यौवनं (yauvanaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Hindi
Hindiयुवा
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritयौवनं, (युवन् + “हायनान्तयुवादिभ्योऽण् ।”५ । १ । १३० । इति अण् ।) यूनो भावः ।तत्पर्य्यायः । तारु ण्यम् २ । इत्यमरः ॥
वयः ३इति जटाधरः ॥
तत्तु षोडशवर्षमारभ्य सप्तति-।वर्षपर्य्यन्तम । यथा, --“आषोडशाद्भवेद्वालस्तरुणस्तत उच्यते ।बृद्धः स्यात् सप्ततेरूर्द्ध्वं वर्षीयान् नवतेः परम् ॥
”इति स्मृतिः ॥
नवयौवनलक्षणं यथा, --“दरोद्भिन्नस्तनं किञ्चित् चलाक्षं मेदुरस्मितम् ।मनागभिस्फूरद्भावं नव्यं यौवनमुच्यते ॥
”इत्युज्ज्वलनीलमणिः ॥
(“गर्भेश्वरत्वम् अभिनवयौवनत्वमप्रतिरूपत्वम-मानुषशक्तित्वञ्चेति महतीयं खल्वनर्थपरम्परा ।सर्व्वाविनयानामेकैकमप्येषामायतनम् । किमुतसमवायः । यौवनारम्भे च प्रायः शास्त्रजल-प्रक्षालननिर्म्मलापि कालुष्यमुपयाति बुद्धिः ।अनुज्झितधवलतापि सरागैव भवति यूनांदृष्टिः । अपहरति च वात्येव शुष्कपत्रं समु-द्भूतरजोभ्रान्तिरदूरमात्मेच्छया यौवनसमयेपुरुषं प्रकृतिः । इन्द्रियहरिणहारिणी चसततमतिदुरन्तेयमुपभोगमृगतृष्णिका । नव-यौवनकषायितात्मनश्च सलिलानीव तान्येवविषयस्वरूपाण्यास्वाद्यमानानि मधुरतराण्या-पतन्ति मनसः । नाशयति च दिङ्मोह इवो-न्मार्गप्रवर्त्तकः पुरुषमत्यासङ्गो विषयेषु ।” इतिकादम्बर्य्यां चन्द्रापीडं प्रतिशुकनाशोपदेशः ॥
)नवयौवनकारकमौषधं यथा, --“अश्वगन्धानागबलागुडमांसनिषेविणाम् ।रूपं भवेद्यथा तद्वत् नवयौवनचारिणाम् ॥
”इति गारुडे १८९ अध्यायः ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.