| YouTube Channel

यिता-त्री (yitA-trI)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“मान पूजायाम्”@} 2 3 ‘मानेर्जिज्ञासायाम्’ इति 4 वचनात् पूजितविचारे धातोरस्य नित्यसन्नन्तत्वम्।
न तु इच्छार्थकः सन्।
‘नित्यसन्नन्तत्वसाधनाच्च धातोः पृथक् प्रयोगाभावात् पूजाद्यर्थपाठो व्यर्थः’ इति हरदत्तादयः।
स्वार्थसन्नन्तात् क्रमेण ण्यन्तस्म, इच्छासन्नन्तस्य च प्रयोगः प्रदर्शित इति ज्ञेयम्।]] ‘पूजायां मानयेत् मानेत् यौ, मीमांसेत तङ्सनोः।’ 5 इति देवः।
6 मीमांसकः-सिका, मीमांस्दकः-सिका, मीमांसयिषकः-षिका, 7 मानकः- निका
मीमांसिता-त्री, मीमांसयिता-त्री, मीमांसयिषिता-त्री, मान- यिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकदीदांसतिवत् 8 ज्ञेयानि।
अस्यात्मनेपदित्वात् शानजेव, न शतेति विशेषः।
9 माता।
10
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१२४४)
02
=>
 (१-भ्वादिः-९७२। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (काशिका ३-१-६)
05
=>
 (श्लो। १२६)
06
=>
 [[२। ‘मान्बधदान्शान्भ्यो दीर्घश्चाभ्यासस्य’ (३-१-६) इति स्वार्थे सन्। अभ्यासकार्येषु प्रवृत्तेषु दीर्घश्चाभ्यासस्य भवति। एवमेवोत्तरत्र सर्वत्रापि ज्ञेयम्।]]
07
=>
 [[३। ‘अवयवे कृतं लिङ्गं समुदायस्य विशेषकं भवति’ (भाष्यम् ३-१-६) इति वचनात् स्वार्थसन्नन्तादेवास्यात्मनेपदत्वम्, अर्थान्तरे तु चुरादिपाठ उन्नेयः। तदानीं ‘शेषात् कर्तरि--’ (१-३-७८) इति परस्मैपदम्। स्वार्थसन्नपि अर्थान्तरे न भवति इत्यतः मानकः-निका, मानयिता-त्री, मानयन्-न्ती इत्यादीनि रूपाण्यूह्यानि।]]
08
=>
 (८३२)
09
=>
 [[४। ‘नप्तृनेष्टृ--’ (द। उ। २-३) इत्यादिना तृन्तृचोः प्रत्यययोः नकारलोपे च रूपमेवम्। माता = जननी।]]
10
=>
 [पृष्ठम्१०१८+ २८]