| YouTube Channel

याम्य (yAmya)

 
शब्दसागरः
English
याम्य
m.
 (-म्यः)
1. Sandal.
2. The saint AGASTYA.
f.
 (-म्या)
1. The south.
2. The lunar asterism, Bharaṇi.
3. Night.
E.
 यम YAMA, ण्यत्
aff.
being sacred to or governed by that deity, &c.
Capeller Eng
English
या॑म्य
a.
 relating to Yama, southern
m.
 a servant of Yama,
f.
 (±दिश्) the south.
Yates
English
याम्य (म्यः) 1.
m.
 Sandal
Agastya.
f.
 South
night
an asterism.
a. Belonging to
Yama.
Spoken Sanskrit
English
याम्य yAmya
adj.
 southerly
याम्य yAmya
adj.
 relating or belonging to yama
याम्य yAmya
adj.
 southern
याम्य yAmya
m.
 right hand
याम्य yAmya
m.
 sandal-tree
याम्य yAmya
m.
 servant or messenger of yama
याम्य yAmya
n.
 nakSatra bharaNI
Wilson
English
याम्य
m.
 (-म्यः)
1 Sandal.
2 The saint AGASTYA.
f.
 (-म्या)
1 The south.
2 The lunar asterism, Bharaṇī.
3 Night.
E.
 यम YAMA, ण्यत्
aff.
being sacred to or governed by that deity, &c.
Apte
English
याम्य [yāmya],
a.
 [यमो देवतास्य तस्येदं वा ण्य]
Southern
द्वारं ररङ्घतुर्याम्यम्
Bk.*
 14.15.
Belonging to or resembling Yama.
म्यः A servant of Yama
भगवत्पुरुषै राजन् याम्याः प्रतिहतोद्यमाः
Bhāg.*
 6.3.3.
N.
 of Agastya.
Of Śiva.
Of Viṣṇu.
Sandal-wood. -म्यम् The Bharaṇī Nakṣatra.
Comp.
 -अयनम् the winter solstice. -उत्तर
a.
 going from south to north. ˚वृत्तम् the solstitial colure.
Apte 1890
English
याम्य a. [यमो देवतास्य तस्येदं वाण्य] 1 Southern
द्वारं ररंधतुर्याम्यं Bk. 14. 15.
2 Belonging to or resembling Yama.
म्यः 1 A servant of Yama.
2 N. of Agastya.
3 Of Śiva.
4 Of Viṣṇu.
5 Sandal-wood.
म्यं The Bharaṇī Nakṣatra.
Comp.
अयनं the winter solstice.
उत्तर a. going from south to north.
Monier Williams Cologne
English
या॑म्य a mf(आ)n. relating or belonging to Yama,
GṛŚrS.
Mn.
MBh.
&c.
southern, southerly (also applied to a kind of fever
°ये
ind.
 or °येन
ind.
 in the south or to the south),
TS.
&c.
&c.
या॑म्य
m.
 the right hand (cf. दक्षिण),
Hcat.
(scil. नर or पुरुष or दूत) a servant or messenger of Yama, ṢaḍvBr.
ŚāṅkhGṛ.
MārkP.
N.
 of Śiva or Viṣṇu,
MBh.
of Agastya,
L.
the sandal-tree,
L.
या॑म्य
n.
 (also with ऋक्ष) the Nakṣatra Bharaṇī (presided over by Yama),
Var.
MārkP.
Suśr.
याम्य b
&c.
 See
p.
 851, col. 3.
Monier Williams 1872
English
याम्य, अस्, -मी, अम्, relating or belonging to Yama,
like or resembling Yama, &c., (याम्य ऋक्ष, the
Nakṣatra Bharaṇī presided over by Yama)
southern,
southerly, (याम्ये or याम्येन, in the south, in
a southerly direction)
(अस्), m., scil. नर or पु-
रुष or दूत, a servant of Yama
N. of Agastya
of Śiva
of Viṣṇu
sandal-wood
(आ), f. the lunar
asterism Bharaṇī
scil. दिश् or आशा, the southern
quarter, south, (for याम्या, night, see p. 814, col. 2.)
—याम्य-तस्, ind. from the south.
—याम्य-
तीर्थ, अम्, n., N. of a Tīrtha.
—याम्य-पाश, अस्,
m. the noose or fetter of Yama.
—याम्यायन
(°य-आय्°), अम्, n. the sun's progress south of the
equator, the winter solstice (= दक्षिणायन)।
—याम्योत्तर (°य-उत्°), अस्, आ, अम्, southern and
northern, going from south to north.
—याम्योत्तर-
वृत्त, अम्, n. south and north circle, the solstitial
colure.
—याम्योद्भूत (°या-उद्°), अस्, आ, अम्, aris-
ing or growing in the south
(अस्), m. a species of
tree (= श्री-ताल).
याम्य याम्य। See col. 1.
Macdonell
English
याम्य yā́m-ya,
a.
 belonging or relating to 🞄Yama
southern: in. or lc. in the south
🞄southwards
m.
 right hand
servant of Yama
🞄ep. of Śiva and of Viṣṇu: ā,
f.
 south: 🞄-ayana,
n.
 southerly course of the sun
🞄a‿uttara,
a.
 southern and northern
going 🞄from south to north.
Benfey
English
याम्य याम्य, i. e. यम + य,
I.
adj.
 ,
f.
 या, Relating to Yama, Rām. 3, 54,
10 (with दिश्, The south)
propounded
by Yama, Man. 8, 173.
II.
m.
1.
Agastya.
2. Sandal.
III.
f.
 या।
1.
The south.
2. i. e. याम + य,
f.
 Night.
Apte Hindi
Hindi
याम्य
वि* - यम + ष्यञ्
दक्षिणी
याम्य
वि* - -
यम से संबंध रखने वाला या यम से मिलता जुलता
Shabdartha Kaustubha
Kannada
याम्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿ
निष्पत्तिः - > "यत्"
व्युत्पत्तिः - > यामी दिक् निवासोऽस्य
याम्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಧದ ಮರ
याम्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ
विस्तारः - > "याम्याऽवाच्यां भरण्यां च पुंस्यगस्त्ये च चन्दने" - मेदि०
L R Vaidya
English
yAmya {% a. (f. म्या) %} Southern, द्वारं ररंघतुर्याम्यं महापार्श्वमहोदरौ Bt.xiv.15.
Mahabharata
English
Yāmya, adj. (“belonging to Yama”). § 266 (Śakrasabhāv.): II, 7, 310 (sabhāṃ).--§ 267 (Yamasabhāv.): II, 8, 311 (do.).--§ 268 (Varuṇasabhāv.): II, 9, 353 (sc. sabhā).-§ 305 (Anudyūtap.): II, 78, 2577 (kopavidhāraṇe).--§ 306 (do.): II, 80, 2627 (sāmāni), 2641 (do.).--§ 552 (Goharaṇap.): IV, 64, 2058 (sc. astraṃ).--§ 572 (Rathātirathasaṅkhyānap.): V, 169, 5870 (sc. astragrāmaḥ).-§ 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 23, 1041 (sc. dhanuḥ). --§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 157, 6954 (sc. astraṃ). --§ 603b (Nārāyaṇa): VII, 201, †9466 (sc. karma).-§ 615u (Skanda): IX, 46, 2654 (ºāḥ, sc. mātaraḥ).-§ 615ff (Asita Devala): IX, 50, 2881 (lokaṃ).--§ 618 (Jalapradānikap.): XI, 7, 181 (rathaṃ, sc. the body).-§ 746 (Ānuśāsanik.): XIII, 80, †3795 (sabhāṃ).
Yāmya^2 = Śiva: VII, 9521
XIV, 193.--Do.^3 = Mahāpurusha (Mahāpurushastava).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
याम्यः,
पुं,
 (यामी निवासोऽस्य । यामी + यत् ।)अगस्त्यमुनिः । चन्दनवृक्षः । इति मेदिनी । ये, ४८ ॥
(यमस्यायमिति । यम + ण्यः । यमदूतः ।यथा, मार्कण्डेये । ११ । ३० ।“कृष्यमाणस्य याम्यैश्च नरकेषु च पात्यतः ।पूनश्च गर्भो जन्माथ मरणं नरकस्तथा ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
याम्य
पु०
 यामी दिक् निवासोऽस्य यत् । १ अगस्त्ये २ चन्दन-वृक्षे च मेदि० । यमोदेवतास्य तस्येदं वा ण्य । ३ यम-सम्बन्धिनि
त्रि०
 ४ भरणीनक्षत्रे च ज्यो० ५ दक्षिण-देशस्थे
त्रि०
 ।
Capeller
German
या॑म्य Yama gehörig, südlich.
Burnouf
French
याम्य याम्य
m.
 sandal.
Np. d'Agastya. -- F. (याम)
la nuit
la constellation de भरणी।
Le midi, région de
Yama.
याम्ययान
n.
 partie australe de la marche du Soleil.
Stchoupak
French
याम्य-
a. relatif à Yama
méridional (-ए -एन au Sud)
-आ-
f.
 Midi, Sud.
°पाश-
m.
 liens de Yama.