| YouTube Channel

राजावर्त (rAjAvarta)

 
शब्दसागरः
English
राजावर्त्त
m.
 (-र्त्तः) A gem, described as an inferior kind of diamond,
brought from the country Birāta.
E.
 राज a king, आवर्त्त a turning
it is considered as a lucky possession for princes, though not es-
teemed as an ornament.
Yates
English
राजा_वर्त्त (र्त्तः) 1.
m.
 A gem.
Wilson
English
राजावर्त्त
m.
 (-र्त्तः) A gem, described as an inferior kind of
diamond, brought from the country Virāṭa.
E.
 राज a king, आवर्त्तं a turning
it is considered as a lucky
possession for princes, though not esteemed as an ornament.
Monier Williams Cologne
English
राजावर्त
m.
 (once
n.
 ) Lapis Lazuli,
Bālar.
a kind of diamond or other gem (of an inferior quality, said to come from the country Virāṭa, and regarded as a lucky possession though not esteemed as an ornament
=
 राज-मणि,
VarBṛS.
 , Sch.
also °तोपल
m.
 ,
Kathās.
 )
राजावर्त
n.
 cloth of various colours,
L.
 (cf. राज-व्°).
Shabdartha Kaustubha
Kannada
राजावर्त
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ವಜ್ರ /ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಯಿರ
निष्पत्तिः - > आ + वृतु (वर्तने) + णिच् - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > राजानमावर्तयति
राजावर्त
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚೀಟಿ ಬಟ್ಟೆ /ಚಿತ್ರವರ್ಣದ ಬಟ್ಟೆ
विस्तारः - > "राजावर्तं चित्रपटे" - वैज०
Indian Epigraphical Glossary
English
rājāvarta (SII 2
SITI), a kind of gem
lapis lazuli
same
as vaiḍūrya.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyal po 'khyil ba
राजपट्ट / राजावर्त
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
विराटजो राजपट्टो राजावर्तोऽथ विद्रुमः ।
रक्ताङ्को रक्तकन्दश्च प्रवालं हेमकन्दलः ॥ १०६६ ॥
-wordlist-
विराटज (पुं), राजपट्ट (पुं), राजावर्त (पुं), विद्रुम (पुं), रक्ताङ्क (पुं), रक्तकन्द (पुं), प्रवाल (पुंक्ली), हेमकन्दल (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
राजावर्त्तः,
पुं,
 (राजानं आवर्त्तयति आनन्द-यतीति । आ + वृत् + णिच् + अण् । यद्बा, राजः शोभमान आवर्त्तो यत्र ।) उपरत्नभेदः ।रेउटी इति हिन्दी भाषा । तत्पर्य्यायः । नृपा-वर्त्तः २ राजात्यावर्त्तकः ३ आवर्त्तमणिः ४आवर्त्तः ५ । अस्य गुणाः । मृदुत्वम् । स्निग्ध-त्वम् । शिशिरत्वम् । पित्तनाशनत्वम् । भूषणेप्रयोजितश्चेत् नृणां बहुभाग्यकरत्वञ्च । इतिराजनिर्घण्टः ॥
विराटदेशजहीरकः । तत्-पर्य्यायः । विराटजः २ राजपट्टः ३ । इतिहेमचन्द्रः । ४ । १३२ ॥
(यथा, कथासरित्-सागरे । ७३ । ३३९ ।“राजावर्त्तोपलश्यामतले सद्वासवेश्मनि ॥
”तथास्य गुणाः ।“राजावर्त्तः कटुस्तिक्तः शिशिरः पित्तनाशनः ।राजावर्त्तः प्रमेहघ्नः छर्द्दिहिक्कानिवारणः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
राजावर्त्त
पु०
 राजानमावर्त्तयति अनुकूलयति आ--वृत--णिचण् । १ उपरत्नभेदे राजनि० । २ विराटदेशीय-हीरके हेमच० ।