| YouTube Channel

याजक (yAjaka)

 
शब्दसागरः
English
याजक
m.
 (-कः)
1. An officiating priest, a Brāhamana who conducts
any part of a sacrifice.
2. A royal elephant.
3. A furious elephant.
E.
 यज् to worship, ण्वुल्
aff.
Capeller Eng
English
याजक
m.
 sacrificing priest.
Yates
English
याजक (कः) 1.
m.
 An officiating priest
a royal or a furious elephant.
Wilson
English
याजक
m.
 (-कः)
1 An officiating priest, a Brahman who conducts any part of a sacrifice.
2 A royal elephant.
3 A furious elephant.
E.
 यज to worship, ण्वुल्
aff.
Apte
English
याजकः [yājakḥ], [यज्-ण्वुल्]
A sacrificer, a sacrificing priest
अयाजयन् महाराजं याजका देववर्चसः
Bhāg.*
 1.74.16.
A royal elephant.
An elephant in rut.
Apte 1890
English
याजकः [यज्-ण्वुल्] 1 A sacrificer, a sacrificing priest.
2 A royal elephant.
3 An elephant in rut.
Monier Williams Cologne
English
याजक
m.
 (fr.
Caus.
 ) a sacrificer, (ifc. ) one who offers sacrifices or oblations for or to (cf. ग्राम-, नक्षत्र-य्°),
Mn.
MBh.
&c.
 (-त्व
n.
 )
a royal elephant (also -गज),
L.
an elephant in rut,
L.
Monier Williams 1872
English
याजक, अस्, m. (fr. the Caus.), a sacrificer, sacri-
ficing priest, one who offers sacrifices or oblations, a
priest officiating at a sacrifice, (often at the end of
a comp., cf. ग्राम-य्°, नक्षत्र-य्°
sometimes
compounded with the person who institutes the sacri-
fice, e. g. क्षत्रिय-याजक, the sacrificer for a
Kṣatriya
cf. शूद्र-य्°)
a royal elephant
a furious
elephant or one in rut.
—याजक-त्व, अम्, n. the
condition or office of a sacrificing priest.
Benfey
English
याजक याजक, i. e. यज् + अक,
m.
1.
A sacrificer, Man. 3, 164.
2. A royal
elephant.
3. A furious elephant.
--
Comp.
ग्राम-,
m.
 one who sacrifices
for a village, MBh. 3, 13355. नक्ष-
त्र-ग्राम-,
adj.
 one who offers sacri-
fices to the asterims, MBh. 12, 2874.
Apte Hindi
Hindi
याजकः
पुं*
 - यज् + णिच् + ण्वुल्
"यज्ञ कराने वाला, यज्ञ कराने वाला पुरोहित"
याजकः
पुं*
 - -
राजकीय हाथी
याजकः
पुं*
 - -
मदोन्मत्त हाथी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
याजक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಋತ್ವಿಕ್ಕು /ಯಜಮಾನನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣೆ ಪಡೆದು ಯಾಗಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು
निष्पत्तिः - > यज (देवपूजादौ) + णिच् - "ण्वुल्" (३-१-१३३)
व्युत्पत्तिः - > याजयति
याजक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮದಿಸಿದ ಆನೆ
याजक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಾಗ ಮಾಡುವವನು
याजक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಜನ ಆನೆ
विस्तारः - > "याजको राजकुञ्जरे । याज्ञिके च" - हेम०
L R Vaidya
English
yAjaka {% m. %} 1. A sacrificer, a sacrificing priest
2. a royal elephant, an elephant in rut.
Kridanta Forms
Sanskrit
यज् (य॒जँ॑ देवपूजासङ्गतिकरणदानेषु - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = यजनम्
अनीयर् = यजनीयः - यजनीया
ण्वुल् = याजकः - याजिका
तुमुँन् = यष्टुम्
तव्य = यष्टव्यः - यष्टव्या
तृच् = यष्टा - यष्ट्री
क्त्वा = इष्ट्वा
ल्यप् = प्रेज्य
क्तवतुँ = इष्टवान् - इष्टवती
क्त = इष्टः - इष्टा
शतृँ = यजन् - यजन्ती
शानच् = यजमानः - यजमाना
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
श्रोत्रियश्छान्दसो यष्टा त्वादेष्टा स्यान्मखे व्रती ।
याजको यजमानश्च सोमयाजी तु दीक्षितः ॥ ८१७ ॥
-wordlist-
श्रोत्रिय (पुं), छान्दस (पुं), यष्टृ (पुं), आदेष्टृ (पुं), व्रतिन् (पुं), याजक (पुं), यजमान (पुं), सोमयाजिन् (पुं), दीक्षित (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
याजकः,
पुं,
 (यजतीति । यज् + ण्वुल् ।) याज्ञिकः ।राज्ञो गजः । इति मेदिनी । के, १४२ ॥
मत्तहस्ती । इति जटाधरः ॥
ऋत्विक् । यथा, “अग्नीध्राद्या धनैर्व्वार्य्या ऋत्विजो याज-काश्च ते ॥
”इत्यमरः । २ । ७ । १७ ॥
“यजमानेन धनैर्व्वार्य्याः धनानि दत्त्वा इष्टसम्पा-दनाय व्रियन्ते प्रार्थ्यन्ते ये अग्नीध्रप्रभृतयस्तेऋत्विजो याचकाश्च कथ्यन्ते । अग्निं इन्धयन्तिदीपयन्ति अग्नीध्राः इन्धी ञि ध ङ द्युतौ ञिःनाम्नीति रः मनीषादित्वान्नलोपः । आदिनाब्रह्मोद्गातृहोत्रध्वर्य्युब्राह्मणाच्छंसिप्रभृतयः षो-डश गृह्यन्ते । वार्य्या इति हसृय्वासोरिति घ्यण्दृभृजुषेत्यादौ वृ ञ इति ञानुबन्धनिर्द्देशात्अन्यवृधातोर्न क्यप् ऋतौ यजन्ति ऋत्विजःक्विप् । यजन्ति याचकाः णकः ।” इतिभरतः ॥
* ॥
बहुयाजकग्रामयाजकयोर्निन्दायथा, --“अब्राह्मणास्तु षट् प्रोक्ता ऋषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।आद्यो राजभृतस्तेषां द्बितीयः क्रयविक्रयी ॥
तृतीयो बहुयाज्यः स्याच्चतुर्थो ग्रामयाजकः ।पञ्चमस्तु भृतस्तेषां ग्रामस्य नगरस्य च ॥
अनादित्वाञ्च यः पूर्व्वां सादित्याञ्चैव पश्चि-माम् ।नोपासीत द्बिजः सन्ध्यां स षष्ठोऽब्राह्मणःस्मृतः ॥
”इत्याह्निकतत्त्वे सन्ध्योपासनम् ॥
अपि च ।“शूद्रसप्तोद्रिक्तयाजी ग्रामयाजीति कीर्त्तितः ।शूद्रपाकोपजीवी यः सूपकारः प्रकीर्त्तितः ॥
सन्ध्यापूजाविहीनश्च प्रमत्तः पतितः स्मृतः ।एते महापातकिनः कुम्भीपाकं प्रयान्ति ते ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे २७ अध्यायः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
याजक
पु०
 याजयति यज--णिच्--ण्वुल् । धनादिलाभायपरार्थं यज्ञकर्तरि ऋत्विगादौ ।
Capeller
German
याजक
m.
 Opferpriester.
Stchoupak
French
याजक-
ag. ifc. qui sacrifie, prêtre sacrifiant
-त्व- nt. fait
de sacrifier.