| YouTube Channel

राजसर्षप (rAjasarSapa)

 
शब्दसागरः
English
राजसर्षप
m.
(-पः)
1. Mustard, (Sinapis dichotoma, or S. ramosa, Rox.)
2. A mustard seed, as a measure of weight.
E.
राज royal, सर्षप
mustard.
Capeller Eng
English
राजसर्षप
m.
black mustard or the seed of it (used
as a weight).
Yates
English
राज-सर्षप (पः) 1.
m.
Mustard
mus-
tard seed as a weight or measure.
Spoken Sanskrit
English
राजसर्षप - rAjasarSapa -
m.
- leaf mustard [ Brassica juncea - Bot. ]
राजसर्षप - rAjasarSapa -
m.
- black mustard
Wilson
English
राजसर्षप
m.
(-पः)
1 Mustard, (Sinapis dichotoma, or S. ramosa, Rox.)
2 A mustard seed, as a measure of weight.
E.
राज royal, and सर्षप mustard.
Monier Williams Cologne
English
राज—सर्षप
m.
(or f(आ). ,
L.
) black mustard, Sinapis Ramosa (the seed used as a weight
=
3 Likṣās
=
1/3 of a Gaura-sarṣapa),
Mn.
Yājñ.
Apte Hindi
Hindi
राजसर्षपः
पुं*
राजन्-सर्षपः -
काली सरसों
Shabdartha Kaustubha
Kannada
राजसर्षप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರಿಸಾಸಿವೆ
निष्पत्तिः - > परनिपातः (२-२-३१)
व्युत्पत्तिः - > सर्षपाणां राजा
राजसर्षप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ತ್ರಸರೇಣುಗಳ ಪರಿಮಾಣ
विस्तारः - > ಆರು ಪರಮಾಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಧೂಳಿನ ಕಣವು ತ್ರಸರೇಣು. "त्रसरेणवोऽष्टौ विज्ञेया लिक्षैकापरिणामतः ता राजसर्षपस्तिस्रस्ते त्रयो गौरसर्षपः ॥" - मनो० ८-१३३
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
क्षवः क्षुताभिजननो राजिका राजसर्षपः ४१८
आसुरी कृष्णिका चासौ कुस्तुम्बुरु तु धान्यकम्
धन्या धन्याकं धान्याकं मरीचं कृष्णमूषणम् ४१९
कोलकं वेल्लजं धार्मपत्तनं यवनप्रियम्
-wordlist-
क्षव (पुं), क्षुताभिजनन (पुं), राजिका (स्त्री), राजसर्षप (पुं), आसुरी (स्त्री), कृष्णिका (स्त्री), कुस्तुम्बुरु (पुंक्ली), धान्यक (क्ली), धन्या (स्त्री), धन्याक (क्ली), धान्याक (क्ली), मरिच (क्ली), कृष्ण (क्ली), ऊषण (क्ली), कोलक (क्ली), वेल्लज (क्ली), धार्मपत्तन (क्ली), यवनप्रिय (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आसुरी
आसुरी, राजिका, राजसर्षप
आसुरी राजिका चेति कथ्यते राजसर्षपः ५८१
verse 2.1.1.581
page 0066
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
राजसर्षपः,
पुं,
(सर्षपाणां राजा श्रेष्ठत्वात् पर-निपातः ।) सर्षपविशेषः राजसर्षा इतिभाषा
राइ इति केचित्
तत्पर्य्यायः ।कृष्णिका राजिका सूरी मुष्ठकः ।मुष्ठक इत्यत्र व्यष्टक इति वा पाठः इतिरत्नमाला
क्षवः क्षुताभिजननः ।क्षुताभिजनन इत्यत्र क्षुधाभिजनन इति वापाठः इति हेमचन्द्रः
कृष्णा तीक्ष्ण-फला राजी १० कृष्णसर्षपाख्या ११ अस्यगुणाः तिक्तत्वम् कटुत्वम् उष्णत्वम् वात-शूलगुल्मकण्डुकुष्ठव्रणनाशित्वम् पित्तदाह-प्रदत्वञ्च इति राजनिर्घण्टः
(चतुर्व्विंशति-त्रसरेणुपरिमित-परिमाणविशेषः यथा, मनुः ।८ १३३ ।“त्रसरेणवोऽष्टौ विज्ञेया लिक्षैका परिमाणतः ।ता राजसर्षपस्तिस्रस्ते त्रयो गौरसर्षपः
”“त्रसेत्यादि अष्टौ त्रसरेणवो लिक्षैका परि-माणेन ज्ञेया तास्तिस्रो लिक्षा राजसर्षपोज्ञेयः ते राजसर्षपास्त्रयो गौरसर्षपो ज्ञेयः
”इति तट्टीकायां कुल्लूकः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
राजसर्षप
पु०
सर्षपाणां राजा श्रेष्ठत्वात् राजद० (राइ-सर्षा) सर्षपभेदे हेमच० “तेऽष्टौ लिक्षा तु तास्तिस्रोराजसर्षप उच्यते” उक्ते रिमाणभेदे विश्वः