| YouTube Channel

योगारूढ (yogArUDha)

 
शब्दसागरः
English
योगारूढ
mfn.
 (-ढः-ढा-ढं) Engaged in devotional exercises.
E.
 योग, and
आरूढ mounted on.
Yates
English
योगा_रूढ (ढः-ढा-ढं)
a. Abstracted,
absorbed in devotion.
Wilson
English
योगारूढ
mfn.
 (-ढः-ढा-ढं) Engaged in devotional exercises.
E.
 योग, and आरूढ mounted on.
Monier Williams Cologne
English
योगारूढ
mfn.
 absorbed in profound or abstract meditation, NṛsUp.
Apte Hindi
Hindi
योगारूढ
वि* योगः-आरूढ -
सूक्ष्मभावचिन्तन में निमग्न
Shabdartha Kaustubha
Kannada
योगारूढ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು
प्रयोगाः - > "यदा हिनेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते । सर्वसङ्कल्पसन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ॥"
उल्लेखाः - > गीता० ६-४
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
योगारूढः, त्रि, (योगं विषयनिवृत्तिं यमादिकं वाआरूढः ।) इन्द्रियभोग्येषु शब्दादिषु तत्साधन-कर्म्मसु चानासक्तः । तस्य लक्षणं यथा, --“यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्म्मस्वनुषज्जते ।सर्व्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ॥
”इति श्रीभगवद्गीतायाम् । ६ । ४ ॥
* ॥
“कीदृशोऽयं योगारूढो यस्य शमः कारण-मुच्यते इत्यत्राह यदेति । इन्द्रियार्थेषु इन्द्रिय-भोग्येषु शब्दादिषु तत्साधनेषु च कर्म्मसु यदानानुषज्जते आसक्तिं न करोति । तत्र हेतुःआसक्तिमूलभूतान् सर्व्वान् भोगविषयान्कर्म्मविषयांश्च सङ्कल्पान् संन्यसितुं त्यक्तुं शीलंयस्य सः । तदा योगारूढ उच्यते ।” इति तट्टी-कायां श्रीधरस्वामी ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
योगारूढ
पु०
 योगमारूढः आ + रुह--क्त । “यदा तु ने-न्द्रियार्थेषु न कर्मष्वनुषज्जते । सर्वसंकल्पसन्त्यासी यो-गारूढस्तदोच्यते” इत्युक्ते योगिभेदे “योगारूढस्य तस्यैवशमः कारणमुच्यते” इति गीता ।