| YouTube Channel

रसन (rasana)

 
शब्दसागरः
English
रसन
n.
(-नं)
1. Tasting, taste.
2. Sound, noise.
3. Thunder.
f.
(-ना)
1. The tongue.
2. A rope.
3. A bridle.
4. A plant, commonly
Rāsnā.
5. A woman's girdle, a sort of chain worn round the
loins.
6. A plant, (Pæderia fœtida.)
E.
रस् to sound or taste,
aff.
युच्
or अश् to eat, युच् Unādi
aff.
, and रश substituted
also रशना
Capeller Eng
English
1 रसन
n.
roaring, screaming, sounding
i.g.
2 रसन
m.
phlegm
f.
tongue
n.
tasting, feeling.
Yates
English
रसन (नं) 1.
n.
Tasting
noise.
f.
(ना)
The tongue
woman's girdle.
Wilson
English
रसन
n.
(-नं)
1 Tasting, taste.
2 Sound, noise.
f.
(-ना)
1 The tongue.
2 A plant, commonly Rasan.
3 A woman's girdle, a sort of chain worn round the loins.
4 A plant, (Pæderia foetida.)
E.
रस to sound or taste,
aff.
युच्
or अश to eat, युच् Uṇādi
aff.
, and रश substituted
also रशना.
Apte
English
रसनम् [rasanam], [रस्-ल्युट्]
Crying, screaming, roaring, sounding, tinkling, noise or sound in general.
Thunder, rumbling or muttering of clouds.
Taste, flavour.
The organ of taste, the tongue
इन्द्रियं रसग्राहकं रसनं जिह्वाग्रवर्ति T. S.
Bg.*
15.9
जयेद्रसनं यावज्जितं सर्वं जिते रसे
Bhāg.*
11.8.21.
Perception, appreciation, sense
सर्वे$पि रसनाद्रसाः S. D.* 244. -नः Phlegm.
Apte 1890
English
रसनं [रस्-ल्युट्] 1 Crying, screaming, roaring, sounding, tinkling, noise or sound in general.
2 Thunder, rumbling or muttering of clouds.
3 Taste, flavour.
4 The organ of taste, the tongue
इंद्रियं रसग्राहकं रसनं जिह्वाग्रवर्ति T. S.
Bg. 15. 9.
5 Perception, appreciation, sense
सर्वेऽपि रसनाद्रसाः S. D. 244.
नः Phlegm.
Monier Williams Cologne
English
1. रसन
n.
(for 2. See
p.
870, col. 3) the act of roaring or screaming or rumbling or thundering, any sound or noise,
VarBṛS.
Bālar.
croaking (of frogs),
VarBṛS.
2. रसन
m.
(for 1. See
p.
869, col. 2) phlegm or saliva (regarded as the cause to taste to the tongue),
ŚārṅgS.
रसन
n.
tasting, taste, flavour, savour,
Yājñ.
MBh.
&c.
the tongue as organ of taste,
Tarkas.
the being sensible of (anything), perception, apprehension, sense,
Sāh.
Monier Williams 1872
English
1. रसन, अम्, n. the act of roaring or screaming,
crying, tinkling, sounding, &c., the shaking or rum-
bling (of the earth), croaking (of frogs)
sound, noise.
2. रसन, अस्, m. (for 1. रसन see p. 835,
col. 1), phlegm (regarded as the cause of taste to the
tongue)
(आ), f. the tongue
N. of two plants, =
रास्ना
= गन्ध-भद्रा
(incorrectly) = रशना
(अम्), n. tasting, taste, flavour, savour
the organ of
taste
the being sensible of (anything), perception,
apprehension, sense.
—रसना-रद, अस्, m. ‘having
the tongue for teeth, a bird.
—रसना-लिह्, ट्, m.
‘licking with the tongue, a dog.
—रसनेन्द्रिय
(°न-इन्°), अम्, n. the organ of taste, the tongue.
Macdonell
English
रसन 1. ras-ana,
n.
roaring, yelling, crying 🞄out
croaking
reverberating etc.
2.
m.
🞄phlegm
n.
taste
organ of taste
perception: 🞄ā,
f.
tongue: -mūla,
n.
root of the tongue.
Benfey
English
रसन रस् + अन,
I.
n.
1. Sounding,
tinkling.
2. Tasting, Bhāṣāp. 39
Bhag. 15, 9.
II.
f.
(written also रशना,
and perhaps akin to रश्मि, q. cf. ).
1. A
woman's girdle, Vikr. d. 115.
2. The
tongue, Bhāṣāp. 100.
--
Comp.
नीर-
सन, i. e. निस्-रसन,
adj.
without a
girdle, Kir. 5, 11.
Apte Hindi
Hindi
रसनम्
नपुं*
- रस् + ल्युट्
"क्रन्दन करना, चिघाड़ना, शोर मचाना, टनटन करना, कोलाहल करना"
रसनम्
नपुं*
- -
"बादलों की गड़गड़ाहट, बादलों की गरज "
रसनम्
नपुं*
- -
"स्वाद, रस"
रसनम्
नपुं*
- -
"स्वाद लेने की इन्द्रिय, जिह्वा "
रसनम्
नपुं*
- -
"प्रत्यक्षीकरण, गुणागुणविवेचन, ज्ञान"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
रसन
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಸ್ವಾದನ /ರುಚಿ ನೋಡುವುದು
निष्पत्तिः - > रस (आस्वादने) - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
रसन
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಿಹ್ವೆ /ನಾಲಗೆ
रसन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಬ್ದ ಮಾಡುವುದು /ಕೂಗಿಕೊಳ್ಳುವುದು
रसन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರುಚಿ ನೋಡುವ ಇಂದ್ರಿಯ ಜಿಹ್ವೇಂದ್ರಿಯ
प्रयोगाः - > "इन्द्रियं रसग्राहकं रसनम् तच्च जिह्वाग्रवृत्ति"
उल्लेखाः - > तं सं०
रसन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಷಾಯ
रसन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನ್ನ
रसन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದ್ರವ
रसन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ನೇಹ /ಜಿಡ್ಡು
रसन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಂಜು /ವಿಷ
रसन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಫಲ /ಹಣ್ಣು
रसन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿರ್ಯಾಸ /ಮರದ ಅಂಟು
रसन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ವರ್ಣ /ಚಿನ್ನ
रसन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಜತ /ಬೆಳ್ಳಿ
विस्तारः - > "रसनं क्ली कषायेऽन्ने द्रवे स्नेहे विषे फले निर्यासे हेम्नि रूप्ये जिह्वास्वादनयोर्न ना" - वैज०
L R Vaidya
English
rasana {% n. %} 1. Crying, roaring, sound, noise
2. rumbling of clouds, thunder
3. taste, flavour, सन्धिः शबलता चेति सर्वेपि रसनाद्रसाः S.D.iii.
4. the organ of taste, the tongue, श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं रसनं घ्राणमेव Bg.xv.9
5. a perception, apprehension, sense.
Bopp
Latin
रसन n. (r. 2. रस् s. अन) sapor, gustus. BH. 15. 9.
Kridanta Forms
Sanskrit
रस् (र꣡सँ꣡ शब्दे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = रसनम्
अनीयर् = रसनीयः - रसनीया
ण्वुल् = रासकः - रासिका
तुमुँन् = रसितुम्
तव्य = रसितव्यः - रसितव्या
तृच् = रसिता - रसित्री
क्त्वा = रसित्वा
ल्यप् = प्ररस्य
क्तवतुँ = रसितवान् - रसितवती
क्त = रसितः - रसिता
शतृँ = रसन् - रसन्ती
रस (र꣡स꣡ आस्वादनस्नेहनयोः - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = रसनम्
अनीयर् = रसनीयः - रसनीया
ण्वुल् = रसकः - रसिका
तुमुँन् = रसयितुम्
तव्य = रसयितव्यः - रसयितव्या
तृच् = रसयिता - रसयित्री
क्त्वा = रसयित्वा
ल्यप् = प्ररसय्य
क्तवतुँ = रसितवान् - रसितवती
क्त = रसितः - रसिता
शतृँ = रसयन् - रसयन्ती
शानच् = रसयमानः - रसयमाना
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रसनं,
क्ली,
(रस् + भावे ल्युट् ।) स्वादनम् ।ध्वनिः इति मेदिनी
(यथा, बृहत्संहिता-याम् ४६ ८८ ।“कम्पोद्वर्त्तनवैकृत्यं रसनं दरणं क्षितेः
”)
रसनं,
क्ली,
स्त्री,
(रस्यते रसयत्यनेन वा रस +करणे ल्युट् ।) जिह्वा इति मेदिनी
सा चजलेन्द्रियम् यथा, --“नित्यतादि प्रथमवत् किन्तु देहमयोनिजम् ।इन्द्रियं रसनं सिन्धुर्हिमादिर्व्विषयो मतः
”इति भाषापरिच्छेदः
“प्रथमवदिति पृथिव्या इवेत्यर्थः तथा हि जलंद्विविधं नित्यमनित्यश्च परमानुरूपं नित्यंद्व्यणुकादिकं सर्व्वमनित्यम् अवयवसमवेतञ्चा-नित्यजलमपि त्रिविधम् शरीरेन्द्रियविषय-भेदात् किन्तु पृथिवीतोययोर्यो विशेषस्तमाहकिन्त्विति अयोनिजमेवेत्यर्थः जलीयं शरीरंअयोनिजं वरुणलोके प्रसिद्धमिति इन्द्रियंरसनं जलीयम् तथा हि रसनं जलीयंगन्धाद्यव्यञ्जकत्वे सति रसव्यञ्जकत्वात् शक्तु-रसाभिव्यञ्जकोदकवत् रसनासन्निकर्षे व्यभि-चारवारणाय द्रव्यत्वं हेतौ देयम् विषयंदर्शयति सिन्धुर्हिमादिरिति सिन्धुः समुद्रःहिमं तुषारः आदिना सरित्कासारकरकादिःसर्व्वो ग्राह्यः ।” इति सिद्भान्तमुक्तावली
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
रसन
न०
रस--ल्युट् खादे ध्वनौ करणे ल्युट् जिह्वायांच मेदि० “पित्तेन दूने रसने सितपि” नैषधम्
Capeller
German
रसन ^1.
n.
das Brüllen, Schreien, Tönen.
रसन ^2.
m.
Pflegma, Schleim
f.
Zunge
n.
Geschmack, Empfindung.
Stchoupak
French
रसन-
nt. goût, saveur
1 -आ-
f.
langue, organe du goût
-ईय- a. v. goûté.
रसना-मूल- nt. racine de la langue.