| YouTube Channel

रसाला (rasAlA)

 
Monier Williams Cologne
English
रसाला
f.
 curds mixed with sugar and spices,
MBh.
Hariv.
R.
the tongue,
L.
Dūrvā grass,
L.
Desmodium Gangeticum,
L.
a vine or grape,
L.
N.
 of wk.
Apte Hindi
Hindi
रसाला
स्त्री*
 - -
जिह्वा
रसाला
स्त्री*
 - -
वह् दही जिसमें शक्कर तथा मसाले मिला दिए गये हों
रसाला
स्त्री*
 - -
"`दूर्वा' घास, दूब"
रसाला
स्त्री*
 - -
अंगूरों की बेल या अंगूर
Shabdartha Kaustubha
Kannada
रसाला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಿಹ್ವೆ /ನಾಲಗೆ
रसाला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗರಿಕೆ ಹುಲ್ಲು
रसाला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿಳಿಯ ನೆಲಗುಂಬಳ
रसाला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯೋಷ ಚತುರ್ಜಾತ ಗುಡ ಆರ್ದ್ರಕ ಜೀರಿಗೆ ಇವುಗಳೊಡನೆ ಬೆರೆತ ಹಸಿ ಮೊಸರು
विस्तारः - > "रसाला रसनादूर्वाविदारीमार्जितासु च । रसालं सिह्लके बोले रसालश्चेक्षुचूतयोः" - मेदि०
L R Vaidya
English
rasAlA {% f. %} 1. The tongue
2. a vine or grape
3. curds mixed with sugar and spices.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
रसाला a C. on Nīlakaṇṭha's Saṃjñāviveka.
रसाला by Govinda. See Varṣatantra.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
रसाला ? S I, 515, 7 (Ko. = मञ्जिका)
II, 79, 3 (= भर्जिका, शिखरिणी, "Stippmilch").
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 जिह्वा, रसना, रसज्ञा, रशना, रसिका, रसाला, रसनम्, ललना, तोता, जिह्वः, विस्वासा, मुखचीरी
noun
मुखे वर्तमानः सः मांसपिण्डः यः रसस्य ज्ञानेन्द्रियम् अस्ति तथा च यस्य साहाय्येन उच्चारणं क्रियते।
"उच्चारणसमये जिह्वायाः स्थानं प्रमुखम् अस्ति।"
Synonyms:
 द्राक्षा, मृद्वीका, मृद्वी, स्वाद्वी, स्वादुरसा, मधुरसा, गोस्तनी, रसा, रसाला, चारुफला, कापिशायनी, साब्दी, हरहूरा, चारुफला, कृष्णा, प्रियाला, तापसप्रिया, गुच्छफला, अमृतफला
noun
फलविशेषः-अस्य गुणाः अतिमधुरत्व-अमलत्व-शीतपित्तार्तिदाहमूत्रदोषनाशित्वादयः।
"द्राक्षात् मद्यं जायते।"
Synonyms:
 द्राक्षा, मृद्वीका, मृद्वी, स्वाद्वी, स्वादुरसा, मधुरसा, गोस्तनी, गोस्तना, रसा, रसाला, चारुफला, कापिशायिनी, साब्दी, हरहूरा
noun
लताविशेषः यस्य फलं मधुरं तथा च बहुरसम् अस्ति।
"नाशिकनगरे द्राक्षाणां कृषिः दृश्यते।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गुड इक्षुरसक्वाथः शर्करा तु सितोपला ॥ ४०२ ॥
सिता च मधुधूलिस्तु खण्डस्तद्विकृतिः पुनः ।
मत्स्यण्डी फाणितं चापि रसालायां तु भार्जिता ॥ ४०३ ॥
शिखरिण्यथ यूर्यूषो रसो दुग्धं तु सोमजम् ।
गोरसः क्षीरमूधस्यं स्तन्यं पुंसवनं पयः ॥ ४०४ ॥
-wordlist-
गुड (पुं), ईक्षुरसक्वाथ (पुं), शर्करा (स्त्री), सितोपला (स्त्री), सिता (स्त्री), मधुधूलि (स्त्री), खण्ड (पुंक्ली), मत्स्यण्डी (स्त्री), फाणित (क्ली), रसाला (स्त्री), मार्जिता (स्त्री), शिखरिणी (स्त्री), यू (पुं), यूष (पुंक्ली), रस (पुं), दुग्ध (क्ली), सोमज (क्ली), गोरस (पुं), क्षीर (पुंक्ली), ऊधस्य (क्ली), स्तन्य (क्ली), पुंसवन (क्ली), पयस् (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रसाला,
स्त्री,
 (रसान् आलातीति । आ + ला+ कः । टाप् ।) रसना । दूर्व्वा । विदारी । इतिमेदिनी ॥
द्राक्षा । इति शब्दरत्नावली ॥
शिख-रिणी । तत्पर्य्यायः । मार्ज्जिता २ । इत्यमरः ॥
तस्याः करणप्रकारो यथा, --“आदौ माहिषमम्लमम्बुरहितं दध्याढकं शर्करांशुभ्रां प्रस्थयुगोन्मितां शुचिपटे किंञ्चिच्चकञ्चित् क्षिपेत् ।दुग्धेनाद्धघनेन मृण्मयनवस्थाल्यां दृढं स्रावये-देलाबीजलवङ्गचन्द्रमरिचैर्योग्यैश्च तद्योजयेत् ॥
भीमेन प्रियभोजनेन रचिता नाम्ना रसालास्वयंश्रीकृष्णेन पुरा पुनःपुनरियं प्रीत्या समा-स्वादिता ।एषा येन वसन्तवर्ज्जितदिने सेव्या परं नित्यश-स्तस्य स्यादतिवीर्य्यवृद्धिरनिशं सर्व्वेन्द्रियाणांबलम् ॥
ग्रीष्मे तथा शरदि ये रविशोषिताङ्गाये च प्रमत्तवनितासुरतातिखिन्नाः ।ये चापि मार्गपरिसर्पणशीर्णगात्रा-स्तेषामियं वपुषि पोषणमाशु कुर्य्यात् ॥
रसाला शुक्रला बल्या रोचनी वातपित्तजित् ।दीपनी बृंहणी स्निग्धा मधुरा शिशिरा सरा ।रक्तपित्तं तृषां दाहं प्रतिश्यायं विनाशयेत् ॥
”इति राजनिर्घण्टः ॥
अपि च ।“दध्नोऽर्द्धाढकमीषदम्लमधुरं खण्डस्य चन्द्रद्युतेःप्रस्थं क्षौद्रपलञ्च पञ्च हविषः शुण्ठ्याश्चतुर्म्माष-कान् ।एलामाषचतुष्टयं मरिचतः कर्षं लवङ्गं तथाधृत्वा शुक्लपटे शनैः करतलेनोन्मथ्य विस्रा-वयेत् ॥
मृद्भाण्डे मृगनाभिचन्दनरससृष्टेऽगुरूद्धूपितेकर्पूरेण सुगन्धितं तदखिलं संलोड्य संस्थाप-येत् ।स्वस्वार्थे मथुरेश्वरेण रचिता ह्येषा रसालास्वयंभोक्तुर्म्मन्मथदीपनी सुखकरी कान्तेव नित्यंप्रिया ॥
”इति भावप्रकाशः ॥