| YouTube Channel

यूपः (yUpaH)

 
Apte
English
यूपः [yūpḥ], [यु-पक् पृषो˚ दीर्घः
cf.
Uṇ.*
 3.27]
A sacrificial post (usually made of bamboo or Khadira wood) to which the victim is fastened at the time of immolation
अपेक्ष्यते साधुजनेन वैदिकी श्मशानशूलस्य न यूपसत्क्रिया
Ku.*
 5.73
ग्रामेष्वात्मविसृष्टेषु यूपचिह्नेषु यज्वनाम्
R.*
 1.44.
A trophy.Comp. -आहुतिः
f.
 an oblation at the erection of the sacrificial post. -कटकः a wooden ring at the top of the Yūpa. -कर्णः that part of the Yūpa which is sprinkled with ghee. -कर्मन्यायः the rule according to which the उत्कर्ष or अपकर्ष of some detail belonging solely to the विकृति will be restricted to that particular detail alone, so that the तदादितदन्तन्याय will not apply in that case. This is discussed and established by जैमिनि and शबर in MS.* 5.1.27. -द्रुः, -द्रुमः the Khadira tree. -द्विपः, -हस्तिन्
a.
 cloth wrapped round the sacrificial post in certain rites
मीमांसामांसलप्रज्ञास्तां यूपद्विपदापिनीम्
N.*
 17.61.-ध्वजः the sacrifice personified. -लक्ष्यः a bird (?).-व्रस्कः the cutter of the sacrificial post.
Apte 1890
English
यूपः [यु-पक् पृषो° दीर्घः
cf. Uṇ. 3. 27] 1 A sacrificial post (usually made of bamboo or Khadira wood) to which the victim is fastened at the time of immolation
अपेक्ष्यते साधुजनेन वैदिकी श्मशानशूलस्य न यूपसत्क्रिया Ku. 5. 73
R. 1. 44.
2 A trophy.
Comp.
आहुतिः f. an oblation at the erection of the sacrificial post.
कटकः a wooden ring at the top of the Yūpa.
कर्णः that part of the Yūpa which is sprinkled with ghee.
द्रुः,
द्रुप्तः the Khadira tree.
ध्वजः the sacrifice personified.
लक्ष्यः a bird. (?)
व्रस्कः the cutter of the sacrificial post.
Apte Hindi
Hindi
यूपः
पुं*
 - "यु + पक्, पृषो* दीर्घः"
यज्ञ की स्थूणा
यूपः
पुं*
 - -
"विजय-स्मारक, विजयोपहार"
यूपः
पुं*
 - "यु+पक्, पृषो*दीर्घः"
यज्ञीय स्थूणा जिससे यज्ञीय पशु बाँध दिया जाता है
यूपः
पुं*
 - "यु+पक्, पृषो*दीर्घः"
विजयस्तम्भ
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 यूपः
noun
सः स्तम्भः यस्मिन् यज्ञीयः पशुः बध्यते।
"यज्ञस्थलस्य समीपे यूपे बद्धः अजः रेभते।"
Synonyms:
 यूपः, जयस्तम्भः, यागस्तम्भः
noun
स्तम्भविशेषः, युद्ध-विजय-स्मृत्यर्थं सम्पन्नयाग-स्मृत्यर्थं वा उद्धृतः स्तम्भः।
"संग्राम-निर्विष्ट-समस्रबाहुः कार्तवीर्यः अष्टादशद्वीपेषु यूपान् निखातवान्।"
Synonyms:
 स्तम्भः, स्थूणा, यूपः, यूपम्, यष्टिः
noun
शिलाकाष्ठादिभिः विनिर्मिता वर्तुलाकारा चतुष्कोणयुक्ता वा उन्नताकृतिः।
"स्तम्भात् नरसिंहः आगतः।"
Synonyms:
 तूतः, तूदः, यूपः, क्रमुकः, ब्रह्मभागः, ब्राह्मणेष्टः, ब्रह्मनिष्ठः, ब्रह्मस्थानः, सुरूपः, यूषः, नूदः, पूषः
noun
वृक्षविशेषः यस्य फलानि मिष्टानि सन्ति।
"तूतस्य अदनार्थे वयं तूते आरोहामः।"
Synonyms:
 तूदः, क्रमुकः, यूपः
noun
मध्यमाकारवतः तूतवृक्षस्य फलम्।
"बालकाः तूदान् अदन्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
यूपः, पुं
क्ली,
 (यौति मिश्रयतीति । यूयते युज्यते-ऽस्मिन्निति ऋग्भाष्ये सायणः । १ । ५१ । १४ ।यद्वा, यु + “कुयुभ्यां च । उणा० ३ । २७ । इतिपः दीर्घत्वञ्च ।) यज्ञे पशुबन्धनकाष्ठम् । इत्य-भरः । २ । ४ । ४१ ॥
तस्य परिमाणादिर्य्यथा ।स्मृतौ ।“चतुर्हस्तो भवेद्यूपो यज्ञवृक्षसमुद्भवः ।वर्त्तुलः शोभनः स्थूलः कर्त्तव्यो वृषमौलिकः ॥
”भविष्ये ।“विल्वस्य वकुलस्यैव कलौ यूपः प्रशस्यते ।”इति सामवेदिवृषोत्सर्गतत्त्वम् ॥
यूपः,
पुं,
 (यु + पः । दीर्घश्च ।) जयस्तम्भः । याग-स्तम्भः । इत्युणादिकोषः ॥
(यथा, रघुवंशे । ६ । ३८ ।“संग्रामनिर्व्विष्टसहस्रबाहु-रष्टादशद्बीपनिखातयूपः ।अनन्यसाधारणराजशब्दोबभूव योगी किल कार्त्तवीर्य्यः ॥
”)