| YouTube Channel

राजसूयः (rAjasUyaH)

 
Apte Hindi
Hindi
राजसूयः
पुं*
राजन्-सूयः - एक बृहद यज्ञ जिसका अनुष्ठान चक्रवर्ती राजा (इसमें सहायक राजा लोग भी भाग लेते हैं) इसलिए करते हैं जिससे कि प्रकट हो कि उनका राजतिलक बिना किसी विरोध के सर्वसम्मति से हो रहा है
जैसा कि 'लक्षसुप्तः' में 'झूठमूठ सोया हुआ।'
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
राजसूयः, नृपाध्वरः, क्रतुराजः, क्रतूत्तमः
noun
राजकर्तव्यः यज्ञविशेषः।
"प्राचीने काले राजानः राजसूयं कुर्वन्ति स्म।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
राजसूयः,
पुं,
(“राज्ञा लतात्मकः सोमः सूयतेऽत्र ।” इत्यमरटीका
सु + अधिकरणे क्यप् ।“राज्ञा सोतव्यः राज्ञा वा इह सूयते ।”इति काशिका “राजसूयसूर्य्येति ।” ।११४ इति निपातनान् दीर्घः ।) राजकर्त्तव्य-यज्ञविशेषः तत्पर्य्यायः नृपाध्वरः क्रतु-राजः क्रतूत्तमः इति शब्दरत्नावली
(अमरमते क्लीवलिङ्गोऽयम् ३१
यथा, महाभारते १५७ १६ ।“यक्ष्यन्ति नरव्याघ्रा निर्ज्जित्य पृथिवीमिमाम्राजसूयाश्वमेधाद्यैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः
”राजसूयमन्त्रादिकं वाजसनेयसंहितायाम् ९अध्यायस्य ३५ कण्डिकामारभ्य १० अध्या-यस्य ३० कण्डिकापर्य्यन्तं द्रष्टव्यम्
युधिष्ठिरस्यराजसूययज्ञविवरणन्तु महाभारते सभापर्व्वणिविशेषतो द्रष्टव्यम्
)