| YouTube Channel

रशना (razanA)

 
शब्दसागरः
English
रशना
f.
 (-ना)
1. A tongue.
2. A woman's girdle or zone.
E.
 See रसन ।
Capeller Eng
English
रशना॑
f.
 cord, strap, rein
girdle,
esp.
 of a woman, adj.
—° girt or surrounded by.
Yates
English
रशना (ना) 1.
f.
 The tongue
wo-
man's girdle or zone.
Spoken Sanskrit
English
रशना - razanA -
f.
 - bridle
रशना - razanA -
f.
 - cord
रशना - razanA -
f.
 - rope
रशना - razanA -
f.
 - girth
रशना - razanA -
f.
 - dependent on
रशना - razanA -
f.
 - strap
रशना - razanA -
f.
 - zone
रशना - razanA -
f.
 - girt by
रशना - razanA -
f.
 - tongue
रशना - razanA -
f.
 - girdle
रशना - razanA -
f.
 - ray of light
रशना - razanA -
f.
 - beam
रशना - razanA -
f.
 - rein
रशना - razanA -
f.
 - bridle
वल्गा - valgA -
f.
 - bridle
अवक्षेपणी - avakSepaNI -
f.
 - bridle
कशा - kazA -
f.
 - bridle
रक्षणी - rakSaNI -
f.
 - bridle
राणिका - rANikA -
f.
 - bridle
वागा - vAgA -
f.
 - bridle
सन्दाय - sandAya -
m.
 - bridle
अभीशु - abhIzu -
m.
 - bridle
अभीषु - abhISu -
m.
 - bridle
प्रग्रह - pragraha -
m.
 - bridle
प्रग्रहण - pragrahaNa -
m.
 - bridle
यम - yama -
m.
 - bridle
वाजिन् - vAjin -
m.
 - bridle
रश्मिन् - razmin -
m.
 - bridle
रश्मि - razmi -
m.
 (f. ) - bridle
पल्ययन - palyayana -
n.
 - bridle
स्यूमन् - syUman -
n.
 - bridle
रश्मिभिर् यच्छति { यम् } - razmibhir yacchati { yam } - verb 1 - bridle [ a horse ]
अन्तराधान - antarAdhAna -
adj.
 - bridled
Wilson
English
रशना
f.
 (-ना)
1 The tongue.
2 A woman's girdle or zone.
E.
 see रसन.
Apte
English
रशना [raśanā] रसना [rasanā], रसना [अश्-युच् रशादेशः
cf.
 अश्नुते जघनम्
Uṇ.*
 2.75]
A rope, cord.
A rein, bridle.
A zone, girdle, woman's girdle
तान् वीक्ष्य वातरशनांश्चतुरः कुमारान्
Bhāg.*
 3.15.3
रसतु रसनापि तव घनजघनमण्डले घोषयतु मन्मथनिदेशम्
Gīt.*
 1
R.*
 7.1
8.58
Me.*
 37.
The tongue
वदने विनिवेशिता भुजङ्गी पिशुनानां रसनामिषेण धात्रा
Bv.*
 1.111
tongue as an organ of taste
रसनया भाव्यमाना मधुराम्लतिक्तकटुकषायलवणभेदाः षड्रसाः Bhāvanopaniṣad 2.Comp. -उपमा a variety of the figure उपमा
it is 'a string or series' of comparisons, which consists in making the Upameya in the first comparison theUpamāna in the second, and so forth
see S. D.* 664.-गुणः the cord of a girdle. -पदम् the hip.
Apte 1890
English
रशना, रसना [अश्-युच् रशादेशः cf. Uṇ. 2. 75] 1 A rope, cord.
2 A rein, bridle.
3 A zone, girdle, woman's girdle
रसतु रसनापि तव घनजघनमंडले घोषयतु मन्मथनिदेशं Gīt. 10
R. 7. 10, 8. 58
Me. 35.
4 The tongue
Bv. 1. 111.
Comp.
उपमा a variety of the figure उपमा
it is ‘a string or series’ of comparisons’ which consists in making the Upameya in the first comparison the Upamāna in the second, and so forth
see S. D. 664.
गुणः the cord of a girdle.
Monier Williams Cologne
English
रशना॑
f.
 (prob. connected with रश्मि and राशि and derived from a lost √ रश्) a rope, cord, strap
rein, bridle
girth, girdle, zone (esp. of woman),
RV.
&c.
&c.
 (also fig. applied to the fingers
cf.
Naigh.
 ii, 5)
a ray of light, beam,
ŚāṅkhBr.
the tongue (w.r. for रसना),
L.
(ifc. ) girt by, dependent on
Hariv.
BhP.
Monier Williams 1872
English
रशना रशना, f. (connected with रश्मि
below), a rope, cord, line
a rein, bridle
a girth,
girdle, zone, woman's zone or girdle, (in this and
the previous senses often incorrectly written रसना)
the tongue, (in this sense incorrect for रसना)
a
finger (according to Naigh. II. 5).
—रशन-सम्-
मित, अस्, आ, अम् (रशन for रशना), Ved. as
long as the rope on the sacrificial post.
—रशना-
कलाप, अस्, m. a woman's girdle formed out of
several strings or threads
[cf. कलाप, रश्मि-
कलाप।]
—रशनाकृत (°ना-आक्°), अस्, आ, अम्, Ved.
guided by a cord, managed with a bridle.
—रशना-
गुण, अस्, m. the cord of a girdle.
—रशनागुणा-
स्पद (°ण-आस्°), अम्, n. the place for the girdle,
waist.
—रशनोपमा (°ना-उप्°), f. ‘string of com-
parisons, ’ a form of simile (when the object to which
anything is compared is made the subject of another
comparision, which again leads to a third and so on).
Macdonell
English
रशना raś-anā,
f.
 cord, rope, strap
bridle
🞄girth
girdle, zone (esp. of women)
fig. of 🞄the fingers (RV.)
—°
a.
 girt by
dependent 🞄on: -kalāpa: -ka,
m.
 womanʼs girdle consisting 🞄of several bands
-guṇa‿āspada,
n.
 🞄seat of the girdle-string, waist
-upamā,
f.
 🞄girdle-simile (being a string of comparisons 🞄in which the upameya of the first becomes the 🞄upamāna of the second and so on).
Benfey
English
रशना रशना, see रसन।
Apte Hindi
Hindi
रशना
स्त्री*
 - "अश् + युच्, रशादेशः"
"रस्सी, डोरी "
रशना
स्त्री*
 - -
"रास, लगाम"
रशना
स्त्री*
 - -
"कटिबंध, कमरबंद, स्त्रियों की करधनी"
रशना
स्त्री*
 - -
जिह्वा
रशना
स्त्री*
 - "अश्+युच्, रशादेशः"
रस्सी
रशना
स्त्री*
 - "अश्+युच्, रशादेशः"
लगाम
रशना
स्त्री*
 - "अश्+युच्, रशादेशः"
तगड़ी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
रशना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಡ್ಯಾಣ /ಡಾಬು
निष्पत्तिः - > अश (भोजने) - "युच्" रादेशश्च (उ० २-७६)
व्युत्पत्तिः - > अश्नाति
प्रयोगाः - > "रशनाकलापकगुणेन वधूर्मकरध्वजद्विरदमाकलयत्"
उल्लेखाः - > माघ० ९-४५
रशना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಗ್ಗ /ರಜ್ಜು
रशना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಿಹ್ವೆ /ನಾಲಗೆ
L R Vaidya
English
raSanA {% f. %} 1. A rope, a cord
2. a rein, a bridle
3. a girdle, a woman’s zone, कस्याश्चिदासीद्रशना तदानीमंगुष्टमूलार्पितसूत्रशेषा R.vii.10
4. the tongue, the sense of taste, Bh.V.i.111.
Lanman
English
raśanā́, f. cord
strap
rein. [cf. raśmi.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. रशना Strahl, Śāṅkh. Br. 7, 4.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 जिह्वा, रसना, रसज्ञा, रशना, रसिका, रसाला, रसनम्, ललना, तोता, जिह्वः, विस्वासा, मुखचीरी
noun
मुखे वर्तमानः सः मांसपिण्डः यः रसस्य ज्ञानेन्द्रियम् अस्ति तथा च यस्य साहाय्येन उच्चारणं क्रियते।
"उच्चारणसमये जिह्वायाः स्थानं प्रमुखम् अस्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
साक्षराङ्गुलिमुद्रा सा कटिसूत्रं तु मेखला ।
कलापो रशना सारसनं काञ्ची च सप्तकी ॥ ६६४ ॥
-wordlist-
अङ्गुलिमुद्रा (स्त्री), कटिसूत्र (क्ली), मेखला (स्त्री), कलाप (पुं), रशना (स्त्रीक्ली), सारसन (क्ली), काञ्ची (स्त्री), सप्तकी (स्त्री)
Tamil
Tamil
ரச’னா : கயிறு, கடிவாளம், லகான், ஒட்டியாணம், இடைப்பட்டிகை.
Vedic Reference
English
Raśanā means generally ‘cord’ or ‘rope.’ In the Rigveda
the word ofter refers to various fastenings of a horse. In one
passage^1 the expression śīrṣaṇyā raśanā, ‘head rope, ’ perhaps
means not so much ‘reins’ as ‘headstall.’ In others^2 the
sense of ‘traces’ seems certain, though sometimes^3 ‘reins’ or
‘traces’ may equally well be intended. Elsewhere the more
general sense of ‘rope’ for fastening is meant.^4
1) i. 162, 8. Cf. Rajju.
2) Rv. i. 163, 2. 5
x. 79, 7.
3) Rv. iv. 1. 9
ix. 87, 1
x. 18, 14.
Cf. Taittirīya Saṃhitā, i. 6, 4, 3.
4) Rv. ii. 28, 5
Av. viii. 78, 1
x. 9, 2
Vājasaneyi Saṃhitā, xxi. 46
xxii. 2
xxviii. 33
Taittirīya Saṃhitā, vi. 6.
4, 3
Śatapatha Brāhmaṇa, iii. 6, 3.
10, etc. Cf. the use of Raśanā as
equivalent to ‘finger’ in Rv. x. 4, 6.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 249.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रशना,
स्त्री,
 (अश्नुते व्याप्नोतीति । अशू व्याप्तौ +“अशे रश च ।” उणा० २ । ७५ । इति युच्धातो रशादेशश्च ।) काञ्ची । इत्युणादिकोषः ॥
(यथा, रघौ । ८ । ५८ ।“इयमप्रतिबोधशायिनींरशना त्वां प्रथमा रहःसखी ॥
”)जिह्वा । इति शब्दरत्नावली ॥
(“जिह्वावाचीतु रसनाशब्दो दन्त्यसकारवानेव । रसयतिस्वादयतीति । नन्द्यादित्वात् ल्युः । इति कलिङ्गः ।रसना काञ्चिजिह्वयोरिति तु धरणिः ।” इत्यु-ज्ज्वलः । २ । ७५ ॥
रज्जुः । यथा, वाजसनेय-संहितायाम् । २१ । ४६ ।“होता यक्षद्वनस्पतिमभि हि पिष्टतमया रभि-ष्ठया रशनयाधित ।” “रशनया रज्ज्वा कृत्वाअधित धृतवान् पशून् इति शेषः ।” इति तद्भाष्येमहीधरः ॥
अङ्गुलयः । इति निघण्टुः । २ । ५ ॥
अत्र सदा बहुवचनप्रयोगो भवति । इति देव-राजयज्वा ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
रशना स्त्री अश--युच् रशादेशः । १ काञ्च्याम् २ जिह्वायाञ्चशब्दर० । ३ दामनि च “इमामगृभ्नन् रशनामृतस्य” श्रुतिःतत्रार्थे दन्त्यमध्य एवेत्यन्ये ।
Capeller
German
रशना॑
f.
 Strick, Strange, Zügel, Riemen
Gürtel (bes. für Frauen).
Grassman
German
raśanā́, f. [von *raś], 1〉 Strick (zum Binden)
2〉 Wagenstrang, Sielenzeug
3〉 Zügel des Rosses [G.]
4〉 auch ohne Gen. in gleichem Sinne
5〉 mit zehn Zügeln werden die Finger verglichen, welche die zwei Holzstücke bei der Feuerbereitung in Bewegung setzen. — Vgl. vā́ta-raśana.
-ā́ 3〉 árvatas {162, 8} (śīrṣaṇyā̀).
-ā́m 1〉 ví mát śrathāya 〰 iva‿ā́gas {219, 5}. — 3〉 asya {163, 2} (agṛbhṇāt)
hierher wol {355, 3} gaṇásya 〰 ájīgar.
-áyā 2〉 {896, 10} (niyū́yā). — 4〉 prá tám (agním) mahyā́ 〰 nayanti {297, 9}
jagrabhā vā́cam áśvam 〰 yathā {844, 14}.
-ā́s [A. p.] 2〉 {879, 7} [Page1152] (íṣkṛṇudhvam). — 3〉 te {163, 5} (bhadrā́s).
-ā́bhis 4〉 áśvam ná tvā 〰 nayanti {799, 1}
áśvān 〰 gṛbhītā́n {905, 7}. — 5〉 daśábhis {830, 6}.
Burnouf
French
रशना रशना
f.
 langue, cf. रसना।
Stchoupak
French
रशना-
f.
 corde, courroie, rêne
ceinture (de femme)
ifc. entouré
de, lié à.
°कलाप- -क-
m.
 ceinture de corde.
°गुणास्पद- nt. hanches, taille.