| YouTube Channel

रदः (radaH)

 
Apte
English
रदः [radḥ], [रद्-अच्]
Splitting, scratching.
A tooth
tusk (of an elephant)
याताश्चेन्न पराञ्चन्ति द्विरदानां रदा इव
Bv.*
 1.65.
A symbolical expression for the number 'thirty-two'.
Comp.
 -आयुधः a wild boar. -खण्डनम् tooth-bite
जनय रदखण्डनम्
Gīt.*
 1. -छदः A lip.
Apte 1890
English
रदः [रद् अच्] 1 Splitting, scratching.
2 A tooth
tusk (of an elephant)
याताश्चेन्न परांचंति द्विरदानां रदा इव Bv. 1. 65.
3 A symbolical expression for the number ‘thirty-two’.
Comp.
खंडनं tooth-bite
जनय रदखंडनं Gīt. 10.
छदः A lip.
Apte Hindi
Hindi
रदः
पुं*
 - रद् + अचृ
"टुकड़े टुकड़े करना, खुरचना"
रदः
पुं*
 - -
"दांत, (हाथी का) दांत"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 दन्तः, दशनः, रदः, रदनः, दंशः, दंष्ट्रा, खादनः, दाढा, छद्वरः, दन्दंशः, जम्भः, हालुः, मल्लकः, फटः
noun
कस्यापि वस्तुनः दन्ताकारो अवयवः।
"अस्याः केशमार्जन्याः दन्ताः अतीव तीक्ष्णाः सन्ति।"
Synonyms:
 दन्तः, दशनः, दशनम्, रदः, रदनः, दंशः, दंष्ट्रा, खादनः, दाढा, द्विजः, द्विजन्मा, मुखजः, छद्वरः, दन्दशः, जम्भः, हालुः, स्वरुः, वक्त्रखुरः, रुधकः, मल्लकः, फटः
noun
प्राणिनां मुखे अस्थ्नः ऊर्ध्वम् अधश्च उद्भूता अङ्कुरिता अवयवावलिः यया ते खादन्ति पदार्थान् कृन्तन्ति भूमिं च खनन्ति।
"दुर्घटनायां तस्य नैके दन्ताः नष्टाः। /जृम्भस्व सिंह दन्तान् ते गणयिष्यामि। "
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रदः,
पुं,
 (रदतीति । रद विलेखने + पचादित्वात्अच् ।) दन्तः । (यथा, आर्य्यासप्तशत्याम् ।४०९ ।“भ्रमसि प्रकटयसि रदंकरं प्रसारयसि तृणमपि श्रयसि ।धिङ्मानं तव कुञ्जरजीवं न जुहोषि जठराग्नौ ॥
”)विलेखनम् । इति मेदिनी । दे, १४ ॥
पुरुष-दन्तलक्षणं यथा, --“विवर्णैर्धनहीनाश्च दन्ताः स्निग्धा घनाःशुभाः ।तीक्ष्णा दंष्ट्राः समाः श्रेष्ठा जिह्वा रक्ता समाशुभा ॥
”स्त्रीदन्तलक्षणं यथा, --“कुन्दपुष्पसमा दन्ता भाषितं कोकिलासमम् ।दाक्षिण्ययुक्तमशठं हंसशब्दसुखावहम् ॥
नासा समा समपुटा स्त्रीणान्तु रुचिरा शुभा ।करालविषमा दन्ताः क्लेशाय च भयाय च ।चौर्य्याय कृष्टमांसाश्च दीर्घा भर्त्तुश्च मृत्यवे ॥
”इति गारुडे ६६ अध्यायः ॥
* ॥
दन्तलग्नस्य शुचित्वं यथा, --“दन्तवद्दन्तलग्नेषु जिह्वास्पर्शेऽशुचिर्भवेत् ॥
”इति कौर्म्मे उपविभागे १२ अध्यायः ॥
* ॥
“दन्तलग्नमसंहाय्यं लेपं मन्येत दन्तवत् ।न तत्र बहुशः कुर्य्याद्यत्नमुद्धरणे पुनः ।भवेदशौचमत्यर्थं तृणवेधाद्व्रणे कृते ॥
”इति प्रायश्चित्ततत्त्वधृतवचनम् ॥