रय (raya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 रय m.
  (-यः)
	 1. Speed,  velocity.
	 2. The stream or current of a river.
	 3.
Violence,  ardour,  zeal.
 E.
  रय् to go,  घ aff.
  

Capeller Eng

English

 रय m.
  current,  stream,  course,  quick motion,  haste
 instr.
  
& abl.
  quickly,  rapidly.

Yates

English

 रय (यः) 1.
m.
  Speed
 current of a river.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   रय  raya  m.
   zeal  
   रय  raya  m.
   stream of a river   
   रय  raya  m.
   quick motion  
   रय  raya  m.
   current   
   रय  raya  m.
   speed  
   रय  raya  m.
   ardour   
   रय  raya  m.
   swiftness  
   रय  raya  m.
   course   
   रय  raya  m.
   vehemence  
   रय  raya  m.
   impetuosity     
            

Wilson

English

 रय r. 1st cl. (रयते) To go,  to move.

 रय
m.
  (-यः)
1 Speed,  velocity.
2 The stream or current of a river.
E.
  रय to go,  घ aff.
  

Apte

English

रयः [rayḥ],  [रय्-अच्]

The stream of a river,  current
 जम्बूकुञ्जप्रतिहतरयं तोयमादाय गच्छेः Me.*
  2.

Force,  speed,  velocity
 तोयस्येवाप्रतिहतरयः सैकतं सेतुमोघः U.*
  3.36
 Bhāg.*
  5.3.14.

Zeal,  ardour,  vehemence,  impetuosity.

Apte 1890

English

 रयः [रय्-अच्] 1 The stream of a river,  current
 जंबूकुंजप्रतिहतरयं तोयमादाय गच्छेः Me. 20. 
2 Force,  speed,  velocity
 U. 3. 36. 
3 Zeal
 ardour,  vehemence,  impetuosity. 

Monier Williams Cologne

English

 रय m.
  (√ री) the stream of a river,  current,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 quick motion,  speed,  swiftness (°येण ind.
  and °यात् ind.
  quickly,  immediately,  straightway),  Kāv.
 
 Pur.
 

 course (cf.   संवत्सरर्°)

 impetuosity,  vehemence,  ardour,  zeal,  Śiś.
 
 BhP.

 N.
  of a son of Purū-ravas,  BhP.
  

 of another king,  Cat.
 

Monier Williams 1872

English

 रय रय,  अस्,  m. (fr. rt. री),  the stream of
a river,  current
 rapid flow,  quick motion,  velocity, 
speed,  swiftness,  (रयात् or रयेण quickly,  imme-
diately,  straightway)
 course [cf. संवत्सर-र्°]
impetuosity,  vehemence,  violence,  ardour,  zeal,  im-
petuous onset
 N. of a son of Purū-ravas
 of a king.
—रय-प्रश्न-सूत्र-सिद्धान्त or राय-प्°,  N.
of a work.
—रय-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  possessing a
rapid current or course,  swift.

Macdonell

English

 रय ray-a,  m.
  [√ rī] current,  stream
 velocity,  🞄speed
 vehemence,  ardour: in. ,  ab. 🞄speedily.

Benfey

English

 रय रय,  i. e. री + अ,  m.
 
 1. The
stream of a river,  Hit. iii. d. 49.
 2.
Speed,  Megh. 20.
 -- Comp.
 
आशु-,  adj.
 
impetuous,  Bhāg. P. 5,  13,  3. शान्त-
(vb. शम्),  adj.
  slackened in speed.

Apte Hindi

Hindi

रयः
पुं*
  - रय् + अच्
"नदी की धारा,  प्रवाह"

रयः
पुं*
  - -
"बल,  चाल,  वेग"

रयः
पुं*
  - -
"उत्साह,  उत्कण्ठा,  उत्कटता,  उग्रता"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

रय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೇಗ /ಜೋರು
निष्पत्तिः - > रय (गतौ) - "घः" (३-३-११८)
व्युत्पत्तिः - > रयतेऽनेन
प्रयोगाः - > "शनैरनीयन्त रयात्पतन्तो रथाः क्षितिं हस्तिनखादखेदैः"
उल्लेखाः - > माघ० ३-६८
रय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹ
प्रयोगाः - > "तस्यास्तिक्तैइवनगजमदैर्वासितं वान्तवृष्टिर्जम्बुकप्रतिहतरयं तोयमादाय गच्छेः"
उल्लेखाः - > मेघ० १-२०

L R Vaidya

English

 raya {% m. %} 1. The stream of a river,  a current,  जम्बूकुंजप्रतिहतरयं तोयमादाय गच्छेः Megh.i.20
 2. velocity,  speed
 3. violence,  ardour,  zeal.

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  रय्
मूलधातुः:
   रय
धात्वर्थः:
  गतौ
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  रयते

धातुप्रदीपः

Sanskrit

रयँ रय  गतौ 
- रयते । रेये । रयितम् । रयः ।। 481 ।।

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
जङ्घालोऽतिजवो जङ्घाकरिको जाङ्घिको जवी ।
जवनस्त्वरिते वेगे रयो रंहस्तरः स्यदः ॥ ४९४ ॥
जवो वाजः प्रसरश्च मन्दगामी तु मन्थरः ।
-wordlist-
 
जङ्घाल (पुं),  अतिजव (पुं),  जङ्घाकरिक (पुं),  जाङ्घिक (पुं),  जविन् (पुं),  जवन (पुं),  त्वरित (पुं),  वेग (पुं),  रय (पुं),  रंहस् (क्ली),  तरस् (क्ली),  स्यद (पुं),  जव (पुं),  वाज (पुं),  प्रसर (पुं),  मन्दगामिन् (पुं),  मन्थर (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

ओघ
ओघ,  प्रवाह,  वेणी,  धारा,  स्रोतस्,  रय
ओघः प्रवाहो वेणी च धारा स्रोतो रयः स्मृतः ।
verse 3.1.1.669
page 0076

पुराणम्

English

रय / RAYA. A King of the lunar dynasty and son of purūravas. urvaśī,  who had many sons like āyus,  śrutāyus,  satyāyus,  raya,  vijaya and jaya. (bhāgavata,  9th skandha).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 रय,  ङ गतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वा०-आत्म०-सक०-सेट् ।) ङ,  रयते । इति दुर्गादासः ॥

 रयः,  पुं,
   (रयते अनेनेति । रय + “पुंसि संज्ञायांघः प्रायेण ।” ३ । ३ । ११८ । इति घः । रीणा-त्यनेनेति वा । री गतौ + घप्रत्ययेन साधुरिति ।)वेगः । इत्यमरः । १ । १ । ६७ ॥
 प्रवाहः । यथा,  --“प्रवाहः पुनरोघः स्याद्वेणी धारा रयश्च सः ॥
”इति हेमचन्द्रः ॥
(यथा,  महाभारते । २ । १७ । ६ ।“कथमन्तं न गच्छेम वृक्षस्येव नदीरयाः ॥
”पुरुरवसः पुत्त्रभेदः । यथा,  भागवते । ९ । १५ । १ ।“ऐलस्य चोर्व्वशीगर्भात् षडासन्नात्मजा नृप ।आयुः श्रुतायुः सत्यायू रयोऽथ विजयो जयः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 रय गतौ भ्वा०
  आ० सक०
  सेट् । रयते अरयिष्ट । अरयिढ्वम् अरयिध्वम् ।

 रय पु०
  रय--अच् । १ वेगे अमरः । २ प्रवाहे च ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

रयँ रय गतौ
- रयते रयः  निरयः  470

धातुवृत्तिः

Sanskrit

रयँ रय (अर्थः)  गतौ
( रयते ) इत्यादि वयिवत् (रायः, ) घञ् ( रयः ) तु अचि 478

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“रय गतौ”@} 2 रायकः-यिका,  रायकः-यिका,  रिरयिषकः-षिका,  रारयकः-यिका
   रयिता-त्री,  राययिता-त्री,  रिरयिषिता-त्री,  रारयिता-त्री
   इत्यादिकानि समस्तान्यपि रूपाणि भौवादिकचयतिवत् 3 ज्ञेयानि। 
 निरयः घञि-रायः,  क्विपि-प्ररत्-प्ररतौ-प्ररतः इति,  अचि-रयः-इति च विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१३८१)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-४८२। सक। सेट्। आत्म।)
 03 =>
  (५०२)

Capeller

German

 रय m.
  Strömung,  Strom,  Hast,  Drang, 
Heftigkeit.

Burnouf

French

 रय रय m.
  mouvement de marche,  promptitude,  rapidité.
Courant,  torrent.

Stchoupak

French

 रय-
 m.
  courant (d'une rivière) 
 rapidité (-एण -आत् vite) 
zèle,  ardeur 
 fils de Purūravas.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.