| YouTube Channel

रम् (ram)

 
शब्दसागरः
English
रम् (औ, उ) औरमु r. 1st. cl. (रमते)
1. To sport or play.
2. To rest, to
stay.
3. To be pleased.
4. To have sexual intercourse with. With
अभि, To be delighted. With some prefixes this root forms an active
verb, as with आङ्, उप and वि
आरमति to rest, to repose, &c.
with उप the form is optional, if the sense is intransitive, as
(उपरमति or ते)
1. To stop or cease.
2. To desist from.
3. To die.
Caus. (रमयति-ते) To amuse, to please.
Capeller Eng
English
रम् र॑मते र॑म°ति रम्णाति
pp.
रते (q.v. ) tr.
stop, fix, settle
gladden, delight, enjoy (esp. carnally)
intr.
stop,
rest, stay gladly with (loc. or
dat.
)
delight in, be pleased with or to
(loc. ,
instr.
, or infin. )
be happy or content
dally or have sexual
intercourse with (instr. ±समम्, सह, साकम्, or सार्धम्).
C.
रम॑यति or राम॑यति =
S.
trans.
अनु
A.
stop (intr. ), stay
M.
find pleasure or delight. अभि
M.
stop, stay
delight in, be
satisfied or pleased with (loc. or
instr.
±सह). उपाव
M.
feel
comfortable.
A.
stop, cease
take delight in (loc. ), enjoy carnally
(instr. ±समम्). उपा
A.
(M. ) rest, repose, desist from (abl. ).
व्युपा & समा the same. उप
A.
stop (tr. )
A.
M.
stop (intr. ), rest,
stay repose
cease from, renounce, resign (abl. ). व्युप
A.
M.
come to
rest, cease, desist from (abl. ). नि
M.
go to rest, cease, end.
C.
निरामयति stop, check, restrain. परि
A.
take pleasure in, rejoice
at (abl. ). वि
A.
(M. )
stop, cease, pause, rest
desist from
(abl. ), renounce, resign (abl. or
absol.
).
C.
विरमयति or
विरामयति bring to rest or to an end. Cf. अनुरत, उपरत
(add. ), निरत (to be placed after निरञ्जन), विरत.
Yates
English
रम् (ङ, औ, उ) रमते 1.
d. To sport, play.
With आ, उप or वि to rest, stop.
Apte
English
रम् [ram], 1 Ā. (रमते, but Paras. when preceded by वि, आ, परि and उप
रेमे, अरंस्त, अरंसीत्
P.
रंस्यते, रन्तुम्, रत)
To be pleased or delighted, rejoice, be gratified
रहसि रमते Māl 3.2
Ms.*
2.223
U.*
2.18.
To rejoice at, be pleased with, take delight in, be fond of (with
instr.
or
loc.
)
लोलापाङ्गैर्यदि रमसे लोचनैर्बञ्चितो$सि
Me.*
27
व्यजेष्ट षड्वर्गमरंस्त नीतौ
Bk.*
1.2.
To play, sport, dally, amuse oneself with
राजप्रियाः कैरविण्यो रमन्ते मधुपैः सह
Bv.*
1.126 (where the next meaning is also hinted)
Bk.*
6.15, 67
रंरम्यते (अतिशयेन रमते) सरस- नागरिकण नाम्ना श्रीबिह्लणेन कविना क्षितिपालपुत्री Bil. Ch.48.
To have sexual intercourse with
सा तत्पुत्रेण सह रमते
H.*
3
विशङ्कमाना रमितं कयापि जनार्दनम्
Gīt.*
7.
To remain, stay, pause.
To take rest, remain quiet.
To gladden, delight.
Caus.
(रमयति-ते) To please, delight, satisfy. -Desid. (रिरंसते) To wish to sport
&c.
Śi.*
15.18.
Apte 1890
English
रम् {c1c} A. (रमते, but Paras. when preceded by वि, आ, परि and उप
रेमे, अरंस्त, अरंसीत् Par. रंस्यते, रंतुं, रत, ) 1 To be pleased or delighted, rejoice, be gratified
रहसि रमते Māl. 3. 2, Ms. 2. 223
U. 2. 18.
2 To rejoice at, be pleased with, take delight in, be fond of (with instr. or loc.) लोलापांगैर्यदि रमसे लोचनैर्वंचितोऽसि Me. 27.
व्यजेष्ट षड्वर्गमरंस्त नीतौ Bk. 1. 2.
3 To play, sport, dally, amuse oneself with
राजप्रियाः कैरविण्यो रमंते मधुपैः सह Bv. 1. 126 (where the next meaning is also hinted)
Bk. 6. 15, 67.
4 To have sexual intercourse with
सा तत्पुत्रेण सह रमते H. 3.
5 To remain, stay, pause.
6 To take rest, remain quiet.
7 To gladden, delight.
Caus. (रमयति-ते) To please, delight, satisfy.
Desid. (रिरंसते) To wish to sport &c.
Śi. 15. 88.
Monier Williams Cologne
English
रम्
cl.
1. Ā. (Dhātup. xx, 23) रमते (Ved. also
P.
र॑मति or रम्णाति pf. रराम,
MBh.
रेमे,
Br.
&c.
aor.
3.
pl.
रन्त,
RV.
अरंसीत्,
Kāv.
अरंस्त,
RV.
रंसिषम्,
SV.
fut. रन्ता
Gr.
रंस्यति,
Br.
°ते, ib.
&c.
inf.
रमितुम्,
MBh.
रन्तुम्, ib.
&c.
रन्तोस्,
Br.
ind.
p.
रत्वा॑, ib.
रन्त्वा,
Kāv.
-रम्य or -रत्य,
Pāṇ.
vi, 4, 38),
to stop, stay, make fast, calm, set at rest (P.
esp.
pres. रम्णाति),
RV.
VS.
(Ā.
P.
) to delight, make happy, enjoy carnally,
MBh.
Hariv.
Śukas.
(Ā.) to stand still, rest, abide, like to stay with (loc. or
dat.
),
RV.
&c.
&c.
(Ā.
P.
only mc. )
to be glad or pleased, rejoice at, delight in, be fond of (loc. instr. or
inf.
),
RV.
&c.
&c.
to play or sport, dally, have sexual intercourse with (instr. with or without समम्, सह, साकम् or सार्धम्),
ChUp.
MBh.
&c.
to couple (said of deer),
Pāṇ.
iii, 1, 26,
Vārtt.
8,
Pat.
(cf.
Caus.
)
to play with i.e. put to stake (instr.),
Bhaṭṭ.
:
Caus.
रम॑यति or राम॑यति (aor. अ॑रीरमत्), to cause to stay, stop, set at rest,
RV.
TS.
PañcavBr.
KātyŚr.
(रमयति, mc. also °ते) to gladden, delight, please, caress, enjoy carnally,
MBh.
Kāv.
&c.
(3. sg. रमयति-तराम्,
Ratnāv.
iii, 9)
to enjoy one's self, be pleased or delighted,
MBh.
Hariv.
मृगान् रमयति, he tells that the deer are coupling,
Pāṇ.
iii, 1, 26,
Vārtt.
8,
Pat.
:
Desid.
in रिरंसा, °सु, q.v.:
Desid.
of
Caus.
in रिरमयिषु, q.v.:
Intens.
रंरम्यते or रंरमीति,
Pāṇ.
vii, 4, 85.
रम् [cf. Zd. ram, Gk. ἠρέμα, ἔραμαι, ἐρατός
Lith.
rìmti
Goth.
rimis.]
Monier Williams 1872
English
रम् रम्, cl. 1. A. (in poetry also P.)
रमते (-ति), रेमे, रंस्यते, अरंस्त (in
the Veda also cl. 9. P. रम्णाति, &c.) रन्तुम्, (and
with a preposition sometimes) रमितुम्, to stop,
stay, calm, tranquillize, (in these senses cl. 9. P.,
Ved.)
to rest, repose, remain quiet, take one's ease
(cl. 1. A.)
to remain, stay, pause
to like to stay or
remain
to make happy, rejoice, please (cl. 1. P.
and A.)
to be pleased or delighted, to rejoice (cl. 1.
A.)
to be pleased with or rejoice at, take delight in
(with loc. or inst. or with सह and inst.)
to play
or sport with, dally with (with inst. or with सह
and inst., or with सार्धम् &c. and inst.)
to have
sexual intercourse with (with inst.), know carnally
(with acc.)
to couple (said of deer): Caus. रम-
यति (according to some also रामयति), -यितुम्,
Aor. अरीरमत् (Ved. रमयामकः, Pāṇ. III. 1,
42), to cause to stay, stop (Ved.)
to calm, tranquil-
lize (Ved.)
to delight, gratify, please, rejoice, amuse,
give pleasure, cause (sexual) enjoyment
to cause to
couple (said of deer)
to be pleased or delighted, to
rejoice: Desid. रिरंसते: Intens. रंरम्यते,
रंरन्ति, रंरमीति (Ved. रारन्धि, according to
Sāy. = रमस्व, cf. Pāṇ. VI. 4, 103)
[cf. Zend
ram, rām-a, airi-ma
Gr. ἠρέμα, ἠρεμα-ῖο-ς,
ἠρεμ-ία, ἡρεμ-έ-ω, ἠρεμίζω, ἔρη-μο-ς, ἐρημ-ία,
ἐρημ-ό-ω, νω-λεμ-ές
Goth. rim-is
Old Germ.
rawa, ruowa, rawen, resti, rastjan
Angl. Sax.
rest, restan
Lith. ram-a-s, rom-u-s, rim-ti,
ram-dy-ti
Hib. reamhain, ‘pleasure.’]
Macdonell
English
रम् RAM, Ⅰ. ráma, P. (only tr.) Ā. stop, 🞄set at rest, make fast (V.)
delight (ac.)
🞄stand still, rest
like to stay, with (d., lc.)
🞄(rest, be at ease), be glad or pleased
rejoice 🞄at, delight in, be fond of (in. , lc., sts. inf.
🞄ord. mg.)
enjoy oneself with, have sexual intercourse 🞄with (in. ± samam, saha, sākam, or 🞄sārdham): pp. ratá, pleased, glad
delighting 🞄in, devoted or addicted to, practising 🞄(in. , lc., —°)
enjoying oneself, having sexual 🞄intercourse with (—°)
cs. rāmáya, P. (V.), 🞄ramáya, P. (V., C.) bring to a standstill 🞄(V.)
gladden, delight (esp. sexually), caress
🞄enjoy oneself. ati, be greatly delighted. anu, 🞄P. cease, stop
Ā. rejoice in anything: pp. 🞄delighting in (lc. or —°)
enamoured. abhi, 🞄feel pleased or satisfied
rejoice or delight 🞄in (in. , lc.)
enjoy oneself with (in. w. saha): 🞄pp. pleased, satisfied
delighting in, devoted 🞄or addicted to, practising (lc., —°)
cs. -ramaya, P. delight, entertain
enjoy oneself with 🞄(ac.). ā, P. cease (speaking)
desist
take 🞄pleasure or delight in (lc.)
enjoy oneself 🞄(sexually) with (in. ± samam): pp. ceased. 🞄upa‿ā, P. rest
desist, from (ab.): pp. resting 🞄or fixed on (lc.)
ceased
desisting from 🞄(ab.)
free from (ab.). upa, P. (tr.), Ā. (int.) 🞄stand still, rest (V.)
cease from action, become 🞄quiescent
stop (speaking, acting, etc.), 🞄cease, desist from, relinquish (ab.)
wait for 🞄(ac.
Br.): pp. uparata, become quiescent
🞄abated, stopped, ceased, hushed (of sounds), 🞄disappeared
gone to rest, dead
having desisted 🞄from or relinquished (ab.)
grown indifferent 🞄towards (—°). vi‿upa, P. Ā. cease
🞄P. desist from (ab.): pp. grown quiescent
🞄ceased. ni, pp. pleased or satisfied with, delighting 🞄in, devoted to, practising, faithfully 🞄attached to (in. , lc., —°)
cs. P. -rāmaya, detain, 🞄fetter (RV.)
-ramaya, P. delight 🞄sexually, caress (P.). vi, P. (Ā.) stop (speaking 🞄etc.), pause, cease, abate, come to an end 🞄(night), go out (fire)
desist from, relinquish 🞄(ab.): pp. virata, stopped, abated
having 🞄ceased (speaking)
having desisted from (ab., 🞄—°, rarely lc.), having ceased to (ab. or —° of 🞄vbl. ɴ.): -m,
n.
imps. with vācā, the speech 🞄came to an end. pra-vi, pp. having desisted 🞄from (ab.). sam, Ā. rejoice in (in. ).
Benfey
English
रम् रम्, i. 1, Ātm. (in poetry
also Par., Man. 2, 223), in the Veda
also ii. 9, Par.
1. To rest, Man. 3,
251
to like to stay, Hit. ii. d. 128.
2.
To be delighted, Pañc. i. d. 429
to
rejoice, Rām. 2, 34, 50
Vikr. 19, 1
(रंस्यते भवता, impers. pass. You
will be glad), 70, 21.
3. To rejoice at,
with loc., Daśak. in Chr. 181, 5 (to be
in love)
with instr., MBh. 3, 58.
4.
To have sexual intercourse with
(instr.), Hit. 66, 7.
5. To sport, Bhaṭṭ.
6, 15. Ptcple. of the pf. pass. रत।
1. Beloved, Pañc. v. d. 53.
2. Intent
on, Man. 2, 235 (with loc.)
occupied,
Pañc. 27, 9.
3. Inclined, Pañc. 203,
2.
4. Satisfied, Pañc. 228, 10.
n.
1.
Coition, copulation, Pañc. i. d. 224.
2. A private part.
Comp.
देव-,
adj.
devout, Pañc. 118, 22.
निर्माण-,
m.
the name of a class of deities, MBh. 13,
1372.
सु-,
I.
adj.
1. playing, playful.
2. compassionate, tender.
II.
n.
1.
coition, Hit. iii. 27. 2. sexual inter-
course, love, Ṛt. 6, 1.
वर-सु-,
adj.
very wanton, Hit. ii. d. 64. Ptcple. of
the fut. pass.
I. रन्तव्य, To be re-
joiced at, Mṛcch. 62, 22.
II. रम-
णीय, Pleasing, agreeable, Vikr. 37, 10
Hit. iv. d. 73 (
आपात-, in the be-
ginning)
beautiful, Vikr. 65, 18 (वि-
शेष-, most beautiful).
III. रम्य।
1. The same, Ṛt. 6, 2.
2.
m.
The
champaca, Michelia Champaca.
3.
f.
या।
a. Night.
b. The name of a river.
4.
n.
Semen virile.
Comp.
निस्-आत-
पत्र-,
adj.
needing no parasol, i. e.
cool, and therefore charming, a Kar-
madhāraya compound, Vikr. d. 73. Caus.
रमय,
1. To exhilarate, MBh. 2, 305.
2. To be delighted, to rejoice, MBh.
3, 11379. -- With the prep. अनु अनु,
अनुरत,
1. Fond of, attached to.
2.
Beloved. -- With अभि अभि, To be de-
lighted, to rejoice, Rām. 2, 27, 18. अभि-
रत,
1. Intent upon, Chr. 14, 26.
2.
Pleased with.
3. Engaged in, Rām. 3,
49, 39.
4. Practising. -- With अव अव,
अवरत, Stopped, ceased.
Comp.
अन्-,
adj.
uninterrupted, Vedāntas. in Chr.
216, 21. °तम्, adv. without stopping,
Pañc. 93, 15
incessantly, Pañc. 145,
14. -- With आ, Par.
1. To repose,
Bhaṭṭ. 3, 38.
2. To cease, Man. 2, 73.
3. To take pleasure, Man. 4, 175.
अनत, Ceased, Kir. 5, 6. -- With उपा
उप-आ,
1. To repose, MBh. 1, 6035.
2.
To cease, Ragh. 16, 3 (Calc.).
3. To
rejoice, to dally, MBh. 1, 4183. -- With
उप उप, Par. Ātm.
1. To cease, Chr.
30, 39
with the ptcple. of the pres. in
the sense of the infin. , Pañc. 53, 19
(मृगशशकादिन् व्यापादयन् नोप र-
राम, He did not cease killing deer,
hares, etc.).
2. To desist from, with
abl., Daśak. in Chr. 181, 12. उपरत,
1. Stopped, ceased.
2. Having ceased,
Man. 5, 66.
3. Having desisted from,
Bhaṭṭ. 2, 35.
4. Dead, Pañc. 98, 3
(he breathed out his last). -- With
व्युप वि-उप, व्युपरत, Interrupted,
stopped, Mṛcch. 1, 2. -- With नि
नि, निरत,
1. Pleased, satisfied, Man.
3, 45.
2. Attached to (with loc.),
loving, Utt. Rāmac. 57, 5
faithful,
Rām. 3, 48, 18.
3. Engaged in, prac-
tising, Nal. 6, 10 (
अ-हिंसा-, bene-
volence). -- With परि परि, Par. To be
delighted, Bhaṭṭ. 8, 53. -- With वि वि,
1.
To cease, Utt. Rāmac. 17, 6
with
the ptcple. of the pres. in the sense
of the infin. , Pañc. 93, 16.
2. To
desist, Man. 4, 97.
3. To cease from,
desist from (with abl.), Vikr. d. 39
Pañc. 161, 1. विरत, Stopped, ceased,
Śiś. 9, 12.
Comp.
अ-,
adj.
1. unin-
terrupted, Kir. 5, 6. 2. eternal. -- With
सम् सम्, To rejoice, Bhaṭṭ. 19, 30. --
Cf. O.H.G. rāwa, ruowa (i. e. *रम् +
वन्, cf. acc. sing. ruouun), rāwên (de-
nomin. ), resti, rastjan
A.S. rest,
restan
ἠρέμα, νω-λεμ + ής.
Apte Hindi
Hindi
रम्
"भ्वा* आ* , परन्तु वि, आ, परि उपसर्ग लगने पर पर*, रत" - -
"प्रसन्न होना, खुश होना, हर्ष मनाना, तृप्त होना"
रम्
"भ्वा* आ* , परन्तु वि, आ, परि उपसर्ग लगने पर पर*, रत" - -
"हर्षित होना, प्रसन्न होना, आनन्द मनाना, स्नेहशील होना"
रम्
"भ्वा* आ* , परन्तु वि, आ, परि उपसर्ग लगने पर पर*, रत" - -
"खेलना, क्रीडा करना, प्रेमालिङ्गन करना, जी बहलाना"
रम्
"भ्वा* आ* , परन्तु वि, आ, परि उपसर्ग लगने पर पर*, रत" - -
संभोग करना
रम्
"भ्वा* आ* , परन्तु वि, आ, परि उपसर्ग लगने पर पर*, रत" - -
"रहना, ठहरना, टिकना"
रम्
भ्वा* उभ*प्रेर* - -
"प्रसन्न करना, खुश करना, सन्तुष्ट करना"
रम्
भ्वा* आ* इच्छा* - -
क्रीडा करने की इच्छा करना
L R Vaidya
English
ram {% vi. 1A (pp. रत
pres. रमते
desid. रिरंसते) %} 1. To rest, to remain quiet, to stay, to use
2. to be pleased or lighted, to rejoice at, लोलापांगैर्यदि रमसे लौचनैर्वचितोसि Megh.i.27
3. to play, to sport with, मत्तो मांतर्धियाः सीते मा रस्था जीवितेन नः Bt.vi.15
4. to have sexual intercourse with, स्वच्छंदं बहुवल्लभः रमते Git.G.vii.With अभि-, to rejoice, to be delighted, Bg.xviii.45.With आ-, 1. to cease, to rest, M.ii.73
2. to take pleasure in, Bt.viii.52.With उप-, 1. to cease, to stop, to end, यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया Bg.vi.20
2. to desist from, उपारंसीच्च संपश्यन्वानरस्तं चिकीर्षितात् Bt.viii.54
3. to die.With परि-, (Par.) to be delighted, Bt.viii.53.With वि-, 1. to cease, to end, अविदित गतयामा रात्रिरेव व्यरंसीत् Ut.i.
2. to desist, to stop, ज्वरज्वाला शांता तदपि वराकी विरमति Bhartr.iii.67
(often with an abl., वत्सैतस्माद्विरम विरमातः परं क्षमोस्मि Ut.i.).With सम्-, to rejoice, Bt.xix.30.
ram {% Caus. (रमयति-ते) %} to please, to delight, to amuse.
Bopp
Latin
रम् 1. A. interdum P. praet. mltf. अरंसि, fut. aux. रंस्ये.
1) se delectare, voluptate frui, gaudere, oblectari. IN. 3.
8.: तेन सह सड्गम्य रेमे पार्थः
5. 60.: चित्रसेनेन
सहितः…रेमे स्वर्गसदने
N. 5. 43.: अवाप्य ना-
रीरत्नम्…रेमे सह तया
15. 7.: एताभ्यां रंस्यसे सार्धम्
BH. 10. 9.: तुष्यन्तिच रमन्तिच. C. loc. rei. BH. 5. 22.:
तेषु रमते बुधः. -- रत delectatus, laetus, gaudens,
c. loc. N. 5. 32. BH. 2. 42. 12. 4.
2) ludere. BHATT. 6.
15.: मा रंस्था जीवितेन नः. -- Caus. रमयामि
1) ex-
hilarare. IN. 5. 4.: रमयन्ती ऽव फाल्गुनम्
5. 43.: त-
पसा रमयन्त्य् अस्मान्.
2) se delectare, gaudere, ob-
lectari. MAH. 3. 11371.: पिवन्ति रमयन्तिच. -- In-
tens. रंरम्, in dial. Vêd. रारम्. RIGV. 91. 13.: रारन्धि
नो हृदि. (Hib. reamhain «pleasure»
lith. ramù quie-
tus, tranquillus, rim-ti quiescere, v. praef. आ, उप, वि
gr. ἠϱέμα.)
c. अभि i. q. simpl. IN. 5. 62.
c.
1) id. MAN. 4. 175.
2) desinere, quiescere. MAN.
2. 73.: विरामो ऽस्त्व् इतिचा "रमेत्.
c. praef. उप
1) i. q. simpl. MAH. 1. 4183.
3) requies-
cere, desinere, desistere. H. 4. 53.: परिश्रान्तः साधु ता-
वद् उपारम
RAGH. 16. 3.: रेषान् दानप्रवृत्तेर् अनु-
पारतानाम्.
c. उप requiescere, desinere, cessare. BH. 2. 20.: यत्रो ऽप-
रमते चित्तम्
MAH. 1. 2174.: हलहलाशब्दः उपरराम
R. Schl. II. 3. 5.: राज्ञस् तू ऽपरते वाक्ये. Cum ablat. BH.
2. 35.: रणाद् उपरतः.
c. नि i. q. simpl. N. 6. 10. MAN. 3. 45.
c. वि
1) quiescere, desinere, desistere. MAH. 1. 8475.:
पावकश्च तदा दावन् दग्ध्वा…अहानि पञ्चचै ऽकञ्च
विरराम. Cum ablat. UR. 32. 16.: विरम संरम्भात्
RAGH. 8. 22.: विरराम कर्मणः.
2) silere. MAH. 1. 8112.:
एतावद् उक्त्वा वचनम् विरराम पार्थिवः
2. 1401.
R. Schl. I. 21. 20.
Lanman
English
√ram (rámati, -te
rarā́ma, remé
áraṃsīt, áraṃsta
raṃsyáte
ratá
ráṃtum
raṃtvā́
-rámya
rāmáyati).
—1. act. stop, trans.
—2. mid. stop, intrans.
rest
abide
stay gladly with
—3. mid. (rest, take one's ease or comfort,
and so) find pleasure in
rata, w. loc.,
or at end of cpds, taking pleasure in, devoted
to
—4. caus. bring to a stand-still,
stay, 73^7. [cf. ἠ-ρέμ-α, ‘quietly’
Goth.
rimis, ‘quiet’
ἔραμαι,
ἔραται, *ῥm-μαι, *ῥμ-ται, ‘love, loves’
ἐ-ρατό-ς, ‘lovely,
formally ident. w. ratá: for mgs 2 and 3,
cf. √2śam.]
+ abhi, mid.
—1. stop, intrans.
—2. find
pleasure
please, intrans., 106^1.
+ ā, act. stop, trans.
+ upa, stop
uparata, ceased, (of
sounds) hushed.
+ vi, act. stop, intrans.
pause.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
रम्
मूलधातुः:
रमु
धात्वर्थः:
क्रीडायाम्
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
रमते
अनुबन्धादिविशेषः:
अनुदात्तोपदेशः
Abhyankara Grammar
English
रम् augment inserted after the vowel of the root भ्रस्ज्, when the letterर् which is already present in भ्ररुज् (before अ) and the penulti- mate स् are dropped
the result is that the word भर्ज्, in short, be- comes substituted in the place of भ्रस्ज्: cf. भ्रस्जो रोपधयो रमन्यतरस्याम्P.VI. 4.47, and भ्रस्जो रोपधयोर्लोप अागमो रम् विधीयते as Bharadvajiya Varttika thereon
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
[रम्] Des. °रिरंसमान, S II, 311, 2. [रम् mit उपा], उपारत °zurückgekehrt, Kir. IV, 10. Mit व्युप °gänzlich aufhören, S I, 497, 4. Mit प्रतिवि, abstehen -x-, ablassen von (Abl.), Divyāvad. 11, 23
302, 8
585, 18.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कामय, सेव्, उपसेव्, निषेव्, आसेव्, गम्, आचर्, उपशी, प्रविश्, रम्, मिथुनाय, व्रज्, शी, संनिविश्, समभिगम्, समुपे, विचर्, यभ्, रत्या संयुज्, ग्राम्यधर्मतया संयुज्, साकं संरम्, संविश्, संसृज्
verb
स्त्रीपुंसयोः अन्योन्यसंयोगानुकूलः व्यापारः।
"सः गणिकां कामयते।"
Synonyms:
निरम्, रम्, घट्, व्यापृ, चर्, चेष्ट्, त्रन्द्, पृ, प्रचर्, विष्, व्यवहृ
verb
अतंद्रितं कार्यसमाकुलानुकूलः व्यापारः।
"रचना आदिनं मिष्टान्नं पक्तुं न्यरमत्।"
Synonyms:
क्रीड्, खेल्, रम्
verb
मनोविनोदनार्थे शरीरस्य कूर्दनादिक्रीडानुकूलव्यापारः।
"बालाः प्राङ्गणे क्रीडन्ति।"
Synonyms:
वस्, अभिष्ठा, अवस्था, संस्था, उपवस्, परिवस, रम्, गाध्
verb
प्रस्थाने गत्यवरोधात् स्थितिरूपो व्यापारः।
"मार्गे व्यवायात् वयं तत्र एव बहुकालपर्यन्तम् अवसत्।"
Capeller
German
रम्, र॑मते, °ति, रम्णाति (Act. meist nur
trans.) zum Stehen bringen, aufhalten,
befestigen
stehen bleiben, ruhen,
zu frieden sein mit, sich erfreuen an (Loc.,
Instr. o. Inf. )
sich vergnügen, bes.
mit u. ohne सह o. सार्धम्). p. p. रत॑
vergnügt, froh
Gefallen findend an
ergeben, beflissen (Loc., Instr.) o. —°),
bublend mit (—°). Caus. रम॑यै, °ते
zum Stillstand bringen (auch ) राम॑यति
ergötzen, erheitern (gesteigert र्मयतितराम्).
अभि Gefallen finden, sich ergötzen
an o. mit (Loc. o. Instr.). p. p.
अभिरत befriedigt
ergeben, obliegend,
befliessen (Loc. o.) —°). Caus. ergötzen.
अव, nur अनवरत, w. s. उप zur Ruhe
bringen, anhalten (Act.)
ruhig werden,
aufhören, nachlassen (Act. u. Med.).
p. p. उपरत ruhig geworden. aufgehört,
verstorben, verschwunden. नि Med.
ruhig werden. aufhören
p. p. निरत
zufrieden mit, anhänglich an, ergeben,
beflissen (Loc. Instr. o.) —°). वि (meist
Act.) einhalten, nachlassen, aufhören,
abstehen von (Abl.). p. p. विरत eingehalten
u. s. w. habend
n.
impers.
Caus. zur Ruhe o. zu Ende bringen
p. p. विरमित.
Grassman
German
√ram [Cu. 〔454〕], 1〉 etwas sich bewegendes [A.] zum Stillstand bringen
2〉 ruhen lassen [A.] von [Ab.]
3〉 feststellen, befestigen [A.]
4〉 me., stillstehen, rasten (auf dem Gange)
5〉 me., bei einer Person oder Sache [D.] stillstehen, oder bei ihr in seiner Bewegung rasten, um ihr zu lauschen, oder ihrer sich zu erfreuen
6〉 me., weilen, gerne weilen oder rasten bei [L.]
7〉 me., sich genügen lassen, sich ergötzen an [L.], eigentlich: stehen bleiben bei. Das Causale hat die Bedeutungen 1 und 2
insbesondere auch 8〉 jemand [A.] zum Stillstand, zum Verweilen bringen durch dargeboteṇe Genüsse [I.].
Mit das Causale 1〉 jemand [A.] auf seinem Gange zum Stillstand bringen, aufhalten, hemmen
2〉 festhalten [A.] bei einem Genusse u. s. w. [L.]
3〉 festhalten an einem Seile oder einer Fessel [L.].
Stamm I. ráma:
-ate 5〉 saṃvādā́ya {710, 4}.
-adhvam 5〉 me vácase {267, 5}.
rama:
-ate 4〉 vā́tas {229, 2} (párijman). 6〉 asmín jáne {971, 4}.
-ante 4〉 etā́s (ā́pas) {937, 9}. 5〉 índrāya {221, 1} (ā́pas).
-asva 7〉 vitté {860, 13}.
Impf. árama:
-anta 5〉 asmai {290, 4} (ā́pas). [Page1149]
Impf. von Stamm II. áramṇā (betont nur {203, 2}):
-ās 1〉 arṇavā́n badbadhānā́n {386, 1}.
-āt 1〉 párvatān prákupitān {203, 2}. 2〉 mahī́m dhuním étos {206, 5}. 3〉 pṛthivī́m {975, 1} (yantraís).
Aor. áraṃs:
-sta [3. s. me.] 4〉 párvatas cid sariṣyán {202, 7}.
Stamm I. des Caus. ramáya:
8〉 mā́rutam gaṇám girā́ {406, 13}.
Impf. des Caus. áramaya:
-as 1〉 éjat árnas {315, 6}
apás {385, 8} (yádave)
srutím {204, 12} (turvī́taye tárāya).
Stamm II. des Caus. rāmáya (betont nur {56, 3}. Prāt. 〔569〕):
-as 1〉 harítas nṝ́n {121, 13}.
-at 3〉 śúṣṇam dā́mani {56, 3}.
-anti 1〉 turám {572, 19}.
-a 2〉 índram sóme {868, 1}.
Aor. des Caus. árīrama:
-at 1〉 patáyat ábhvam {512, 5}. 2〉 átamānam cid étos {229, 3}.
rīrama:
-at 1〉 rátham {548, 10}. 8〉 harítas {918, 8}. 1〉 étaśam sasṛmāṇám {313, 14}
mā́ vas {407, 9} (síndhus).
-āma 8〉 śyenā́n iva dhrájatas (marútas) mánasā (richtiger námasā) {165, 2}.
-an 1〉 mā́ tvā́m anyé (yájamānāsas) {209, 3}
{986, 1}
mā́ te hárī anyé {269, 5}
mā́ tvā vāghátas {548, 1}.
Part. rámamāṇa (von Stamm I.)
enthalten in á-ramamāṇa.
Part. III. rántṛ:
6〉 bhúvat víśveṣu kā́viṣu {804, 3}.
Burnouf
French
*रम् रम्। रमामि, रमे 1
qqf. रम्नामि 9
p. रेमे
f1. रन्ताहे
f2. रंस्ये, a1.
अरंसि
pp. रत। Se réjouir, être heureux
se réjouir
de, se plaire à, se complaire dans: कथाभिस् dans des récits,
वने ou वनेन dans la forêt
qqf. avec सह et
l'i.
qqf. avec l'ac.
Qqf. jouer, mettre au jeu, जीवितेन
sa vie.
Actt. réjouir, Vd.
Stchoupak
French
रम्-
{%ramate -ti
rarāma reme
araṃsīt
raṃsyate
ramyate ramayati %}
{%-te rāmayati
rata- rantum %} (रमितुम्) रन्त्वा °रम्य -- réjouir,
satisfaire (not. charnellement)
moy. s'arrêter, se reposer, rester auprès
de (loc. dat.)
moy. (act. rare) se réjouir, se plaire, trouver du plaisir à
(loc. instr. inf. ), not. avoir un commerce charnel avec (सह, etc.), jouer
avec
caus. réjouir, not. par le contact charnel
jouir charnellement de.
रन्तु-मनस्- a. qui pense à faire l'amour.