रजनी (rajanI)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Monier Williams Cologne
EnglishMacdonell
EnglishHindi
Hindiरात
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte Hindi
Hindiरजनी
- "रज्यतेऽत्र, रञ्ज् + कनि वा ङीप्"
रात
Shabdartha Kaustubha
Kannadaरजनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾತ್ರಿ
निष्पत्तिः - > रजनि - "ङीष्" (ग० ४-१-४५)
प्रयोगाः - > "भवन्ति यत्रोषधयो रजन्यामतैलपूराः सुरतप्रदीपाः"
उल्लेखाः - > कुमा० १-१०
रजनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹರಿದ್ರೆ /ಅರಿಶಿನ
रजनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಲಿಗಿಡ
निष्पत्तिः - > रञ्ज (रागे) - कर० "ल्युट्" (३-३-११७)
व्युत्पत्तिः - > रज्यते अनया
रजनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಂಪು ಅರಗು
विस्तारः - > "रजनी नीलिनीरात्रिहरिद्राजतिकासु च" - मेदि०
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskritरजनी
स्त्री
रजनी, हरिद्रा, विभावरी
हरिद्रा रजनी प्रोक्ता रजनी च विभावरी ।
verse 2.1.1.56
page 0011
Wordnet
Sanskrit हरिद्रा, हरित्, सुवर्णा, काञ्चनी, पीता, गौरी, स्वर्णवर्णा, कावेरी, उमा, शिवा, दीर्घरागा, हलद्दी, पौञ्जा, पीतवालुका, हेमनाशा, रञ्जनी, भङ्गवासा, घर्षिणी, पीतिका, रजनी, मेहघ्नी, बहुला, वर्णिनी, रात्रिनामिका, निशाह्वा, निशा, शर्वरी, वरवर्णिनी, वर्णदाता, मङ्गलप्रदा, हेमरागिणी, घर्षणी, जनेष्टा, कृमघ्नी, लसा, यामिनी, वराङ्गी, वरा, वर्णदात्री, पवित्रा, हरिता, विषघ्नी, पिङ्गा, मङ्गल्या, मङ्गला, लक्ष्मीः, भद्रा, शिफा, शोभा, शोभना, सुभगाह्वया, श्यामा, जयन्तिका
ओषधिमूलविशेषः। हरिद्रा नाम ओषधेः पीतवर्णीयानि मूलानि ये जनैः पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते। रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा च देहवर्णविधायित्वात् च प्रसाधकेषु उपयुज्यन्ते।
"हरिद्रायाः लेपेन त्वक्शुद्धिः भवति।"
हरिद्रा, हरित्, सुवर्णा, काञ्चनी, पीता, गौरी, स्वर्णवर्णा, कावेरी, उमा, शिवा, दीर्घरागा, हलद्दी, पौञ्जा, पीतवालुका, हेमनाशा, रञ्जनी, भङ्गवासा, घर्षिणी, पीतिका, रजनी, मेहघ्नी, बहुला, वर्णिनी, रात्रिनामिका, निशाह्वा, निशा, शर्वरी, वरवर्णिनी, वर्णदाता, मङ्गलप्रदा, हेमरागिणी, घर्षणी, जनेष्टा, कृमघ्नी, लसा, यामिनी, वराङ्गी, वरा, वर्णदात्री, पवित्रा, हरिता, विषघ्नी, पिङ्गा, मङ्गल्या, मङ्गला, लक्ष्मीः, भद्रा, शिफा, शोभा, शोभना, सुभगाह्वया, श्यामा, जयन्तिका
ओषधिविशेषः अस्य पीतवर्णीयानि मूलानि पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा च देहवर्णविधायित्वात् च प्रसाधकेषु अपि उपयुज्यन्ते।
"समये अकृतेन सिंचनेन हरिद्रा शुष्का जाता। / हरिद्रा कफ-पित्तास्त्रशोथ-कण्डुव्रणापहा।"
रात्रिः, निशा, रजनी, क्षणदा, क्षपा, शर्वरी, निश्, निद्, त्रियामा, यानिनी, यामवती, नक्तम्, निशीथिनी, तमस्विनी, विभावरी, तमी, तमा, तमिः, ज्योतष्मती, निरातपा, निशीथ्या, निशीथः, शमनी, वासुरा, वाशुरा, श्यामा, शताक्षी, शत्वरी, शर्या, यामिः, यामी, यामिका, यामीरा, याम्या, दोषा, घोरा, वासतेयी, तुङ्गी, कलापिनी, वायुरोषा, निषद्वरी, शय्या, शार्वरी, चक्रभेदिनी, वसतिः, काली, तारकिणी, भूषा, तारा, निट्
दीपावच्छिन्न-सूर्यकिरणानवच्छिन्नकालः।
"यदा दिक्षु च अष्टासु मेरोर् भूगोलकोद्भवा। छाया भवेत् तदा रात्रिः स्याच्च तद्विरहाद् दिनम्।"
Sanskrit Tibetan
Tibetandgung
१) रजनी २) रात्रि
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritनिशा निशीथिनी रात्रिः शर्वरी क्षणदा क्षपा ॥ १४१ ॥
त्रियामा यामिनी भौती तमी तमा विभावरी ।
रजनी वसतिः श्यामा वासतेयी तमस्विनी ॥ १४२ ॥
p{0010}
उषा दोषेन्दुकान्ताथ तमिस्रा दर्शयामिनी ।
निशा (स्त्री), निशीथिनी (स्त्री), रात्रि (स्त्री), शर्वरी (स्त्री), क्षणदा (स्त्री), क्षपा (स्त्री), त्रियामा (स्त्री), यामिनी (स्त्री), भौती (स्त्री), तमी (स्त्री), तमा (स्त्री), विभावरी (स्त्री), रजनी (स्त्री), वसति (स्त्री), श्यामा (स्त्री), वासतेयी (स्त्री), तमस्विनी (स्त्री), उषा (स्त्री), दोषा (स्त्री), इन्दुकान्ता (स्त्री), तमिस्रा (स्त्री), दर्शयामिनी (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritतमी
तमी, तमिस्रा, तमस्विनी, विभावरी, नक्तमुखा, शर्वरी, क्षपा, त्रियामा, क्षणदा, निशीथिनी, निशा, दोषा, रजनी, यामिनी, वसति, वासतेयी, श्यामा, रात्रि
तमी तमिस्रा कथिता तमस्विनी,
विभावरी नक्तमुखा च शर्वरी ।
क्षपा त्रियामा क्षणदा निशीथिनी,
निशा च दोषा रजनी च यामिनी ॥ १०७ ॥
वसतिर्वासतेयी च श्यामा रात्रिश्च कथ्यते ।
verse 1.1.1.107
page 0014
नाममाला
Sanskritनिशा, क्षणदा, रजनी, नक्त, दोषा, श्यामा, क्षिपा
उडूनि भानि तारर्क्षं नक्षत्रम् तत्पतिः निशा ।
क्षणदा रजनी नक्तं दोषा श्यामा क्षिपाकरः ॥ ४८ ॥
verse 0.1.1.48
page 0026
Vedic Reference
EnglishRajanī is found in one passage of the Atharvaveda, ^1 where it
denotes some sort of plant, probably so called because of its
power of ‘colouring’ (from rañj, ‘to colour’). The species
cannot be identified owing to the untrustworthiness of the later
authorities who attempt its identification.
1) i. 23, 1. Cf. Roth in Whitney's
Translation of the Atharvaveda, 24
Bloomfield, Hymns of the Atharvaveda,
267.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritरजनी, (रजनि + कृदिकारादिति ङीष् ।)रात्रिः । (यथा, महाभारते । ३ । ६९ । २८ ।“सा व्युष्ट्वा रजनीन्तत्र पितुर्वेश्मनि भाविनी ।विश्रान्ता मातरं राजन् ! इदं वचनमब्रवीत् ॥
”)हरिद्रा ॥
(अस्याः पर्य्यायो यथा, --“हरिद्रा पीतिका गौरी काञ्चनी रजनी निशा ।मेहघ्नी रञ्जनी पीता वर्णिनी रात्रिनामिका ॥
”इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
यथा, नषधे । २२ । ४९ ।“अस्याः सुराधीशदिशः पुरासीत्यदम्बरं पीतमिदं रजन्या ।चन्द्रांशुचूर्णव्यतिचुम्बितेनतेनाधुना नूनमलोहितायि ॥
”)जतुका । इत्यमरः । २ । ४ । १५३ ॥
(यथा, बृहत्संहितायाम् । ४४ । ९ ।“दन्त्यमृताञ्जनरजनीसुवर्णपूष्पाग्निमन्थाश्च ॥
”)नीलिनी । इति मेदिनी । ने, ११६ ॥
(शाल्मली-द्वीपस्थनदीभेदः । यथा, भागवते । ५ । २० । १०“अनुमती सिनीवाली सरस्वती कुहू रजनीनन्दा राकेति ॥
”)
वाचस्पत्यम्
SanskritGrassman
GermanNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.