| YouTube Channel

राजमार्गः (rAjamArgaH)

 
Apte Hindi
Hindi
राजमार्गः
पुं*
 राजन्-मार्गः -
"मुख्य मार्ग, मुख्य सड़क, राजकीय या मुख्य पथ, मुख्य रास्ता या प्रधान मार्ग "
राजमार्गः
पुं*
 राजन्-मार्गः -
"राजाओं की कार्य-विधि प्रणाली, या रीति"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 महापथः, राजमार्गः
noun
जनैः उपयोक्तुं कृतः दीर्घः मार्गः यस्मिन् वाहनानि वेगेन धावन्ति।
"एषः प्राच्यः महापथः अस्ति।"
Synonyms:
 राजमार्गः, राजपथः
noun
जनानां कृते विनिर्मीतः दृढः दीर्घः च मार्गः।
"एषः राजमार्गः गुजराथप्रदेशात् आरभ्य मुम्बईनगरीं यावत् गच्छति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: राजमार्गः
Root: राजमार्गः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ bell-road
⇒ chief road through a village highway
Shloka(s):
2|1|18|2 ► घण्टापथः संसरणं तत्पुरस्योपनिष्करम्॥ (भूमिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|1|18|2 ⇢ घण्टापथः (घण्टापथ) (पुं) ⇒ bell-road, chief road through a village highway
➠ 2|1|18|2 ⇢ संसरणम् (संसरण) (नपुं) ⇒ world, highway, going about, principal road, walking or wandering through, commencement of war or battle, unobstructed march of an army, birth and rebirth of living beings, passing through a succession of states, resting-place for passengers near the gates of a city
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ मार्गः
जातिः ➡ मानवनिर्मितिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
राजमार्गः,
पुं,
 (राज्ञो मार्गः ।) राजपथः ।तद्विवरणं यथा, --“राजमार्गं सौधयुक्तं यः करोति पतिव्रते ।वर्षाणामयुतं सोऽपि शक्रलोके महीयते ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे २४ अध्यायः ॥
अपि च ।“त्रिंशद्धनूंषि विस्तीर्णो देषमार्गस्तु तैः कृतः ।विंशं धनुर्ग्राममार्गः सीमामार्गो दशैव तु ॥
धनूंषि दश विस्तीर्णः श्रीमान्राजपथः कृतः ।नृवाजिरथनागानामसम्बाधः सुसञ्चरः ॥
धनूंषि चैव चत्वारि शाखारथ्यास्तु निर्म्मिताः ।त्रिकराश्चोपरथ्यास्तु द्विकराप्युपरथ्यका ॥
जङ्घापथश्चतुष्पादस्त्रिपादश्च गृहान्तरम् ।वृतीपादस्त्वर्द्धपादः प्राग्वंशः पादकः स्मृतः ।अवकरः परिवारः पादमात्रः समन्ततः ॥
”इति देवीपुराणे गोपुरद्वारलक्षणं नामाध्यायः ॥
(अत्रामेध्योत्सर्गे दण्डविधानं कर्त्तव्यम् । यथा, मनुः । ९ । २८२ ।“समुत्सृजेत् राजमार्गे यस्त्वमेध्यमनापदि ।स द्वौ कार्षापणौ दद्यादमेध्याञ्चाशु शोघयेत् ॥
”नीतिः । यथा, हरिवंशे भविष्यपर्व्वणि ।५४ । २ ।“ज्ञानविज्ञानसम्पन्नौ राजमार्गविशारदौ ।युयुधाते महारङ्गे राक्षसेन दुरात्मना ॥
”)