रथ्य (rathya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 रथ्य m.
  (-थ्यः) A car or carriage-horse.
	 f.
  (-थ्या)
	 1. A multitude of cars.
2. A high street.
	 3. A main or carriage-road.
	 4. A place where
several roads meet.
	 n.
  (-थ्यं) A wheel.
 E.
  रथ a car,  य or यत् affixes
of multitude or fitness.

Capeller Eng

English

 र॑थ्य a.
  belonging or accustomed to a carriage, 
chariot-
 m.
  a carriage-horse. f.
  रथ्या road,  high-road.  n.
 
chariot-trappings or a wheel
 a race or contest with chariots. 

 रथ्य॑ a.
  belonging or accustomed to a carriage,  chariot-
m.
  a carriage-horse. f.
  रथ्या road,  high-road.  n.
  chariot-trappings
or a wheel
 a race or contest with chariots. 

Yates

English

 रथ्य (थ्यः) 1.
m.
  A car or carriage
horse.
f.
  (थ्या) Many cars
 a high
street
 a main road
 a meeting
of roads.
n.
  A wheel.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 रथ्य
m.
  (-थ्यः) A car or carriage horse.
f.
  (-थ्यं)
1 A multitude of cars.
2 A high street.
3 A main or carriage road.
4 A place where several roads meet.
n.
  (-थ्यं) A wheel.
E.
  रथ a car,  and य or यत् affixes of multitude or fitness.

Apte

English

रथ्यः [rathyḥ],  [रथं वहति यत्]

A chariot-horse
 धावन्त्यमी मृगजवाक्षमयेव रथ्याः Ś.*
  1.8
 Śi.*
  4.14.

A part of a chariot. Comp.
   -चयः a team of horses. -विरथ्यः N.
  of Śiva. 

Apte 1890

English

 रथ्यः [रथं वहति यत्] 1 A chariothorse
 धावंत्यमी मृगजवाक्षमयेव रथ्याः Ś. 1. 8. 
2 A part of a chariot. 

Monier Williams Cologne

English

 र॑थ्य mfn.
   (or रथ्य᳡) belonging or relating to a carriage or chariot,  accustomed to it &c.
   (with आजि॑,  ‘a chariot-race’),  RV.
  
 ŚBr.
  

 (?) delighting in roads (See f.
  and रथ्य-विरथ्य)

 र॑थ्य m.
  a carriage or chariot-horse,  RV.
  
 Śak.
 

 र॑थ्य n.
  carriage equipments (trappings,  a wheel &c.
  ),  RV.
  
 Lāṭy.
 

 a chariot-race or match,  RV.
  

 a carriage,  vehicle (?),  ib.

Monier Williams 1872

English

 रथ्य,  अस्,  आ,  अम्,  belonging or relating to a
carriage or chariot,  accustomed to a carriage
 delight-
ing in roads (?)
 (अस्),  m. a carriage or chariot-horse, 
(also आ,  f.)
 a part of a chariot
 (आ),  f. a road for
carriages,  high-road,  main road,  a place where several
roads meet
 a number of carriages or chariots,  assem-
blage of cars
 (अम्),  n.,  Ved. carriage equipments
or harness,  chariot trappings,  a wheel or any part
of a carriage
 (perhaps) a chariot-race or contest
with chariots
 a conveyance,  carriage (?).
—रथ्य-
चर्या,  f. = रथ-चर्या,  q. v.
—रथ्यावसर्पण
(°या-अव्°),  अम्,  n. walking down a road.
—रथ्यो-
पसर्पण (°या-उप्°),  अम्,  n. walking to a road.

Macdonell

English

 रथ्य ráth-ya,  (or -yâ),  a.
  belonging or used 🞄to a chariot
 m.
  chariot-horse: ā,  f.
  carriageroad,  🞄highway
 host of chariots
 a-caya,  m.
  🞄team of horses
 ā-paṅkti,  f.
  street
 ā-mukha,  n.
  entrance to a street (Pr.)
 ā‿upasarpaṇa,  n.
  walking in the street.

Benfey

English

 रथ्य रथ्य,  i. e. रथ + य, 
 I. m.
  A
carriage horse.
 II. f.
  या।
 1. A multitude
of cars,  Rājat. 5,  241 (warriors?).
 2.
A high street.
 3. A place where several
roads meet.
 III. n.
  A wheel.

Apte Hindi

Hindi

रथ्यः
पुं*
  - रथं वहति - यत्
रथ का घोड़ा

रथ्यः
पुं*
  - -
रथ का एक भाग

Shabdartha Kaustubha

Kannada

रथ्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಕುದುರೆ /ಗಾಡಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ಕುದುರೆ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-४-७६)
व्युत्पत्तिः - > रथं वहति
प्रयोगाः - > १) "विभिन्नवर्णा गरुडाग्रजेन सूर्यस्य रथ्याः परितः स्फुरन्त्या" २) "धावन्त्यमी मृगजवाक्षमयेव रथ्याः"
उल्लेखाः - > माघ० ४-१४,  शाकु० १-८
रथ्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಥದ ಒಂದು ಭಾಗ /ಗಾಡಿಯ ಚಕ್ರ ಮುಂತಾದುದು
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > रथस्येदम्
रथ्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ರಥಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ /ರಥಕ್ಕೆ ಹಿತವಾದ /ಗಾಡಿಗೆ ಬೇಕಾದ
विस्तारः - > "रथ्यो रथहितेऽमुष्य स्वीयेऽस्याश्वे च वोढरि" - वैज०

L R Vaidya

English

 raTya {% m. %} 1. A chariot-horse,  धावन्त्यमी मृगजवाक्षमयेव रथ्याः Sak.i.
 2. a part of a chariot.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
जवाधिकस्तु जवनो रथ्यो वोढा रथस्य यः ।
-wordlist-
 
जवन (पुं),  जवाधिक (पुं),  रथ्य (पुं)

नाममाला

Sanskrit

वाह,  अश्व,  तुरग,  वाजिन्,  हय,  धुर्य,  तुरङ्गम,  सप्ति,  अर्वन्,  हरि,  रथ्य
वाहोऽश्वस्तुरगो वाजी हयो धुर्यस्तुरङ्गमः
सप्तिरर्वा हरी रथ्यः सप्ताद्यश्वो मयूखवान् ॥ ५२ ॥
verse 0.1.1.52
page 0028

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 रथ्यः,  पुं,
   (रथं वहतीति । रथ् + “तद्वहति-रथयुगप्रासङ्गम् ।” ४ । ४ । ७६ । इति यत् ।)रथस्य वोढा घोटकः । इत्यमरः । २ । ८ । ४६ ॥
रथांसः । इति हेमचन्द्रः ॥
 (रथस्य नेता ।यथा,  ऋग्वेदे । ९ । २१ । ६ ।“ऋभुर्न रथ्यं नवं दधाता केतमादिशे ।”“रथ्यं रथस्य नेतारम् ।” इति तद्भाष्येसायणः ॥
 रथसम्बन्धिनि,  त्रि । यथा,  ऋग्वेदे ।२ । ३१ । ७ ।“सप्तिर्न रथ्यो अहधीतिमश्याः ।”“रथ्यो रथसम्बन्धी सप्तिर्न सर्पणशीलोऽश्वइव ।” इति तद्भाष्ये सायणः ॥
 रथस्येदमिति ।“रथात् यत् ।” ४ । ३ । १२१ । इति यत् ।)क्ली चक्रम् ॥
 (युगम् । इति काशिका ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 रथ्य पुंस्त्री० रथं वहति यत् । १ रथवाहके घोटके अमरःस्त्रियां ङीष् । रथस्येद यत् । २ रथसम्बन्धिनि चक्रादौत्रि०  हेमच० । द्राह्यायणः “यद्रथ्यं स्याद्वायोरितिचर्मण्यं प्रतिगृह्णीयात्” “रथ्यं रथसम्बन्धि चर्मण्यंलोहहिरण्यादिनिर्मितम्” ताण्ड्य० ब्रा० १ । ७ । २ भा० । रथस्यतद्गमनस्य योग्या शरणिः । ३ प्रशस्तपथे अभ्यन्तरमार्गेस्त्री अमरः । रथानां समूहः यत् । ४ रथसमूहे च स्त्रीअमरः १५ आवर्त्तन्यां स्त्री मेदि० । ६ मार्गमात्रे ७ चत्वरेच स्त्री हेमच० ।

Capeller

German

 र॑थ्य u. रश्यृ zum Wagen gehörig. Wagen-.
m.
  Wagenpferd
 n.
  Wagengeschirr, 
Wagenzug o. -kampf.  f.
  रश्या Straße.

Grassman

German

 (rathyà),  rathía,  a.,  n. [von rátha],  1〉 a〉 zum Wagen gehörig
 2〉 n.,  Wagenlast.
-āsas 1〉 áśvās {478, 3}.
-ā 2〉 eṣaiṣíā cid 〰 jayema {928, 11}.

 ráthya,  ráthia,  a.,  m.,  n. [von rátha],  1〉 a.,  zum Wagen gehörig,  im Deutschen meist durch Zusammensetzung mit Wagen wiederzugeben
 2〉 m.,  Wagenross
 3〉 n.,  Wagenrad
 4〉 n.,  Besitz an Wagen.
-ias 2〉 {748, 1}.
-yas 1〉 átyas {195, 4}
 sáptis {222, 7}.
-iam 3〉 {733, 6} ṛbhús ná 〰 návam.
-yam 1〉 āṇím {35, 6}.
-iā [I.] 1〉 cakréṇa {53, 9} (rathíā zu lesen?).
-iasya 4〉 puṣṭés {337, 10}
 puṣṭaú {395, 3}.
-ie 1〉 ājaú {803, 1} (Wagenkampf).
-iāsas 2〉 {798, 2}.
-iā [p. n.] 1〉 cakrā́ {836, 7}. _{836, 8}
 {915, 2}
 {943, 5}. — 3〉 {195, 6} (wo aber wol [Page1142] ráthiam va zu lesen ist)
 {297, 3}.
-yā [p. n.] 1〉 cakrā́ {180, 4}.

Burnouf

French

 रथ्य रथ्य m.
  (sfx. य) cheval d'attelage. -- F.
रथ्या réunion de chars
 embarras de voitures.
		 Route
carrossable,  grand chemin.  -- N. roue.

Stchoupak

French

 रथ्य-
 m.
  cheval de trait 
 -आ- f.
  route de chars,  grand'route 
grand nombre de chars.
°चय- m.
  attelage.
°रथ्या-पङ्क्ति- f.
  rangée de routes 
 रथ्यालि- id.
°मुख- nt. entrée dans la route.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.