| YouTube Channel

रज्जुः (rajjuH)

 
Apte
English
रज्जुः [rajjuḥ], (Uṇ.* 1.15)
f.
 A rope, cord, string.
N.
 of a sinew proceeding from the vertebral column.
A lock of braided hair.
Comp.
 -दालक a kind of wild fowl
so रज्जुवालः
Ms.*
 5.12. -पेडा a rope-basket.
Apte 1890
English
रज्जुः f. 1 A rope, cord, string.
2 N. of a sinew proceeding from the vertebral column.
3 A lock of braided hair.
Comp.
दालकः a kind of wild fowl
so रज्जुवालः.
पेडा a rope-basket.
Hindi
Hindi
रस्सी (पु)
Apte Hindi
Hindi
रज्जुः
स्त्री*
 - "सृज् + उ, असुमागमः धातोस्सलोपः, आगमसकारस्य जश्त्वं दकारः, तस्यापि चुत्वं जकारः"
"रस्सा, डोरी, सुतली"
रज्जुः
पुं*
 - -
कशेरुका स्तम्भ से निकलने वाली स्नायु
रज्जुः
पुं*
 - -
स्त्रियों के सिर की चोटी
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तन्त्री, रज्जुः
noun
कार्पासादिभिः निर्मितं स्थूलं सूत्रम्।
"तेन कौशिकस्य तन्त्र्या उपहारः निबद्धः।"
Synonyms:
 रज्जुः, पाशः, दाम, दामनी, दामा, गुणः, सूत्रम्, शणतन्तुः, शणसूत्रम्, सन्दानम्, रसना, शुल्लम्, शुल्वः, वटः, वराटः, वराटकः, दोरकः
noun
कार्पासादिभिः विनिर्मितं दीर्घं तथा च सूत्रं यत् प्रायः बन्धनार्थे उपयुज्यते।
"ग्रामीणाः चोरं रज्ज्वा बध्नन्ति।"
Tamil
Tamil
ரஜ்ஜு: : கயிறு, தலைப்பின்னல்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: रज्जुः
Root: रज्जुः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ rope
⇒ line
⇒ chord
⇒ braid
⇒ lock of braided hair
⇒ measure of 8 hastas or 192 inches
⇒ toddy palm [Caryota Urens - Bot.]
⇒ cord, 144 cu. feet [cubic measure]
Shloka(s):
2|10|27|1 ► शुल्बं वराटकं स्त्री तु रज्जुस्त्रिषु वटी गुणः। (शूद्रवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|10|27|1 ⇢ शुल्बम् (शुल्ब) (नपुं) ⇒ strip, conduct, sacrificial act, vicinity of water
➠ 2|10|27|1 ⇢ वराटकः (वराटक) (पुं) ⇒ cord, rope, cowry, string, seed vessel of a lotus-flower, money cowry sea shell [Cypraea moneta - Zoo.]
➠ 2|10|27|1 ⇢ रज्जु: (रज्जु) (स्त्री) ⇒ rope, line, chord, braid, lock of braided hair, measure of 8 hastas or 192 inches, toddy palm [Caryota Urens - Bot.], cord, 144 cu. feet [cubic measure]
➠ 2|10|27|1 ⇢ वटीः (वटी) (पुं)
➠ 2|10|27|1 ⇢ वटी (वटी) (स्त्री) ⇒ kind of tree, under vaTa above, little round ball, particular position in the game of caturaGga or chess
➠ 2|10|27|1 ⇢ वटि (वटी) (नपुं) ⇒ kind of tree, under vaTa above, little round ball, particular position in the game of caturaGga or chess
➠ 2|10|27|1 ⇢ गुणः (गुण) (पुं) ⇒ use, lace, kind, cook, rope, sinew, times, merit, talent, credit, virtue, garland, species, epithet, quality, vowels a, efficacy, side-dish, attribute, requisite, advantage, bhImasena, efficiency, bow-string, multiplier, excellence, good result, subdivision, peculiarity, good quality, number three, co-efficient, auxiliary act, secondary dish, organ of sense, string or thread, secondary element, feature [computer], merit of composition, attribute or property, first gradation of a vowel, attribute of the 5 elements, string of a musical instrument, peculiar properties of the letters, chief quality of all existing beings, ingredient or constituent of prakRti, single thread or strand of a cord or twine, subordinate or unessential part of any action, secondary or less immediate object of an action, property or characteristic of all created things, 6 subdivisions of action for a king in foreign politics
Related word(s):
जातिः ➡ अचलनिर्जीववस्तु
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृषादेर्युगबन्धनरज्जुः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रज्जुः,
स्त्री,
 (सृज्यते रच्यते इति । सृज् + “सृजे-रसुश्च ।” उणा० १ । १६ । इति उः ।असुगागमश्च । धातुसकारलोपश्च । आगम-सकारस्य जश्त्वम् । दकारः । तस्यापि चुत्वम् ।जकारः । इत्युज्ज्वलः । अप्राणिजातेश्चार-ज्ज्वादीनामिति कथनात् न ऊङ् ।) बन्धन-साधनवस्तु । दडी इति भाषा ॥
तत्-पर्य्यायः । शुल्लम् २ वराटकः ३ वटी ४ गुणः ५इत्यमरः । २ । १० । २७ ॥
शुल्ला ६ । इतिभरतधृतरत्नकोषः ॥
शुल्वम् ७ शुल्वः ८ शुल्वा ९शुल्वी १० सुष्मम् ११ वराटः १२ वटाकरः १३वटीगुणः १४ । इति टीकान्तरम् ॥
(तस्याअपहरणे दोषो यथा, मनौ । ११ । १६९ ।“कार्पासकीटजीर्णानां द्बिशफैकशफस्य च ।पक्षिगन्धौषधीनाञ्च रज्ज्वाश्चैव त्र्यहं पयः ॥
”)वेणी । इति मेदिनी । जे, १४ ॥
(प्रत्यङ्ग-विशेषः । यथा, सुश्रुते शारीरस्थाने ५ अध्याये ।“रज्जवः सेवन्यः सङ्घाताः ॥
”)