यिषकः-षिका (yiSakaH-SikA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“रह त्यागे”@} 2 3 ज्ञपादिः।
धातुममुं क्षीरस्वामि-मैत्रेयौ न पठतः।
4 रहकः-हिका, रिरह- यिषकः-षिका
रहयिता-त्री, रिरहयिषिता-त्री
इत्यादीनि रूपणि समस्तान्यपि चौरादिकचहयतिवत् 5 बोध्यानि।
क्विपि- 6 प्ररट्-प्ररड्-प्ररहौ-प्ररहः
ल्यपि- 7 प्ररहय्य 8, णमुलि-रहम् २ राहम् २ इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
01 (१३८७)
02 (१०-चुरादिः-१६२६। सक। सेट्। उभ।)
03 [[१। कथादिषु (अदन्तेषु) उत्तरत्र पठिष्यमाणेन रहधातुनैव रूपाणां सिद्धेः ज्ञपादि- पञ्चकेषु रहधातोः चुरादिष्वेव पूर्वत्र पाठो मा भूदिति क्षीरस्वाम्यादयः। ‘रहयेत्--’ इति श्लोकं (१९५) विवृण्वता पुरुषकारेणापि “--‘रह त्यागे’ कथादिर्भूवादिश्च” इत्युक्तम्। तेन देवस्याप्ययमेव पक्ष इति ज्ञायते। युक्तं चैतत्। यतः ज्ञपादिषु पाठमस्याभ्युपगच्छन्तोऽपि केषाञ्चिन्मतत्वेनैवाभ्यधुः। न स्वतन्त्रत्वेन। ज्ञपादिपञ्चकान्तर्भावेन पठितॄणां णमुलि दीर्घविकल्प एक एव कृदन्ते फलमस्येति बोध्यम्।]]
04 [[२। ज्ञपादिषु अस्य धातोः पाठात् मित्त्वेन ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति णौ उपधायाः ह्रस्वः। एवमेव ण्यन्तात्, ण्यन्तप्रकृतिकसन्नन्तादपि उपधाह्रस्वो बोध्यः।]]
05 (५१५)
06 [[३। ‘हो ढः’ (८-२-३१) इति ढत्वे, अवसाने चर्त्वविकल्पे च रूपमेवम्।]]
07 [[४। ल्यपि, ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशे रूपमेवम्।]]
08 [[आ। ‘आससाद विरहय्य धरित्रीं चक्रवाकहृदयान्यभितापः।।’ कि। अ। ९। ४।]]
1 {@“श्वठ असंस्कारगत्योः”@} 2 ‘गत्यसंस्कारधात्वर्थे शाठयेत् श्वाठयेदिति।।’ 3 इति देवः।
“इदित् 4 इति दुर्गः।
मैत्रेयोऽपि ‘श्वठीत्येके’” इति माधवः।
‘-- संस्कारगत्योः’ इति मैत्रेयकाशकृत्स्नकातन्त्रशाकटायनादयः।
‘-- गतिसंस्कारयोः’ इति जैनः।
‘-- गत्यसंस्कृतसंस्कृते’ इति वोपदेवः।
‘-- संस्कारे च द्रुमे’ इति धा।
का।
व्या।
5।
श्वाठकः-ठिका, शिश्वाठ- यिषकः-षिका
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि क्लापयतिवत् 6 ज्ञेयानि।
01 (१७९४)
02 (१०-चुरादिः-१५६५। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो। ८१)
04 [श्वठि]
05 (३-१६)
06 (२८२)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.