योक्त्री (yoktrI)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Kridanta Forms
Sanskritयुज् (यु॒जँ॒ समाधौ - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = योजनम्
अनीयर् = योजनीयः - योजनीया
ण्वुल् = योजकः - योजिका
तुमुँन् = योक्तुम्
तव्य = योक्तव्यः - योक्तव्या
तृच् = योक्ता - योक्त्री
क्त्वा = युक्त्वा
ल्यप् = प्रयुज्य
क्तवतुँ = युक्तवान् - युक्तवती
क्त = युक्तः - युक्ता
शानच् = युज्यमानः - युज्यमाना
युज् (यु॒जिँ॑र् योगे - रुधादिः - अनिट्)
ल्युट् = योजनम्
अनीयर् = योजनीयः - योजनीया
ण्वुल् = योजकः - योजिका
तुमुँन् = योक्तुम्
तव्य = योक्तव्यः - योक्तव्या
तृच् = योक्ता - योक्त्री
क्त्वा = युक्त्वा
ल्यप् = प्रयुज्य
क्तवतुँ = युक्तवान् - युक्तवती
क्त = युक्तः - युक्ता
शतृँ = युञ्जन् - युञ्जती
शानच् = युञ्जानः - युञ्जाना
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“युज समाधौ”@} 2 समाधिः = चित्तवृत्तिनिरोधः।
‘युनक्ति युङ्क्ते योगार्थे, समाधौ युज्यते श्यनि।
युजेः संयमनार्थे वा णौ योजयति योजति।।’ 3 इति देवः।
योजकः-जिका, योजकः-जिका, युयुक्षकः-क्षिका, योयुजकः-जिका
योक्ता- योक्त्री, योजयिता-त्री, युयुक्षिता-त्री, योयुजिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि रौधादिकभुनक्तिवत् 4 ज्ञेयानि।
5 प्रयुक्-प्रयुजौ-प्रयुजः, 6 युक्, 7 युक्, 8 योगी, 9 युक्तः, युज्यमानः, योजयमानः, 10 11 योगः-परियोगः-पलियोगः, 12 युगम्, 13 संयुगः, 14 युयुक्षमाणः, इतीमानि रूपाण्यस्माद् भवन्तीति विशेषः।
01 (१३४९)
02 (४-दिवादिः-११७७। अक। अनि। आत्म।)
03 (श्लो। ६४)
04 (११६२)
05 [[३। ‘सत्सूद्विषद्रुहदुहयुज--’ (३-२-६१) इत्यादिना सोपसर्गात् क्विपि रूपमेवम्। अत्र निरुपसर्गादपि क्विप्, सूत्रे ‘अपि’ शब्दस्वारस्यात्। युक्-युजौ-युजः, इत्यपि साधुः।]]
06 [[B। ‘कंसानुरोध्यणनहृन्मतिमद्दृगर्च्यः…।।’ धा। का। २। ६२।]]
07 [[४। स्त्रियां भावादौ सम्पदादित्वेन (वा। ३-३-१०८) क्विपि रूपम्। ‘युजमापन्ना महर्षयः’ इति धातुवृत्तावुदाहृतम्। अत्र युजम् = योगमित्यर्थः। काशिका (७-१-७१) द्रष्टव्याऽत्र।]]
08 [[५। ‘सम्पृचानुरुधाङ्यमाङ्यसपरिसृसंसृजपरिदेविसंज्वरपरिक्षिपपरिरटपरिवदपरिदह- परिमुहदुषद्विषद्रुहदुहयुज--’ (३-२-१४२) इत्यादिना यथासम्भवं तच्छीलतद्धर्म- तत्साधुकारिष्वर्थेषु घिनुण्प्रत्यये, ‘चजोः कु घिण्ण्यतोः’ (७-३-५२) इति कुत्वम्।]]
09 [[६। धातोरस्याकर्मकत्वात् ‘क्तोऽधिकरणे च ध्रौव्य--’ (३-४-७६) इति क्तप्रत्ययः।]]
10 [पृष्ठम्१०८३+ २६]
11 [[१। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति संज्ञायां घञि, कुत्वम्। योगः = चित्तवृत्तिनिरोधः। ‘योगे च’ (वा। ८-२-२२) इति वचनात् ‘परि’ इत्युपसर्गस्थस्य रेफस्य पाक्षिकं लत्वम्।]]
12 [[२। संज्ञायां घञि, कुत्वे, उञ्छादि (६-१-१६०) पाठाद् गुणो न। युगम् = चेत- नाचेतनानां समाधिः।]]
13 [[३। संज्ञायां घञि, कुत्वे, प्रतिजनादिषु (४-४-९९) पाठात् गुणो न। संयुगः = समरः।]]
14 [[आ। ‘वाचंयमान् स्थण्डिलशायिनश्च युयुक्षमाणाननिशं मुमुक्षून्।’ भ। का। ३। ४१।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.