| YouTube Channel

रक्षोघ्नः (rakSoghnaH)

 
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
हिङ्गुः, हिङ्गुकः, सहस्रवेधी, सहस्रवीर्या, शूलहृत्, शूलहृद्, शूलनाशिनी, शूलद्विट्, शालसारः, वाहिकः, रामठः, रामठम्, रमठध्वनिः, रमठम्, रक्षोघ्नः, भेदनम्, भूतारिः, भूतनाशनः, बिल्लम्, विल्लम्, बाह्लिकम्, बल्हिकम्, पिण्याकः, पिण्याकम्, पिन्यासः, दीप्तम्, उग्रगन्धम्, उग्रवीर्यम्, अत्युग्रम्, अगूढगन्धम्, जतुकम्, जन्तुघ्नम्, बाल्ही, सूपधूपनम्, जतु, जन्तुनाशनम्, सूपाङ्गम्, गृहिणी, मधुरा, केशरम्
noun
उपस्करविशेषः- बाल्हिक-पारस्य-खोरासान-मूलतानादि-देशे जायमानात् क्षुपात् निर्यासितम् उग्रगन्धी द्रव्यम्।
"हिङ्गुः उपस्कररूपेण व्यञ्जनेषु तथा ओषधिरुपेण भेषजेषु उपयुज्यते। "
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
रक्षोघ्नः,
पुं,
(रक्षो हन्तीति हन् + टक् ।)भल्लातकवृक्षः इति त्रिकाण्डशेषः
श्वेत-सर्षपः इति रत्नमाला
रक्षोघ्नमन्त्रो यथा, --“स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्त्याजगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते ।रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्तिसर्व्वे नमस्यन्ति सिद्धसंघाः
”इति भगवद्गीतायाम् ११ ३६
“स्थाने इत्यव्ययं युक्तमित्यर्थे हे हृषीकेशसर्व्वेन्द्रियप्रवर्त्तक यतस्त्वमेवात्यन्ताद्भुतप्रभावोभक्तवत्सलश्च ततस्तव प्रकीर्त्त्या प्रकृष्टयाकीर्त्त्या निरतिशयप्राशस्त्यस्य कीर्त्तनेन श्रव-णेन केवलमहमेव प्रहृष्यामि किन्तु सर्व्व-मेव जगच्चेतनमात्रं रक्षोविरोधि प्रहृष्यतिप्रकृष्टं हर्षमाप्नोति इति यत् तत् स्थाने युक्त-मित्यर्थः तथा सर्व्वं जगत् अनुरज्यते त्वद्बि-षयमनुरागमुपैति इति यत्तदपि युक्तमेव ।यथा रक्षांसि भीतानि सन्ति दिशो द्रवन्तिसर्व्वासु दिक्षु पलायन्त इति यत्तदपि युक्तमेव ।यथा सर्व्वेषां सिद्धानां कपिलादीनां संघानमस्यन्ति चेति यत्तदपि युक्तमेव सर्व्वत्र तवप्रकीर्त्त्या इत्यस्यान्वयः स्थाने इत्यस्य ।अयं श्लोको रक्षोघ्नमन्त्रः शास्त्रप्रसिद्धः ।” इतितट्टीकायां मधुसूदनसरस्वती
(रक्षोविनाशके, त्रि यथा सुश्रुते “वेदनारक्षोघ्नैर्धूपै-र्धूपयेद्रक्षोध्नैश्च मन्त्रै रक्षां कुर्व्वीत
”)