
राजीवः
पुं*
- राजी दलराजी अस्त्यस्य
एक प्रकार का हरिण
राजीवः
पुं*
- - सारस
दे०अलं० में
राजीवः
पुं*
- -
हाथी
राजीवम्
नपुं*
- -
नील कमल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
राजीव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಜಿಂಕೆ /ತಲೆಯಿಂದ ಬಾಲದವರೆಗೂ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಗೆರೆಯಿರುವ ಜಿಂಕೆ
निष्पत्तिः - > "वः" (वा० ५-२-१०९)
व्युत्पत्तिः - > राजिरस्यास्ति
विस्तारः - > "यज्ञाङ्ग एणस्ताम्रस्तु हरिणस्तृणसञ्चरः राजीवस्त्वेष राजीमान्" - वैज०
राजीव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೈಮೇಲೆ ಗೆರೆಗಳಿರುವ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಮೀನು
राजीव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಜ /ಆನೆ
विस्तारः - > "हस्ती महामृगो पीलूह् सिन्धुरो दीर्घमारुतः राजीवो जलकाङ्क्षश्च" - त्रिकाण्ड०
राजीव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪದ್ಮ /ಕಮಲ /ತಾವರೆ
निष्पत्तिः - > "वः" (वा० ५-२-१०९)
व्युत्पत्तिः - > राजी दलराजिरस्यास्ति
प्रयोगाः - > "राजीवराजीवशलोलभृङ्गं मुष्णन्तमुष्णं ततिभिस्तरूणाम्"
उल्लेखाः - > माघ० ४-९
L R Vaidya
English
rAjIva {% (I) m. %} 1. A kind of deer
2. an elephant.
rAjIva {% (II) n. %} A blue lotus, K.S.iii.46.
Bopp
Latin
राजीव n. (ut videtur, a r. राज् splendere) lotus flos.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
राजिल, राजीव, राजीमत्, रेखाकार
adjective
राजिभिः युक्तम्।
"रमेशेन राजिलम् उत्तरीयं धृतम्।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कमलं नलिनं पद्ममरविन्दं कुशेशयम् ११६०
परं शतसहस्राभ्यां पत्त्रं राजीवपुष्करे
बिसप्रसूनं नालीकं तामरसं महोत्पलम् ११६१
तज्जलात्सरसः पङ्कात्परे रुड्रुहजन्मजाः
-wordlist-
कमल (क्ली), नलिन (क्ली), पद्म (क्ली), अरविन्द (क्ली), कुशेशय (क्ली), शतपत्त्र (क्ली), सहस्रपत्त्र (क्ली), राजीव (क्ली), पुष्कर (क्ली), बिसप्रसून (क्ली), नालीक (क्ली), तामरस (क्ली), महोत्पल (क्ली), जलरुह् (क्ली), जलरुह (क्ली), जलजन्मन् (क्ली), जलज (क्ली), सरोरुह् (क्ली), सरोरुह (क्ली), सरोजन्मन् (क्ली), सरोज (क्ली), पङ्करुह (क्ली), पङ्करुह (क्ली), पङ्कजन्मन् (क्ली), पङ्कज (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
शाल
शाल, शकुल, कुलिश, राजीव, रोहित, पल्लवक, शृङ्गी, मद्गुर, वागुस, नन्द्य, आवर्त, महामत्स्य
शालः शकुलः कुलिशो राजीवो रोहितश्च पल्लवकः
शृङ्गीमद्गुरवागुसनन्द्यावर्तादयो महामत्स्याः ६५९
verse 3.1.1.659
page 0075
सहस्रपत्त्र
सहस्रपत्त्र, शतपत्त्र, अम्बुज, कुशेशय, तामरस, सरोरुह, विप्रसून, कमल, महोत्पल, सरोज, अब्ज, नलिन, पुष्कर, राजीव, अरविन्द, पद्म, पङ्कज
सहस्रपत्त्रं शत्रपत्त्रमम्बुजं
कुशेशयं तामरसं सरोरुहम्
विसप्रसूनं कमलं महोत्पलं,
सरोजमब्जं नलिनं पुष्करम् ६७९
राजीवमरविन्दं पद्मं पङ्कजमिष्यते
verse 3.1.1.679
page 0077
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: राजीवः
Root: राजीव
Gender: पुं
Number: all
अर्थः राजीमान् हरिणः
Meaning(s):
Red deer with a line on the back from head to tail
Shloka(s):
3|4|13|1 राजीवस्त्वेष राजीमान् सितक्रोडः चीनकः। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
3|4|13|1 राजीवः (राजीव) (पुं) Red deer with a line on the back from head to tail राजीमान् हरिणः
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
राजीवं,
क्ली,
(राजी दलश्रेणिरस्यास्तीति ।राजी + “अन्येभ्योऽपि दृश्यते ।” १०९ ।इत्यस्य वार्त्तिकोक्त्या वः ।) पद्मम् इत्यमरः ।१ १० ४१
(यथा, कुमारे ४५ ।“उत्तानपाणिद्वयसन्निवेशात्प्रफुल्लराजीवमिवाङ्कमध्ये
”)
राजीवः,
पुं,
(राजी अस्त्यस्येति राजी + वः ।)हरिणभेदः (अस्य लक्षणं यथा, --“राजीवस्तु मृगो ज्ञेयो राजीभिः परितो वृतः
”इति भावप्रकास्य पूर्व्वखण्डे द्वितीये भागे
)बृहन्मीनभेदः इति मेदिनी वे, ४८
(यथा, मनुः १६ ।“पाठीनरोहितावाद्यौ नियुक्तौ हव्यकव्ययोः ।राजीवान् सिंहतुण्डांश्च सशल्कांश्चैव सर्व्वशः
”)हस्ती इति त्रिकाण्डशेषः
सारसपक्षी ।इत्यमरः
राजोपजीविनि, त्रि इत्यजयः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
राजीव
न०
राजी दवराजी अस्त्यस्य पद्मे अमरः ।“राजीचराजीवशकोलेति” माघः हरिणभेदे मत्स्य-भेदे पुंस्त्री० मेदि० “राजीवसिंहतुण्डांश्च” मनुः ।४ गजे त्रिका० सारसपक्षिणि पुंस्त्री० अमरःसर्वत्र जातौ स्त्रियां ङीष्
Capeller
German
राजीव dass.
m.
ein best. Fisch
n.
eine
blaue Lotusblüte.
Burnouf
French
राजीव राजीव a. (? pour राज्जीव) qui vit
autour d'un roi, serviteur royal. -- S.
m.
esp. de carpe
cf.
राजग्रीव।
esp. d'antilope. -- S.
n.
lotus (राज्)।
राजीवलोचन a. qui a des yeux beaux comme le lotus.
Stchoupak
French
राजीव-
a. rayé, strié
m.
n.
d'un poisson
nt. lotus bleu.
°नेत्र- a. aux yeux de lotus bleu
°लोचन- °शुभ-लोचन- id.