धातुः: रस्
मूलधातुः: रस
धात्वर्थः: आस्वादन-स्नेहनयोः
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: रसयति
अनुबन्धादिविशेषः: अदन्तः


धातुः: रस्
मूलधातुः: रस
धात्वर्थः: शब्दे
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: रसति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

रस  (अर्थः)  आस्वादन,स्नेहनयोः
( रसति ) रसतीति शपि 386

रस  आस्वादन,स्नेहनयोः 
- रसयति  निरसयति  अन्यत्र रसति  374

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“रस आस्वादनस्नेहनयोः”@} <a href="#foot_krm02">2</a> अदन्तः। </li> <li>‘शब्दे शपि रसेत्, स्नेहास्वादयो रसयेद्रसेः।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>रसकः सिका, रिरसयिषकः-षिका;</li> <li> रसयिता-त्री, रिरसयिषिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm04">4</a> रसयन्-न्ती, रिरसयिषन्-न्ती;</li> <li> रसयिष्यन्-न्ती-ती, रिरसयिषिष्यन्- न्ती-ती;</li> <li> रसयमानः, रिरसयिषमाणः, रसयिष्यमाणः, रिरसयिषिष्यमाणः, सुरः-सुरसौ-सुरसः;</li> <li> रिरसयिट्-यिषौ-यिषः, रसितम्-तः, रिरसयिषि- तम्-तः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm05">5</a> रसः, विरसः, सुरसः, सुरसी, रिरसयिषुः;</li> <li> रसयि- तव्यम्, रिरसयिषितव्यम्;</li> <li> रसनीयम्, रिरसयिषणीयम्;</li> <li> रस्यम्, रिरसयिष्यम्, ईषद्रसः-दूरसः-सुरसः;</li> <li> रस्यमानः, रिरसयिष्यमाणः, रसः, रिरसयिषः, रसयितुम्, रिरसयिषितुम्;</li> <li> रसना, रिरसयिषा, रसनम्, रिरसयिषणम्, रसयित्वा, रिरसयिषित्वा;</li> <li> <a href="#foot_krm06">6</a> प्ररसय्य, प्ररिरसयिष्य, रसम् २, रसयित्वा २, रिरसयिषम् २, रिरसयिषित्वा २;</li> <li> इति विशेषः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१३८५)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१९३१। सक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। १९३)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘देवौघे हृतदुःखने रसयति व्याकर्षदेनं क्षितौ।।’ धा। का। ३। ६२।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[१। रस्यन्ते आस्वाद्यन्तेऽनेन इति ‘एरच्’ (३-३-५६) इति अचि रूपम्। घञ् वा इति केचित्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[२। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-१६) इति णेरयादेशः।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“रस शब्दे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘शब्दे शपि रसेत्, स्नेहास्वादयो रसयेद्रसेः।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>रासकः-सिका, रासकः-सिका, रिरसिषकः-षिका, रारसकः-सिका;</li> <li> रसिता-त्री, रासयिता-त्री, रिरसिषिता-त्री, रारसिता-त्री;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककशतिवत् <a href="#foot_krm04">4</a> बोध्यानि। </li> <li>क्विपि सुरः-सुरसौ-सुरसः;</li> <li> <a href="#foot_krm05">5</a> रसमानः- <a href="#foot_krm06">6</a> <a href="#foot_krm07">7</a> रसः, वेदरासी, <a href="#foot_krm08">8</a> रारस्यमानः;</li> <li> <a href="#foot_krm09">9</a> रस्नम्, अस्य धातोः इमानि रूपाण्यधिकानीति विशेषः। </li> <li><a href="#foot_krm10">10</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१३८४)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-७१३। अक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लोः १९३)</li> <li id="foot_krm04">04 => (१७८)</li> <li id="foot_krm05">05 => [[१। ‘ताच्छील्यवयोवचनशक्तिषु चानश्’ (३-२-१२९) इति ताच्छील्ये चानश्प्रत्यये रूपमेवम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[आ। ‘परिरम्भरुचिं ततिर्जलानामभिनद्धा रसम नसारसेन।।’ शि। व। ६-७५।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[२। पचाद्यचि (३-१-१३४) रूपमेवम्।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[B। ‘उच्चै रारस्यमानां तां कृपणां रामलक्ष्मणौ।’ भ। का। ५-९६।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[३। ‘तृषिशुषुरसिभ्यः कित्’ (द। उ। ५-४४) इति नप्रत्यये रूपम्। कित्त्वाद् न वृद्धिः। रसतीति रस्नम् = द्रव्यजातिः।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [पृष्ठम्११०९+ २७]</li></ul>

रस (र꣡स꣡ आस्वादनस्नेहनयोः - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = रसनम्
अनीयर् = रसनीयः - रसनीया
ण्वुल् = रसकः - रसिका
तुमुँन् = रसयितुम्
तव्य = रसयितव्यः - रसयितव्या
तृच् = रसयिता - रसयित्री
क्त्वा = रसयित्वा
ल्यप् = प्ररसय्य
क्तवतुँ = रसितवान् - रसितवती
क्त = रसितः - रसिता
शतृँ = रसयन् - रसयन्ती
शानच् = रसयमानः - रसयमाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

रस  आस्वादन,स्नेहनयोः
- रसयति, रसना, रसः  भ्वादौ रस शब्दे (1469)-रसति, हेतौ रासयति  369

रससिद्धिः
स्त्री* रसः- सिद्धिः -
रससिद्धि में कुशलता

INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

रस—सिद्धि f. perfection attained by means of quicksilver, skill in alchemy, Rājat.


रससिद्धि f. (-द्धिः) The knowledge of alchemy, the possession of peculiar
familiarity with mercury, obtained by the performance of chemi-
cal operations conjoined with certain mystical and magical rites,
and the securing thence to the adept, of happiness, health, and
wealth, the power of transmuting metals, and the art of pro-
longing life.
 E. रस mercury, and सिद्धि accomplishment, especially
of some supernatural object.


रससिद्धि
f. (-द्धिः) The knowledge of alchymy, the possession of
peculiar familiarity with mercury, obtained by the performance of chemical
operations conjoined with certain mystical and magical rites, and the securing
thence to the adept, of happiness, health, and wealth, the power of transmuting
metals, and the art of prolonging life.
E. रस mercury, and सिद्धि accomplishment, especially of some
supernatural object.


रस-सिद्धि (द्धिः) 2.
f. The knowledge
of alchymy obtained by magic.


रससिद्धि (rasasiddhi)

शब्दसागरः

Yates

Wilson

Monier Williams Cologne

Apte Hindi

L R Vaidya