| YouTube Channel

रक्ष् (rakS)

 
शब्दसागरः
English
रक्ष् r. 1st cl. (रक्षति)
1. To guard.
2. To protect, to cherish, to pre-
serve. With परि, To save from ruin.
Capeller Eng
English
रक्ष् र॑क्षति र॑क्ष°ते
pp.
 रक्षित॑ protect, guard,
keep, save from (abl. ), take care of (acc. )
beware of, prevent (acc. ).
C.
 रक्षयति protect from (abl. ), save.
D.
 रिरक्षति wish to protect
from (abl. ). —अनु guard or protect (by following). अभि & समभि
keep, protect. आ protect, guard from (abl. ). परि keep, guard,
watch, protect, save from (abl. ), take care of, maintain, observe. प्र
preserve, rescue or deliver from (abl. ). प्रति keep, observe. वि the
same. सम् guard, watch, keep, maintain, take care of, defend, save.
Yates
English
रक्ष् रक्षति 1.
a. To guard, preserve.
With परि to save, deliver.
Apte
English
रक्ष् [rakṣ], 1
P.
 (रक्षति, रक्षित)
To protect, guard, take care of, watch, tend (as cattle)
rule, govern (as earth)
भवानिमां प्रतिकृतिं रक्षतु
Ś.*
 6
ज्ञास्यसि कियद् भुजो मे रक्षति मौर्वीकिणाङ्क इति
Ś.*
 1 13
अरक्षितं तिष्ठति दैवरक्षितं सुरक्षितं तद्विहतं विनश्यति । Bh.
To keep, not to divulge
रहस्यं रक्षति.
To preserve, save, keep away from, spare (oft en with
abl.
 )
सखीजनादुपहसनीयतां रक्षामि
Mk.*
 4
दर्शनपथाद्रक्ष्यते
Ratn.*
 1
अलब्धं चैव लिप्सेत लब्धं रक्षेदवक्षयात्
H.*
 2.8
आपदर्थे धनं रक्षेत्
H.*
 1.42
P.*
 2.5
11.87.
To avoid
रक्षन्ती बाष्पमोक्षम् K.
Mu.*
 1.2.
To observe (as a law, duty).
To beware of.
Apte 1890
English
रक्ष् {c1c} P. (रक्षति, रक्षित) 1 To protect, guard, take care of, watch, tend (as cattle)
rule, govern (as earth)
भवानिमां प्रतिकृतिं रक्षतु Ś. 6
ज्ञास्यसि कियद्भु जो मे रक्षति मौर्वीकिणांक इति Ś. 1. 13.
2 To keep, not to divulge
रहस्यं रक्षति.
3 To preserve, save, keep away from, spare (often with abl.)
सखीजनादुपहसनीयतां रक्षामि Mk. 4
दर्शनपथ द्रक्ष्यते Ratn. 1
अलब्धं चैव लिप्सेत लब्धं रक्षेदवक्षयात् H. 2. 8
आपदर्थे धनं रक्षेत् H. 1. 42
R. 2. 50, 11. 87.
4 To avoid
रक्षंती बाष्पमोक्षं K.
Mu. 1. 2.
Monier Williams Cologne
English
1. रक्ष्
cl.
 1.
P.
 (Dhātup. xvii, 6) र॑क्षति (Ved. and mc. also °ते
pf. रर॑क्ष,
RV.
&c.
&c.
aor.
 अरक्षीत्,
AV.
&c.
अराक्षीत्,
Br.
Prec. रक्ष्यात्
Gr.
fut. रक्षिता,
MBh.
रक्षिष्यति
Cond.
 अरक्षिष्यत्, ib.
रक्ष्ये,
R.
inf.
 रक्षितुम्,
MBh.
 ),
to guard, watch, take care of, protect, save, preserve (‘from’
abl.
 ),
RV.
&c.
&c.
to tend (cattle),
Mn.
MBh.
R.
to rule (the earth or a country),
MBh.
Rājat.
to keep (a secret),
Kathās.
to spare, have regard to (another's feelings),
Mālav.
to observe (a law, duty
&c.
 ),
RV.
MBh.
to guard against, ward off, keep away, prevent, frustrate, injure,
AV.
 v, 1
to beware of
Kathās.
(Ā.) to heed, attend to (loc. ),
RV.
 i, 72, 5
(Ā.) to conceal, hide (?),
RV.
 ix, 68, 4
to conceal one's self, be afraid (?), ib. x, 68, 1 :
Caus.
 रक्षयति, °ते (aor. अररक्षत्,
Pāṇ.
 vii, 4, 93, Sch.), to guard, watch, save or protect from (abl. ),
Kāv.
Pañcat.
 :
Desid.
 रिरक्षति, to wish to guard, intend to protect from (abl. ),
MBh.
 :
Intens.
 See रारक्षाण॑.
रक्ष् [Prob. a kind of
Desid.
 of some root like रज् or रज्ज्
cf.
 Gk. ἀ-λέξω, ἀρκέω
Lat.
 arx, arceo.]
2. रक्ष् (ifc. ) guarding, watching
&c.
 (See गोरक्ष्).
Monier Williams 1872
English
रक्ष् 1. रक्ष् (thought by some to be
connected with rt. रञ्ज् as a kind of Desid.
form of that rt.), cl. 1. P. रक्षति (Ved. and ep. also A.
रक्षते), ररक्ष, रक्षिष्यति, अरक्षीत् (an
earlier form अराक्षीत् is also given, Ved. Leṭ. रक्-
षिषत्), रक्षितुम्, to guard, watch, take care of,
protect, preserve, save, keep, (रहस्यं रक्ष्,
to keep a secret), hold, maintain, tend, (पशून्
रक्ष्, to tend cattle)
to govern, rule over, (क्षि-
तिम् or वसुधां रक्ष्, to govern the earth)
to
spare, save
to protect or save from (with abl.)
to
take care, beware of, be on one's guard against
to take refuge or shelter (A.): Caus. रक्षयति,
यितुम्, Aor. अररक्षत्, to guard, watch, protect:
Desid. रिरक्षिषति, to wish to guard, intend to pro-
tect from (with abl.): Intens. रारक्ष्यते, राराष्टि,
to protect very carefully
[cf. probably Gr. ἀρκ-έ-ω,
ἄρκιο-ς, ἀλκτήρ, ἀλαλκτήρ, ἀλκή, ἀλέξω
Lat.
arc-e-o, arx
Goth. ga-rehsns.]
2. रक्ष्, ट्, ट्, ट्, guarding, watching, protecting,
tending, &c. (at the end of a comp., cf. गो-रक्ष्).
रक्ष् 3. रक्ष् (probably a form of rt.
ऋक्ष् = rts. रिश्, 1. रिष्, q. q. v. v.), Ved.
to hurt, injure, destroy, damage.
Macdonell
English
रक्ष् RAK-Ṣ [der. of √ rak, ark: Lat. arc-s, 🞄etc.], Ⅰ. P. rákṣa, guard, protect
watch, 🞄tend (cattle), take care of
spare
preserve, 🞄keep, save, from (ab.)
observe (law, etc.)
rule, 🞄govern (a country)
beware of, guard against 🞄[Page248a-3] 🞄(ac.): pp. rakṣitá, guarded, etc.: -m, ad.
🞄cs. rakṣaya, P. protect, from (ab.)
keep
🞄des. rirakṣiṣa, P. intend to protect from 🞄(ab.)
intv. pr. pt. rārakṣ-āṇá, zealously 🞄guarding. abhi, guard, protect, from (ab.)
🞄cherish
keep, observe (law, etc.)
command 🞄(an army). pari, guard, protect, preserve, 🞄save, from (ab.), keep
observe (law, etc.)
🞄rule (a city, etc.). pra, preserve, save, from 🞄(ab.). sam, guard, protect, preserve, save, 🞄from (ab.)
spare
keep
secure.
Benfey
English
रक्ष् रक्ष् (perhaps a desider.
of रञ्ज्, without reduplication), i. 1,
Par. (in epic poetry also Ātm. , MBh.
3, 8836).
1. To preserve, Man. 7, 213
Pañc. i. d. 402 (Ātm. ).
2. To spare,
Pañc. iii. d. 253.
3. To guard,
to keep, Vikr. 18, 6
Hit. i. d. 194,
M.M. (with gen. in the sense of a
dat.)
to protect from (abl.), MBh. 3,
8762.
4. To tend, to keep, Man. 9,
328.
5. To govern, Man. 7, 36.
Comp.
ptcple. of the pf. pass. सु-रक्षित,
Well guarded, Nal. 3, 10. धर्म
-रक्षिता,
f.
 A proper name, Daśak. in
Chr. 191, 14.
Comp.
 ptcple. of the fut.
pass. दूरक्ष्य, i. e.
दुस्-,
adj.
 Diffi-
cult to be guarded, Mṛcch. 65, 17.
Caus. To protect, Pañc. 70, 13. -- With
the prep. अभि अभि,
1. To assist,
Bhag. 1, 10.
2. To defend, to protect,
MBh. 4, 161
Pañc. i. d. 395.
3. To
guard, MBh. 1, 5616.
4. To command,
Bhag. 1, 10. अभिरक्षित, Cultivated,
Pañc. i. d. 254. -- With आ आ, comp.
ptcple. of the fut. pass. दुस्-आ-रक्ष्य
+ तम, Most difficult to be protected,
Rām. 2, 52, 66. -- With परि परि,
1.
To preserve, MBh. 1, 6195.
2. To
protect, Pañc. 215, 7
MBh. 3, 14366.
3. To restrain, Man. 9. 10.
4. To
govern, Man. 7, 142.
5. To keep,
Rām. 2, 96, 38.
6. To conceal, MBh.
3, 14717. -- With प्र प्र, To save, Pañc.
v. d. 89. -- With सम् सम्,
1. To pro-
tect, Man. 7, 135
Pañc. iii. d. 9.
2.
To keep off, Rām. 1, 32, 2. -- Cf. pro-
bably ἀρκέω, ἀλκτήρ, ἀλαλκτήρ (fre-
quent.), ἄλξις, ἀλέξω
Lat. arx
Goth.
ga-rehsns.
Hindi
Hindi
के लिए protcet
Apte Hindi
Hindi
रक्ष्
"भ्वा* पर* , " - -
"रक्षा करना, चौकीदारी करना, देखभाल करना, पहरा देना (पशु आदि) पालन, राज्य करना, (पृथ्वी पर) शासन करना"
रक्ष्
"भ्वा* पर* , " - -
"सुरक्षित रखना, (भेद) न खोलना"
रक्ष्
"भ्वा* पर* , " - -
"सन्धारण करना, बचाना, बचा कर रखना"
रक्ष्
"भ्वा* पर* , " - -
टालमटुल करना
रक्ष्
भ्वा*पर* - -
"सावधान होना, जागरुक होना"
L R Vaidya
English
rakz {% vt. 1P (pp. रक्षित
pres. रक्षति) %} 1. To guard, to protect, असृष्ट यो यश्च भयेष्वरक्षीत् Bt.iii.4
2. to preserve, to save, रक्षंतस्तपसि बलं च लोकपालाः Kir.v.50, R.ii.50
3. to take care of, to watch, भवानिमां प्रतिकृतिं रक्षसु Sak.vi.(The root is often used with सम् without any change in meaning.)
Bopp
Latin
रक्ष् 1. P. interdum A. praet. mltf. अरक्षिषम्.
1) servare.
BR. 3. 6.: रक्षन्ती जीवितम् पितुः
MAN. 7. 213.: आ-
पदर्थन् धनं रक्षेद् दारान् रक्षेद् धनैर् अपि । आ-
त्मानं सततं रक्षेद् धनैर् अपि दारैर् अपि
IN. 5. 47.:
रक्ष्यो ऽहम् पुत्रवत् त्वया
MAH. 2. 2186.: यशो रक्ष-
स्व.
2) custodire, tueri. N. 3. 10.: सुरक्षितानि वेश्मा-
नि
MAN. 7. 105.: रक्षेद् विवरम् आत्मनः
9. 328.: न
रक्षेयम् पशून्
MAH. 1. 698.: गा रक्षस्व.
3) regere,
imperare. N. 5. 48.: ररक्ष वसुसम्पूर्णां वसुधाम्
R.
Schl. II. 73. 12.: राज्यं रक्षितुम्. (Cf. राज् regere, unde
रक्ष् ortum esse videtur, correpto आ, adjectâ sibilante.
Fortasse gr. ἀϱϰέω, ἄϱϰεσις, lat. arceo litteris transpo-
sitis e ϱ̔αϰέω etc. nisi = आरक्ष् ejectâ vocali radicali
(v. praep. सम्), ἀλϰή, ἀλέξω, mutato ϱ in λ
v. Pott.
p. 271.)
c. अभि i. q. simpl. BH. 1. 11.: भीष्मम् अभिरक्षन्तु भव-
न्तः
1. 10.: बलम् भीष्माभिरक्षितम्.
c. परि id. BR. 3. 15.: आत्मानम् परिरक्षस्व
DR. 7. 14.:
यम् पाण्डवाः परिरक्षन्ति सर्वे
MAH. 3. 14366.: महा-
सेनम् पुत्रवत् पर्यरक्षत
UR. 91. 11.: भुवम्…परिर-
क्षितुम्. -- Reservare. R. Schl. II. 96. 38.: शिष्टम्
मांसम्…सीता काकेभ्यः पर्यरक्षत.
c. सम्
1) servare, tueri. MAN. 7. 135.: संरक्षेत् सर्वतश्चै
ऽनम् पिता पुत्रम् इव.
2) regere. HIT. 79. 9.: प्रजां सं-
रक्षति पिता.
3) arcere. R. Schl. I. 32. 2.: श्रोतुम् इ-
च्छावो यस्मिन् काले निशाचरौ संरक्षणीयौ.
Lanman
English
√1rakṣ (rákṣati, -te
rarákṣa
árakṣīt
rakṣitá
rákṣitum
-rákṣya). de-fend,
protect
keep, i. e. both retain and maintain
take care of (as a sovereign), i. e.
govern
guard, ward
save. [a desid.
extension of √*rak or ark: cf. ἀλέξ-ω,
‘ward off, ’ which bears a similar relation
to √ἀλκ or ἀρκ in ἄλ-αλκ-ε, ‘warded off, ’
ἀρκ-έω, ‘ward off, protect’
cf. also Lat.
arc-eo, ‘ward off, ’ arx, ‘stronghold of defence,
citadel’
AS. ealh-stede, ‘defencestead,
strong-hold’
ealgian, ‘protect’:
for the two chief mgs of √rakṣ, cf. Lat.
de-fendere, ‘ward off, protect.’]
+ pari, protect around
save.
√2rakṣ, harm, in rakṣas. [perhaps only
another aspeet of 1rakṣ, ‘ward off, ’ i. e.
‘beat away.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
रक्ष् (र꣡क्षँ꣡ पालने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = रक्षणम्
अनीयर् = रक्षणीयः - रक्षणीया
ण्वुल् = रक्षकः - रक्षिका
तुमुँन् = रक्षितुम्
तव्य = रक्षितव्यः - रक्षितव्या
तृच् = रक्षिता - रक्षित्री
क्त्वा = रक्षित्वा
ल्यप् = प्ररक्ष्य
क्तवतुँ = रक्षितवान् - रक्षितवती
क्त = रक्षितः - रक्षिता
शतृँ = रक्षन् - रक्षन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 रक्ष्
मूलधातुः:
 रक्ष
धात्वर्थः:
 पालने
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 रक्षति
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. रक्ष् mit समनु in Acht nehmen, hüten, Divyāvad. 104, 13
105, 18.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 रक्ष्, परिरक्ष्, पालय, परिपालय
verb
वस्तुनः रक्षणानुकूलः व्यापारः।
"चुल्ल्यां वर्तमानं दुग्धं रक्षतु मा पप्तत्।"
Synonyms:
 रक्ष्, परिरक्ष्
verb
वस्तुविशेषसम्यगावस्थानिर्वाहानुकूलः व्यापारः।
"लवणकं तैललेपेन दीर्घकालं यावत् रक्षेत्।"
Synonyms:
 रक्ष्
verb
अन्यस्य कृते स्थाननिग्रहणानुकूलः व्यापारः।
"नाटकं द्रष्टुं सः मत्कृते आसनम् अरक्षत्।"
Synonyms:
 रक्ष्, अनुरक्ष्, अभिरक्ष्, प्रतिरक्ष्, विरक्ष्, संरक्ष्, परिरक्ष्
verb
वस्तूनाम् अनुपालनानुकूलः व्यापारः।
"स्वस्य वस्त्रान् रक्ष।"
Synonyms:
 रक्ष्, अनुरक्ष्, अभिरक्ष्, अनुपालय, प्रतिरक्ष्, विरक्ष्, संरक्ष्, परिरक्ष्, सावधानीभू
verb
नियमनानुकूलः व्यापारः।
"दुर्गुणेभ्यः त्रातुं अहम् आत्मानम् अरक्षम्।"
Synonyms:
 रक्ष्
verb
रक्षणात्मकः व्यापारः।
"भवानि माम् प्रतिकृतिम् रक्षतु"[श 6]"
Synonyms:
 रक्ष्, संरक्ष्, परिरक्ष्
verb
व्ययापवारणानुकूलः व्यापारः।
"मनोहरः कृपणत्वात् अधिकं धनं रक्षति।"
Synonyms:
 रक्ष्, निधा
verb
रक्षणानुकूलव्यापारः।
"सः मित्रस्य धनम् अरक्षत्।"
Synonyms:
 संरक्ष्, रक्ष्, प्रतिरक्ष्, अभिरक्ष्, पा, गोपाय, गुप्, त्रै, संत्रै, सन्त्रै, निधा
verb
वस्तुनः विकारभयात् पालनानुकूलः व्यापारः।
"वधूः एतानि आभूषणानि अस्माकं पूर्वजानां न्यासः अतः एतानि संरक्षतु।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skong ba
१) अवदात २) अवदन्न ३) गोप ४) परुः (?) ५) पा ६) पाल ७) पालन ८) भुज ९) रक्ष्
Capeller
German
रक्ष्, र॑क्षति, °ते bewachen, hüten, schützen
vor (Abl.)
in Acht nehmen, schonen,
beobachten, halten (Gesetz)
wehren,
abhalten
Med. wachsam sein, sich
hüten. Caus. रक्षयति, °ते schützen,
bewahren. अभि wachen, beschützen,
hegen, pflegen, beobachten. परि dass.,
hüten, in Acht nehmen, erretten, erhalten.
प्रति behüten, beschützen. सम्
dass., halten, beobachten, bewahren,
erretten.
Grassman
German
1. √rakṣ [Cu. 〔581〕, vgl. 7], 1〉 jemand [A.] beschützen, behüten
2〉 etwas [A.] behüten, bewachen, bewahren, in seinem Bestehen erhalten
namentlich 3〉 die göttlichen Ordnungen oder Gesetze (vratā́ni, vratám) bewahren, bewachen (dass sie nicht verletzt werden), überall von Göttern
4〉 jemand [A.] behüten vor [Ab.]
5〉 me., aufmerkend achten auf [A., L.]
6〉 wachsam sein (in der Hut). Unklar ist die Bedeutung in {780, 4} (rákṣate śíras bergen ?)
{894, 1} (udaprútas ná váyas rákṣamāṇās), wo vielleicht die Lesart verderbt ist (yákṣamāṇās ?). — 7〉 Intens. fleissig hüten. [Page1130] Die Richtungswörter ánu, abhí, ā́, pári fügen den oben angeführten Begriffen nur leise und leicht erkennbare Schattirungen bei.
Stamm rákṣa:
-asi 1〉 yám {214, 5}
dāśúṣas {305, 8}. — 5〉 víśvasya vratám {863, 5} (sūrya). — abhi 1〉 vṛṣā́kapim {912, 4}.
-ati 1〉 u. 2〉 dhītā́ mā́nuṣāṇām gā́s iva {661, 1}. — 4〉 (tám) riṣás {217, 4}. — abhi 6〉 {996, 1}.
-atha abhí 4〉 yám druhás {667, 1}.
-anti 1〉 yám {41, 1}. — 2〉 tám (nidhím) {934, 7}. — abhi 2〉 yā́s (raśanā́s) {163, 5}.
-ā 1〉 nas {18, 3}
{35, 11}
{54, 11}
{235, 15}
{299, 14} (rákṣaṇebhis)
{457, 30}
{913, 30} (adharā́t u. s. w.)
nṝ́n {174, 1}
nas śárdhas {449, 7}
tokám {693, 3}
nas tánayāni tokā́, nas tanúas {830, 7}
maghónas {887, 22}. — 4〉 nas aghāyatás {91, 8}
nas áṃhasas {531, 13}
nas áraruṣas {741, 5}. — 6〉 〰 mā́kis nas agháśaṃsas īśata {512, 3}
{516, 10}.
-atāt [2. s.] 2〉 asya yónim {346, 2}.
-atā [2. pl.] 4〉 (nas) 〰 riṣás {225, 9}.
-ase 2〉 yásya mádam {484, 2}.
-ate śíras {780, 4} (s. o.).
-ante 3〉 vratā́ {676, 13}.
rakṣa:
-asi 1〉 paśúm {851, 6}.
-ati 1〉 tám {136, 5}
jánam {287, 12} (viśvā́mitrasya bráhma). — 2〉 tád (padám vés) {239, 6}
padám asya {795, 4}. — abhí 1〉 nas {349, 5}. — 3〉 vratám {785, 3}.
-atas 1〉 bhúvanāni {160, 2}.
-anti 2〉 rayím {285, 5}.
-a 1〉 nas maghónas tanúas ca {31, 12} (pāyúbhis). — 2〉 pathás {879, 6}. — abhí 1〉 nas {826, 3}. _{826, 4}.
-atu 1〉 árvatas {495, 5}. — 1〉 2〉 védas, amā́tiam {531, 3}.
-atam 2〉 tásya vratám {93, 8}. — ā́ 1〉 mā {566, 1}.
-atām 6〉 {185, 10} (ávobhis). — 2〉 nas áṃhasas {862, 2}.
-atā 1〉 tám {166, 8} (pūrbhís).
-antu 4〉 mā visrásas carítrāt {668, 5}.
-ate abhí 3〉 vratā́ni {349, 4}
{599, 9}.
-ethe 2〉 nā́kam {34, 8}
dātrám {288, 16}. — 3〉 vratā́ {417, 7}.
-ante 2〉 amṛ́tam {72, 6}
padám vés {241, 7}. — 3〉 vratā́ {62, 10}
{90, 2}.
-asva 2〉 dātrám {895, 4}.
Impf. árakṣa:
-at 2〉 dāśúṣe gáyam {74, 2}.
-an 1〉 gā́m {329, 4} (oder átakṣan zu lesen?). — 2〉 andhám duritā́t {147, 3}
{300, 13}.
arakṣa:
-an 1〉 īm (andhā́n) {148, 5}
mā {323, 1} (púras ā́yasīs)
mā́m {859, 1}.
-ata [3. s. me.] 3〉 vratā́ni {449, 2} (vratapā́s).
Perf. rarákṣ:
-ṣa [3. s.] tā́n sukṛ́tas {300, 13} = {147, 3}.
Aor. rakṣis:
-ṣas [Co.] 1〉 jaritṝ́n {670, 17}.
-ṣat 1〉 caramám madhyamám {670, 15}. — 4〉 nas duritā́t {528, 2}.
Part. rákṣat:
-antam pári 2〉 gáyam {398, 7}. [Page1131]
rákṣamāṇa:
-as 5〉 vṛjánam {799, 2}. — 6〉 ánimeṣam {31, 12}.
-ā [du.] 2〉 góṣu amṛ́tam {71, 9}
barhís {416, 5}. — 6〉 ánimiṣam {577, 3}.
-au ánu 3〉 vratám ajuryám {423, 1}.
-āsas 2〉 amṛtatvám {96, 6}.
-ās {894, 1} (s. o.). — 2〉 asuryàm {218, 4}. — 5〉 ajuryám {146, 4} (hṛdā́ kaváyas)
sákhyus nimíṣi {72, 5}. — abhi 2〉 devatvám {983, 4}.
Part. des Intens. rārakṣāṇá:
-ás 7〉 {299, 14} rákṣā nas agne táva rákṣaṇebhis, 〰 sumakha prīṇānás.
Part. II. rakṣitá:
-ás 1〉 {911, 4} bā́rhatais soma 〰.
Verbale rákṣ
nach Vop. 〔3, 136〕. 151〕 in go-rakṣ (s. BR.).
2. (√rakṣ) (mit arś, riś verwandt, da in dem letztern i aus a geschwächt ist
die Erweiterung durch s zeigt sich auch in ṛkṣá, rákṣas), beschädigen, verletzen.
Aor. rakṣis, rakṣī:
-īs AV. 5, 7, 1 mā́ nas 〰 dákṣiṇām nīyámānām.
1. rakṣ,
Stamm rákṣa:
-a‿u {174, 3}
*-atam 4〉 nas ábhvāt {185, 2}—_{185, 8}
rakṣa:
-a 1〉 nas {913, 20}
2〉 yajñám {913, 9}.
Burnouf
French
*रक्ष् रक्ष्। रक्षामि, रक्षे 1
p. ररक्ष
f2.
रक्षिष्यामि
a1. अरक्षिषम्। Protéger, défendre.
Conserver, sauver: धनम् ses richesses, धारान् sa femme.
Garder, être gardien: पशून् de troupeaux.
Gouverner:
वसुधाम् une contrée.
Cf. लक्ष्।
Stchoupak
French
रक्ष्-
{%rakṣati -te
rarakṣa
arakṣīt
rakṣyate %} रिरक्षिषति
{%rakṣayati
rakṣita- rakṣitum °rakṣya %} -- garder, tenir en garde, protéger,
préserver (de, abl.), veiller sur (acc.), gouverner (un État), tenir (un
secret), observer (un devoir, une loi)
éviter
avoir égard
avoir conscience
de
caus. garder, préserver de (abl.).