| YouTube Channel

या (yA)

 
शब्दसागरः
English
या r. 2nd cl. (याति)
1. To go, to go to.
2. To obtain, to get.
3. To
invade.
4. To withdraw.
5. To elapse, (as time.)
6. To come to
pass, to become.
7. To have carnal intercourse with.
8. To re-
quest.
9. To attempt.
10. To discover. With अनु, prefixed, To
follow. With अभि, To approach. to reach. With आङ्, To come,
to arrive. With उप, To give way, to yield. With निर्, 1. To go
out or forth.
2. To go readily or quickly. With प्र, To go to.
With प्रति, To go to or towards. With प्रति and उत्, To meet, to
advance to. With सम् and अभि, To approach. With सम् and आङ्,
To arrive. With अति, 1. To transgress.
2. To surpass.
Capeller Eng
English
1 या या॑ति (या॑°ते)
pp.
 यात॑ (—° mostly
w.
 act. mg)
go, travel, march, set out, depart, fly, escape, pass, vanish, perish
go off, speed, succeed
proceed, act, behave
go to (acc. ,
loc.
 , or
dat.
 ), reach, attain to a condition (acc. of an
abstr.
 ,
cf.
 गम्), go
to a woman, have sexual intercourse with (acc. ), approach with a
request, ask for (2
acc.
 )
make out, learn, understand. With आख्याम् be
called (nom. + इति),
w.
 खण्डशस् or दलशस् fall to pieces,
w.
शतधा fall into a hundred pieces
क्व तद्यातम् how is it with it?
यातु let it go, no matter.
C.
 याप॑यति make or bid go (to *acc. ),
dismiss, send out, drive away, pass, spend.
D.
 यियासति wish or be
about to go etc. — अच्छ approach, arrive. अति pass by, overtake,
omit. अनु go to (acc. ), go after, follow (esp. in death), obey,
imitate, equal, reach, attain. अप go away, depart, retreat, flee,
cease, desist. प्रत्यप retreat, fly back. व्यप go away, set out,
flee. अभि approach, go to or against
take to, partake of (acc. ).
अव come down, descend from (आ॑
w.
abl.
 )
go away, depart
avert,
remove. आ approach, arrive, come from (abl. ) to or into (acc. ,
r.
loc.
 ), get at, enter into, partake of (acc. )
appear to (gen. ), befall
(acc. ). अत्या pass by (acc. ). अभ्या come near or to (acc. ). उपा,
अभ्युपा, समुपा the same. प्रत्या return, come back to (acc. ), go to
meet or against (acc. ). समा come near (together), arrive
assemble,
meet, come out of or from (abl. ) to (acc. or
loc.
 )
pass away
get into a state or condition (acc. ). उद् rise, go forth or out, depart
from (abl. ). प्रत्युद् rise and go to meet or against (acc. ). उप come
near, arrive, visit, approach (acc. , also
loc.
 of place)
enter (acc. ),
meet, encounter, undergo (acc. )
occur to, fall to one's share (acc. ).
अभ्युप come to, get at, go against (acc. ). प्रत्युप return, come
back to or into (acc. ±प्रति or
loc.
 ). समुप come near (together),
go or resort to (acc. ). नि come down to or upon (acc. ), run over (with
a carriage), get into (acc. ). निस् go or come out of (abl. ) to or into
(acc. )
pass away, vanish.
C.
 cause to go away, expel from (abl. ).
अभिनिस् & विनिस् go out, depart from (abl. ). परि go round,
circumambulate, surround, keep, guard
go through, pervade
pass by,
avoid
flow off (Soma). प्र go forth, set out, go towards (acc.
±अच्छ or प्रति, &
loc.
 ) or against (acc. )
walk, run, ride, drive,
flow, etc.
vanish, pass away, die
get into, partake of (acc. )
proceed, act, behave. अनुप्र set out after (acc. ), follow. अभिप्र
approach (acc. ), set out, leave for (acc. ), attack, assail. प्रतिप्र
come near or back. संप्र set out (together), walk or flow towards
(acc. ±प्रति). प्रति come near or back to (acc. ±प्रति)
go
against (acc. )
comply with, gratify (acc. ). वि pass or cut through,
go or turn away. सम् go or come together, meet, encounter (as friends
or foes), approach, arrive, get into a state or condition. अनुसम् go
to and fro, go to, visit. अभिसम् go to or against (acc. ). प्रतिसम्
go against, attack.
2 या going (—°).
Yates
English
या (ल) याति 2.
a. To go, to get.
With अनु to follow
with अभि to ap-
proach
with आ to come
with उप to
give way
with निर् to go forth
with प्र
to go to
with प्रति to go toward
with प्रति and उत् to go to meet
with सं
and अभि to approach
with सं and
आ to arrive at.
Spoken Sanskrit
English
या - yA -
f.
 - behave
अनुचरति { अनुचर् } - anucarati { anucar } - verb - behave
प्रयाति { प्रया } - prayAti { prayA } - verb - behave
प्रचरति { प्रचर् } - pracarati { pracar } - verb - behave
विचरति { विचर् } - vicarati { vicar } - verb - behave
समुपवर्तते { समुपवृत् } - samupavartate { samupavRt } - verb - behave
चरति { चर् } - carati { car } - verb 1 - behave
वर्तते { वृत् } - vartate { vRt } - verb 1 - behave
परिवर्तते { परिवृत् } - parivartate { parivRt } - verb 1 Atm - behave
वर्तयति { वृत् } - vartayati { vRt } - verb caus. - behave
फक्कति { फक्क् } - phakkati { phakk } - verb - behave ill
दुर्वृत्त - durvRtta -
adj.
 - ill-behaved
अशिष्ट - aziSTa -
adj.
 - ill-behaved
अशील - azIla -
adj.
 - ill-behaved
उद्धत - uddhata -
adj.
 - ill-behaved
उद्वृत्त - udvRtta -
adj.
 - ill-behaved
दुःशील - duHzIla -
adj.
 - ill-behaved
दुःष्ठु - duHSThu -
adj.
 - ill-behaved
दुर्विचेष्ट - durviceSTa -
adj.
 - ill-behaved
वियात - viyAta -
adj.
 - ill-behaved
या - yA -
f.
 - implore
कृपयति - kRpayati - verb - implore
आयाचति { आयाच् } - AyAcati { AyAc } - verb - implore
आयाचते { आयाच् } - AyAcate { AyAc } - verb - implore
इषुध्यति { इषुध्य } - iSudhyati { iSudhya } - verb - implore
उपेष्णोति { उपेष् } - upeSNoti { upeS } - verb - implore
उपेति { उपे } - upeti { upe } - verb - implore
प्रभवति { प्रभू } - prabhavati { prabhU } - verb - implore
प्रेट्टे { प्रेड् } - preTTe { preD } - verb - implore
याचते { याच् } - yAcate { yAc } - verb - implore
याचति { याच् } - yAcati { yAc } - verb - implore
समभियाचते { समभियाच् } - samabhiyAcate { samabhiyAc } - verb - implore
संयाचते { संयाच् } - saMyAcate { saMyAc } - verb - implore
समभियाचति { समभि- याच् } - samabhiyAcati { samabhi- yAc } - verb 1 - implore
प्रत्यनुयाचति { प्रत्यनु- याच् } - pratyanuyAcati { pratyanu- yAc } - verb 1 - implore
उपेषते { उपा- ईष् , उपेष् } - upeSate { upA- IS , upeS } - verb 1 Atm - implore
ईट्टे { ईड् } - ITTe { ID } - verb 2 - implore [ double acc. ]
रेढि { रिह् } - reDhi { rih } - verb 6 2 - implore
रिहति { रिह् } - rihati { rih } - verb 6 2 - implore
ईडित - IDita -
adj.
 - implored
आपृच्छते { आप्रछ् } - ApRcchate { Aprach } - verb - implore
अभिशपति { अभि- शप् } - abhizapati { abhi- zap } - verb 1 - implore with solemnity
अभिशापयति { अभिशप् } - abhizApayati { abhizap } - verb caus. - implore with solemnity
ईडेन्य - IDenya -
adj.
 - to be invoked or implored
ईड्य - IDya -
adj.
 - to be invoked or implored
Wilson
English
या r. 2nd cl. (याति)
1 To go, to go to.
2 To obtain, to get.
With अनु prefixed, To follow.
With अभि, To approach, to reach.
With आङ्, To come, to arrive.
With उप, To give way, to yield.
With निर्,
1 To go out or forth.
2 To go readily or quickly.
With प्र, To go to.
With प्रति, To go to or towards.
With प्रति and उत्, To meet, to advance to.
With सम and अभि, To approach.
With सम and आङ्, To arrive.
Apte
English
या [yā], 2
P.
 (याति, ययौ, अयासीत्, यास्यति, यातुम्, यात)
To go, move, walk, proceed
ययौ तदीयामवलम्ब्य चाङ्गुलिम्
R.*
 3.25
अन्वग्ययौ मध्यमलोकपालः 2.16.
To march against, invade
तदा यायाद् विगृह्यैव व्यसने चोत्थिते रिपोः
Ms.*
 7.183.
To go to, march towards, set out for (with
acc.
 ,
dat.
 or with प्रति).
To pass away, withdraw, depart
यातु प्रस्तुतमनुसंधीयताम्
H.*
 3. 'let it go or pass, never mind it'
To vanish, disappear
यातस्तवापि च विवेकः
Bv.*
 1.66
भाग्यक्रमेण हि धनानि भवन्ति यान्ति
Mk.*
 1. 13.
To pass away or by, elapse (as time)
यौवन- मनिवर्ति यातं तु K.
P.*
 1.
To last.
To happen, come to
pass.
To go or be reduced to any state, be or become (usually with the
acc.
 of abstract noun).
To undertake
न त्वस्य सिद्धौ यास्यामि सर्गव्यापारमात्मना
Ku.*
 2.54.
To have carnal intercourse with.
To request, implore.
To find out, discover.
To behave, act. (The meanings of या, like those of गम्, are variously modified according to the noun with which it is connected
e. g. नाशं या to be destroyed
वाच्यतां या to incur blame or censure
लघुतां या to be slighted
प्रकृतिं या to regain one's natural state
निद्रां या to fall asleep
वशं या to submit, go into one's possession
उदयं या to rise
अस्तं या to set, decline
पारं या to reach the other side of, to master, surmount, get over
पदं या to attain to the position of
अग्रे या to go before, take the lead, lead
अधो या to sink
विपर्यासं या to undergo a change, to be changed in appearance
शिरसा महीं या to bend the head down to the ground
&c.
 ).
Caus.
 (यापयति-ते)
To cause to go or proceed.
To remove, drive away
प्रमदया मदयापितलज्जया
R.*
 9.31.
To spend, pass (time)
तावत् कोकिल विरसान् यापय दिवसान्
Bv.*
 1.7
Me.*
 91.
To live or spend time with
विनयादिव यापयन्ति ते धृतराष्ट्रात्मजमात्मसिद्धये
Ki.*
 2.45.
To support, nourish.
To give sendoff
स्नेहप्रक्लिन्नहृदयो यापयामास कोशलः
Bhāg.*
 1.58.52.-Desid. (यियासति) To wish to go, to be about to go
&c.
 -With अति
to go beyond, transgress, violate.
to surpass. -अधि to go away or forth
escape
कुतो$ धियास्यसि क्रूर निहतस्तेन पत्रिभिः
Bk.*
 8.9.
Apte 1890
English
या {c2c} P. (याति, ययौ, अयासीत्, यास्यति, यांतुं, यात) 1 To go, move, walk, proceed
ययौ तदीयामवलंब्य चांगुलिं R. 3. 25
अन्वग्ययौ मध्यमलोकपालः 2. 16.
2 To march against, invade
Ms. 7. 183.
3 To go to, march towards, set out for (with acc., dat. or with प्रति).
4 To pass away, withdraw, depart
यातु प्रस्तुतमनुसंधीयतां H. 3. ‘let it go or pass, never mind it’.
5 To vanish, disappear
यातस्तवापि च विवेकः Bv. 1. 66
भाग्यक्रमेण हि धनानि भवंति यांति Mk. 1. 13.
6 To pass away or by, elapse (as time)
यौवनमनिवर्ति यातं तु K. P. 10.
7 To last.
8 To happen, come to pass.
9 To go or be reduced to any state, be or become (usually with the acc. of abstract noun).
10 To undertake
न स्वस्य सिद्धौ यास्यामि सर्गव्यापार मात्मना Ku. 2. 54.
11 To have carnal intercourse with.
12 To request, implore.
13 To find out, discover.
14 To behave, act. (The meanings of या, like those of गम्, are variously modified according to the noun with which it is connected
e. g. नाशं या to be destroyed
वाच्यतां या to incur blame or censure
लघुतां या to be slighted
प्रकृतिं या to regain one's natural state
निद्रां या to fall asleep
वशं या to submit, go into one's possession
उदयं या to rise
अस्तं या to set, decline
पारं या to reach the other side of, to master, surmount, get over
पदं या to attain to the position of
अग्रे या to go before, take the lead, lead
अधो या to sink
विपर्यासं या to undergo a change, to be changed in appearance
शिरसा महीं या to bend the head down to the ground &c.),
Caus. (यापयति-ते) 1 To cause to go or proceed.
2 To remove, drive away
प्रमदया मदयापितलज्जया R. 9. 31.
3 To spend, pass (time): तांवत्कोकिल विरसान्ं यापय दिवसान् Bv. 1. 7
Me. 89.
4 To live or spend time with
Ki. 2. 45.
5 To support, nourish.
Desid. (यियासति) To wish to go, to be about to go &c.
WITH अति {1} to go beyond, transgress, violate. {2} to surpass.
अधि to go away or forth
escape
कुतोऽधियास्यसि कूर निहतस्तेन पात्रिभिः Bk. 8. 90.
Monier Williams Cologne
English
या a (आ),
f.
 going
a car
restraining, religious meditation
attaining
pudendum muliebre
N.
 of Lakṣmī.
1. या (collateral form of √ 5. इ)
cl.
 2.
P.
 (Dhātup. xxiv, 41) या॑ति
(1.
pl.
 यामहे,
MBh.
impf.
 3.
pl.
 अयुः,
Br.
अयान्,
Pāṇ.
 iii, 4, 111, Sch.
pf. ययौ॑, यया॑थ, यय॑, ययुः॑,
RV.
&c.
&c.
यये,
Kāv.
aor.
 अयासम् or अयासिषम्
Subj. या॑सत्, येषम्, यासिषत्,
RV.
Br.
Prec. यासिषीष्ठास्,
Br.
fut. याता,
MBh.
&c.
यास्यति,
AV.
°ते,
MBh.
inf.
 यातुम्,
MBh.
&c.
Ved.
inf.
 यै॑, या॑तवे or °वै॑
ind.
p.
 यात्वा॑,
Br.
&c.
-या॑य, -यायम्, ib.),
to go, proceed, move, walk, set out, march, advance, travel, journey (often with instr. or
acc.
 of the way,
esp.
 with गतिम्, मार्गम्, अध्वानम्, पन्थानम्, पदवीम्, यात्राम्),
RV.
&c.
&c.
to go away, withdraw, retire,
MBh.
Kāv.
&c.
(also with पलाय्य) to flee, escape,
R.
Kathās.
 (with क्षेमेण or स्वस्ति, to escape unscathed,
Pañcat.
BhP.
 )
to go towards or against, go or come to, enter, approach, arrive at, reach,
RV.
&c.
&c.
(with
acc.
 often followed by प्रति, e.g. with गृहम्, to enter a house
with रिपुम् प्रति, to march against the enemy
with मृगयाम्, to go out hunting
with शिरसामहीम्, to bow down to the ground with the head
with प्रकृतिम्, to return to one's natural state
with कर्णौ, to come to the ears, be heard
with उत्सवाद् उत्सवम्, to go from one festival to another
with हस्तम् ifc. , to fall into the hands of
with पथम् or गोचरम् ifc. , to come within range of
esp.
 with the
acc.
 of an abstract noun
=
 to go to any state or condition, become, be, e.g. विनाशं याति, he goes to destruction i.e. he is destroyed
काठिन्यं याति, it becomes hard
द्वेष्यतां याति, he becomes hated
similarly निधनं-√ या, to die
निद्रां-√ या, to fall asleep
उदयं-√ या, to rise, said of stars
&c.
sometimes also with
loc.
 , e.g. याहि राज्ञह् सकाशे, go into the presence of the king,
R.
or even with
dat.
 , e.g. ययतुः स्व-निवेशाय, both went home,
Kathās.
न चात्मने कृपणस्य धनं याति, nor does the wealth of the miser go to [i.e. benefit] himself,
Hit.
फलेभ्यो याति, he goes to [fetch] fruits,
Pāṇ.
 ii, 3, 14, Sch.)
to go to for any request, implore, solicit (with two
acc.
 ),
RV.
(with स्त्रियम्) to go to a woman for sexual intercourse,
MBh.
to go to for any purpose (inf. ),
Bhaṭṭ.
Vop.
often with adverbs, e.g. with बहिर्, to go out,
Kathās.
with अधो, to go down, sink,
BhP.
with खण्डशो or दलशो, to fall to pieces,
Kathās.
with शत-धा, to fall into a hundred pieces, ib.
to extend to (acc. ),
VarBṛS.
to last for (acc. ),
Hit.
to pass away, elapse (said of time),
MBh.
Kāv.
&c.
to vanish, disappear (as wealth), Mṛcch.
to come to pass, prosper, succeed,
BhP.
to proceed, behave, act,
MBh.
to find out, discover,
MBh.
to receive or learn (a science) from (abl. ),
BhP.
to undertake, undergo (acc. ),
RV.
Impv.
 यातु, be it as it may,
Hit.
 :
Pass.
 यायते, to be gone or moved,
MBh.
 :
Caus.
 याप॑यति (aor. अयीयपत्), to cause to depart, cause to go or march, dismiss,
Kāv.
BhP.
to cause to go towards (acc. ),
Pāṇ.
 i, 4, 32, Sch. (cf. यापित)
to direct (the gaze) towards (loc. ),
Bhartṛ.
 (v.l. पातयति)
to drive away remove, cure (a disease),
Suśr.
to cause to pass or elapse, pass or spend (time),
MBh.
Kāv.
&c.
to live (Pāli yāpeti),
Divyāv.
to cause to subsist, support, maintain,
Divyāv.
to induce,
MW.
 :
Desid.
 यियासति, to intend or be about to go, desire to proceed,
MBh.
Kāv.
&c.
 :
Intens.
 ईयायते (?), to move,
PraśnUp.
याययते, यायेति, यायाति
Gr.
2. या (ifc. ) going, moving (See ऋण-, एव-, तुर-, देव-या).
3. या
f.
 of 3. य, q.v.
Monier Williams 1872
English
या 1. या, cl. 2. P. (ep. also A.) याति (-ते),
Impf. अयात् (3rd pl. अयान् or अयुस्), Pot.
यायात्, Impv. यातु (2nd sing. याहि), ययौ (2nd
sing. ययाथ or ययिथ, 1st pl. ययिम, Part.
ययिवस्), यास्यति, अयासीत् (Vedic forms अयासुस्,
यासत्, यासिष्ठम्, यासीष्ट), यातुम् (Ved. यातवे,
यातवै), to go, proceed, move, set out, march, travel,
journey
to go away, withdraw, retire
to pass
away, pass by, elapse (said of time)
to extend, last
(said of time, e. g. मासं याति, it lasts for a month)
to take place, come to pass, prosper, succeed
to
proceed, behave, act
to go or come to, travel or
journey towards, approach, arrive at, reach (with acc.
or even dat. or loc. or with प्रति after an acc.)
to go or march against
to go to any state or con-
dition, to become, be (with acc. and especially acc.
of an abstract noun, e. g. विनाशं याति, he goes to
destruction, i. e. he is destroyed
काठिन्यं याति,
it goes to hardness, i. e. becomes hard)
to under-
take, obtain, get (with acc.)
to go in to, have carnal
intercourse with (with acc.)
to go to for any object,
request, implore, solicit (with double acc., e. g. यामि
वो द्रविणम्, I go to you for money, I solicit
wealth of you
त्वां शरणं यामि, I go to thee
for help)
to find out, discover, perceive. The
meanings of या may be variously extended by com-
bining it with other words and phrases, e. g. प-
लाय्य या, to run away
बहिर् या, to go out
अधो या, to go down, sink
क्षेमेण या, to
escape safely
खण्डशो या, to fall to pieces
शत-
धा या, to fall into a hundred pieces
यात्रां
या, to undertake a journey
मृगयां या, to go
out hunting
शिरसा महीं या, to bow down to
the ground with the head
अगोचरं नयनयोर्
या, to become invisible
द्वेष्यतां या, to become
hated
विलयं या, to be dissolved
कर्णौ या,
to come to the ears, be heard
करे या, to come to
hand, be obtained
वशं या, to be subject to
(with gen.)
प्रकृतिं या, to return to one's
natural state
निद्रां या, to fall asleep
निधनं
या, to die
दर्शनं या, to become visible, be
seen
उदयं या, to rise (said of stars, &c.): Pass.
यायते, to be gone, &c.: Caus. यापयति, -यितुम्,
Aor. अयीयपत्, to make or cause to go or proceed,
cause to set off or march, command to go away,
drive away, remove, cure (a disease)
to cause to
pass by or elapse, pass or spend (as time, night, &c.)
to cause to subsist, support
to cause to arrive at or
obtain (with a double acc., e. g. तं श्रियं या-
पयति, he causes him to obtain fortune)
to induce:
Desid. यियासति, to wish or intend to go, to desire
to proceed, &c.: Intens. यायायते, यायेति, यायाति,
to go frequently, &c.
[cf. Gr. ἰάπτω (= Caus. या-
पयामि), ἵημι, ἥ-σω (= यास्यामि), perhaps also some
forms like ἰέναι: Lat. jacio
Janus, janua.]
2. या, आस्, आस्, अम् [cf. 4. य, p. 801, col. 1],
going, proceeding, moving, &c. (at the end of a
comp., see एव-या, तुर-या, देव-या).
या 3. या, fem. of the relative pronoun
यद्। See p. 807, col. 3.
Macdonell
English
या YĀ, Ⅱ. P. yā́-ti (V., C.), move, go, walk, 🞄proceed
advance, march, — against the 🞄enemy
travel
set out, go away, withdraw, 🞄depart
keep aloof
flee, escape (± 🞄palāyya)
lead (road)
pass, elapse
vanish, 🞄disappear
come to pass, succeed
behave
🞄〈1.〉 with cases: 〈a〉 ac. go to, come to (the ears, 🞄an end)
fall into (oneʼs hand)
fall in with
🞄reach, arrive at
march against
lead to (of 🞄a road)
come within range of (-patham, 🞄gocaram with g. or —°)
set out on (a march, 🞄yātrām)
enter on or pursue (a path or road: 🞄adhvānam, gatim, panthānam, mārgam)
🞄bow down to (the earth, the feet, with oneʼs 🞄head)
have connexion with (a woman)
🞄reach (a distance), last (a time, month, etc.)
🞄undertake (business)
be reduced to, fall into, 🞄incur, undergo, attain (a condition: like 🞄√ gam or √ i, very frequently used with abst. 🞄nouns and often to be variously translated 🞄by a passive, an int. vb., or to become with 🞄the corresponding adjective: e. g. saṃparkam —, be united
nidhanam —, perish
🞄-darśanam —, become visible
dveṣyatām —, grow odious)
experience (one festival 🞄after another, utsavād utsavam)
return 🞄(to oneʼs natural condition)
beg, implore 🞄(2 ac.
RV.)
〈b〉 with d. go for or in order 🞄to (vbl. ɴ., e. g. collecting)
benefit (any one)
🞄〈c〉 w. lc. go to
turn towards (of the mind)
🞄〈2.〉 w. inf. go to = for the purpose of (e. g. playing)
🞄〈3.〉 w. prp. prati, go in the direction of, 🞄march against
〈4.〉 w. adverbs
kṣemena —, 🞄escape unscathed
khaṇḍaśas or dalaśas —, 🞄go to pieces
śatadhā —, break into a hundred 🞄pieces
yātu, let it pass, be that as it 🞄may, no matter: pp. yātá, gone, etc.
departed
🞄escaped, elapsed
vanished, perished
🞄gone to (ac. or —°)
come or fallen into (lc., 🞄e. g. oneʼs hand): -m,
n.
 imps.: -mayā pādayoḥ, I threw myself at her feet
kva tad 🞄yātam, what has become of that? cs. yāpáya, P. cause to depart, dismiss
cause to 🞄march
direct (the gaze) towards (lc.)
🞄remove, dispel (bashfulness)
pass, spend 🞄(time)
cause to attain (2 ac.)
des. yiyāsa, 🞄P. intend or be about to go, march, depart, 🞄or reach
intv. īyāyate, move (int.). accha, 🞄come near, approach. ati, pass, pass by (a 🞄place)
overcome
pass over
transgress. 🞄anu, go or betake oneself to (ac.)
follow
🞄follow (a husband) in death (= be burned with 🞄him)
attain, equal (fame), imitate (grace): 🞄pp. w. act. and ps. mg. apa, go away, withdraw, 🞄depart, flee, from (ab.)
desist from 🞄(ab.). abhi, go to meet
march against
🞄repair or go to (heaven = die)
approach
🞄make an attack
devote oneself to
attain
🞄pp. act. & ps. mg. ava (V.), approach, from 🞄(ā́ w. ab.)
turn away, avert. ā, come near, 🞄advance, approach, from (ab.)
come towards 🞄[Page243-2] 🞄or to (ac.)
attain, obtain, undergo (w. abst. 🞄nouns like the simple vb.: e. g. bandhanam —, 🞄be bound he kṣayam —, be ruined
saṃkocam 🞄—, be diminished
toṣam —, be satisfied
🞄pañcatvam —, die
hetutām —, become the 🞄cause, etc.)
strike (arrow), befal, accrue to 🞄(ac.)
fall upon anything (g., e. g. sleep)
result
🞄be suitable for any one (g.) to (inf. )
punar —, 🞄come again
be born again
astam —, set
🞄die
karṇa-patham —, come to the ears
🞄saṃmukham —, come to meet: pp. āyāta, 🞄come etc.
—° w. abhimukha —, come towards. 🞄ati‿ā, pass by (ac.
RV.). upa‿ā, approach, 🞄come to (ac.
or sts. d. of prs., RV.)
attain 🞄(a condition)
astam —, set
die. abhi‿upa‿ā, approach. sam-upa, come to (tatra 🞄or ac. of prs.): pp. come. pra‿ā, approach 🞄(RV.). prati‿ā, come back, return, to (ac.)
🞄go to meet. sam-ā, approach together
🞄meet (also of roads)
approach, come (also 🞄of time)
come from or out of (ab.), come or 🞄go to (ac. or lc. of place), towards (ac. of 🞄prs.)
elapse
come or fall upon any one (g., 🞄e. g. sleep)
obtain, attain (a condition, e. g. 🞄increase, satisfaction): pp. approached, come, 🞄arrived, etc. ud, rise (sun
RV.)
go out of 🞄or away from (ab.)
fly forth from (a bow: 🞄ab.)
rise, to (ac.)
arise
surpass. 🞄prati‿ud, rise to meet, go forth to meet (as a 🞄friend or foe): pp. welcomed, by (—°). upa, 🞄approach, come (also of time)
visit, come or 🞄go to, esp. for protection (ac. also lc. of 🞄place or iha, yatra)
have connexion with (a 🞄woman, ac.)
meet, befall
fall into, undergo 🞄attain, find (common like the simple vb., 🞄w. abst. nouns, e. g. joy, dejection, thinness, 🞄etc.)
indulge in (ac.)
pp. act. & ps. mg. 🞄prati‿upa, return, to (ac. with prati or lc.). 🞄ni, (V.) drive over or across (ac.)
come 🞄down to (ac.)
fall into (sin, ac.). nis, go 🞄or march out, of (ab.), to or into (ac.), for 🞄the purpose of (d. of vbl. ɴ.)
leave the 🞄house
issue from (ab.)
decease
elapse
🞄lay by (money): pp. niryāta, gone out, 🞄issued, from (ab. or —°)
cs. cause to go or 🞄march out
drive out, of (ab.): pp. niryāpita, removed (P.)
undertaken (P.). 🞄abhi-nis, go or march out of, depart from 🞄(ab.), for the purpose of (d. of vbl. ɴ.). 🞄vi-nis, to out, of (ab.), for the purpose of (d. of 🞄vbl. ɴ.), against (prati): pp. viniryāta, 🞄gone out of, issuing from (—°). pari, wander 🞄about
go or walk round
wander over 🞄or through
surround (RV.)
compass, guard 🞄(RV.)
avoid (RV.)
approach. anu-pari, 🞄drive around (the quarters) in succession. 🞄pra, go forth
set out
go or repair to (ac. 🞄± acCa or prati, lc., tatra, etc.), from or 🞄out of (ab.)
march against (ac.)
lead (road), 🞄flow (river) towards (ac.)
arrive at (ac.)
🞄go, walk
depart, vanish
fly asunder, be 🞄dispersed
depart = die
elapse
fall into, 🞄undergo, attain, incur (like simple vb. very 🞄common with abst. nouns)
go on, behave: 🞄pp. prayāta, proceeding, going, flying
gone 🞄to
dead
elapsed
cs. cause to set out, des. 🞄wish to set out. anu-pra, set out after any 🞄one (ac.), accompany
take the way to (ac.): 🞄pp. act. & ps. mg. abhi-pra, come to (ac.
🞄RV.)
set out for (ac.)
attack. pari-pra, 🞄travel round (ac.
RV.¹). prati-pra, come 🞄near (RV.)
return, to (ac.)
flow back. 🞄saṃ-pra, set out (together), go or flow to 🞄(ac. ± prati)
move (stars)
attain (a state). 🞄prati, come or go to (ac.)
return to (ac.). 🞄vi, (V.) drive through (with a car), cut 🞄through (with wheels)
traverse
depart. 🞄sam, go together
come together, unite
🞄come into conflict with (ac.), fight
go to (ac. 🞄± prati)
come, approach
enter into, attain, 🞄acquire (body, birth). anu-sam, go 🞄up and down
go to, visit (ac.). abhi-sam, 🞄[Page243-3] 🞄come to, visit (ac.). prati-sam, set out 🞄against, attack.
या 1. yā,
a.
 going (—°).
या 2. yā́,
f.
 of rel. yá.
Benfey
English
या या (akin to इ), ii. 2, Par. (in
epic poetry also Ātm. , Rām. 1, 33. 6).
1. To go, Rām. 2. 72, 27
imperat.
यातु, Let it go, enough, Hit. 77, 9, M.M.
no matter, Hit. 128, 2.
2. To go to
(with acc.), MBh. 3, 2828
(with dat.),
Hit. i. d. 153
(with two acc.), Rām. 3,
55, 48 (सर्वाणि शरनं यामि, All
those
I approach, or
I implore, for
help).
3. To undergo, to obtain, to
get, especially with abstract nouns
e. g. क्षयम्, To perish, MBh. 3, 8840
रेणु-पदवीम्, To become dust, Vikr.
d. 4
संपर्कम्, To be united, Vikr.
d. 13
प्रसादम्, To become propitious,
inclined to somebody, Pañc. 67, 8
द्वेष्यताम्, To grow odious, Pañc. i.
d. 317
विलयम्, To be dissolved,
Pañc. i. d. 425.
4. To pass away,
Pañc. iii. d. 97
Bhaṭṭ. 7, 89. Ptcple.
of the pf. pass. यात।
1. Gone, Vikr.
d. 72
went.
2. Escaped, Hit. ii. d.
144.
3. Obtained, got.
n.
 Driving
an elephant with a goad. Desider
यियास, To desire to go, MBh. 3, 47.
Caus. यापय,
1. To remove, Ragh. 9,
27.
2. To pass away (time), Pañc.
183, 24.
3. To induce, Daśak. in Chr.
194, 4 (with dat. in the sense of an
infin. ‘Induced to abandon’). -- With
the prep. अति अति, To pass, Rām. 2, 49,
a. -- With समति सम्-अति, To pass away,
Rām. 1, 19, 1. -- With अधि अधि, To
escape, Bhaṭṭ. 8, 90. -- With अनु अनु,
1. To follow, Man. 8, 17.
2. To cut in
succession, MBh. 4, 1727. अनुयात,
1.
Followed, accompanied, Daśak. in Chr.
190, 15.
2. Practised. -- With समनु
To follow, MBh. 2, 1608. -- With अप
अप,
1. To go away, Hit. iv. d. 81
MBh. 3, 15214
Chr. 57, 31 (
I propose
to read पुरान्, i. e. पुरात्).
2. To run
away, Draup. 8, 35. अपयात, Fallen
from, Chr. 35, 3. -- With व्यप वि-अप,
1.
To go away, MBh. 3, 789.
2. To de-
sist from (abl.), Chr. 42, 13.
3. To
pass away, Rām. 2, 49, 2. -- With अभि
अभि, To go near (acc.), Rām. 1, 25, 10.
अभियात, Approaching, Indr. 2, 8. --
With समभि सम्-अभि, To go near at
the same time, MBh. 1, 1338. -- With
आ आ,
1. To approach, Vikr. d. 121,
Pañc. i. d. 213.
2. To come, Pañc.
iii. d. 97
Rājat. 5, 31.
3. With and
without पुनर्, To return, Rām. 1, 1,
75
Chr. 5, 23.
4. To attain, Lass. 21,
2.
5. To undergo, to obtain, Rājat. 5,
376
with क्षयम्, To be ruined,
Pañc. v. d. 52
with संकोचम्, To
be diminished, Pañc. i. d. 105
with
हेतुताम्, To become the cause, Hit. i. d.
29, M.M.
with तोषम्, To be satisfied,
Hit. ii. d. 149. आयात, Come.
n.
 Excess,
Kir. 5, 23.
Comp.
क्रम-,
adj.
 de-
scended from a succession, i. e. a long
line of princes, Pañc. i. d. 83. -- With
अभ्या अभि-आ, To approach, MBh. 3,
246. -- With उपा उप-आ,
1. To ap-
proach, MBh. 3, 738.
2. To undergo,
to obtain, Rājat. 5, 126. उपायात,
n.
Arrival, Draup. 4, 24. -- With समुपा
सम्-उप-आ, To approach, MBh. 4, 280.
-- With प्रत्या प्रति-आ, To go towards,
MBh. 4, 1698. -- With समा सम्-आ,
1. To
meet with, Pañc. 46, 6
245, 2 (द्वौ
पन्थानौ समायातौ, They came to
two roads).
2. To approach, Pañc.
23, 10
Chr. 34, 6.
3. To obtain, Pañc.
i. d. 104.
4. To come, Hit. pr. 83, 2
to arrive, Hit. 29, 6, M.M. -- With उद्
उद्, To rise, Gīt. 4, 19. -- With प्रत्युद्
प्रति-उद्, To go to meet (a guest), Rām.
1, 20, 8. प्रत्युद्यात, Saluted, wel-
comed, Megh. 23. -- With उप उप,
1.
To go to (acc.), Rām. 2, 50, 15.
2. To
approach, Pañc. i. d. 44
Ragh. 9,
24 (Calc.).
3. To undergo, to obtain,
Man. 12, 69
with प्रीतिम्, To grow
agreeable, Pañc. i. d. 317.
4. To
befall, Pañc. iii. d. 244. -- With ओप
आ-उप, To come near to (acc.), Lass.
102, 11 = Rigv. vii. 14, 3. -- With उपोप
उप-उप, To approach gradually, MBh.
3, 12358. -- With प्रत्युप प्रति-उप, To
return, MBh. 1, 8393. -- With समुप
सम्-उप, To go, MBh. 3, 1912. -- With
प्रणि प्र-नि, To proceed, Bhaṭṭ. 9, 100.
-- With निस् निस्, To go out, or out of
(abl.), Rām. 2, 76, 19. -- With अभिनिस्
अभि-निस्, To go out, to depart, Rājat.
5, 218. -- With परि परि,
1. To go
round, to circumambulate (as a token
of respect), MBh. 1, 7205.
2. To pro-
tect, Chr. 297, 13 (corr. याथः) = Rigv.
i. 112, 13. -- With प्र प्र,
1. To go forth,
Hit. 84, 7 (कः प्र याट, Who shall go
forth?)
to proceed, MBh. 3, 2848.
2.
To proceed to (acc.), MBh. 3, 240.
3.
To rise to (acc.) Bhartṛ. 2, 91.
4. To
attain, Pañc. i. d. 186
to obtain,
Pañc. iii. d. 262
with असाध्यताम्
(i. e. अ-साध् + य + ता), To become un-
conquerable, Pañc. i. d. 245
with
पराभवम्, To be spoiled, Pañc. i.
d. 424.
5. To proceed from, Rājat. 5,
3745
6. To depart, Hit. i. d. 189, M.M.
Daśak. iii. Chr. 187, 15.
7. To pass
away, Kathās. 4, 23.
Comp.
 ptcple. pres.
अ-प्रयान्त्,
adj.
 Not able to move away,
Chr. 31, 16. प्रयात,
1. Gone away.
2. Gone.
3. Deceased.
m.
1. A lazy
fellow.
2. A name of Bhṛgu. De-
sider. To desire to proceed, Bhaṭṭ. 3,
25. Caus. प्रयापित, Driven away. --
With अभिप्र अभि-प्र, To assail, MBh.
4, 1381. -- With प्रतिप्र प्रति-प्र, To
return, MBh. 3, 10287. -- With संप्र
सम्-प्र,
1. To proceed together, MBh.
1, 4645.
2. To depart to (acc.), MBh.
3, 15082. -- With प्रति प्रति, To return,
Rām. 1, 66, 6. -- With वि वि,
1. To per-
vade (the heavens), and come, Chr. 287,
7 = Rigv. i. 48, 7.
2. To pierce, to
destroy, Chr. 292, 10 = Rigv. i. 86, 10.
वियात, Ill-behaved, impudent. -- With
सम् सम्,
1. To enter, MBh. 3, 6013.
2. To come, Lass. 34, 4. -- With
अनुसम् अनु-सम्,
1. To visit in suc-
cession, or one by one, MBh. 3, 10094.
2. To follow, Rām. 2, 79, 13. -- Cf.
perhaps some forms of इ
e. g. ἰέναι
Lat. Janus, janua.
Hindi
Hindi
जाने के
Apte Hindi
Hindi
या
"अदा* पर* , " - -
"जाना, हिलना-जुलना, चलना, आगे बढ़ना"
या
"अदा* पर* , " - -
"चढ़ाई करना, आक्रमण करना "
या
"अदा* पर* , " - -
"जाना, प्रयाण करना, कूच करना"
या
"अदा* पर* , " - -
"गुजर जाना, वापिस होना, बिदा होना "
या
"अदा* पर* , " - -
"नष्ट होना, ओझल होना"
या
"अदा* पर* , " - -
"गुजर जाना, बीतना ( समय का) "
या
"अदा* पर* , " - -
टिकना
या
"अदा* पर* , " - -
"होना, घटित होना"
या
"अदा* पर* , " - -
"जाना, घटना, होना "
या
"अदा* पर* , " - -
उत्तरदायित्व संभालना
या
"अदा* पर* , " - -
मैथुनसंबंध स्थापित करना
या
"अदा* पर* , " - -
"प्रार्थना करना, याचना करना "
या
"अदा* पर* , " - -
"ढूँढना, खोजना"
या
अदा* पर*प्रेर* - -
"चलाना, आगे बढ़ाना"
या
अदा* पर*प्रेर* - -
"हटाना, दूर हांकना"
या
अदा* पर*प्रेर* - -
"व्यय करना, (समय) बिताना"
या
अदा* पर*प्रेर* - -
"सहारा देना, पालनपोषण करना"
या
"अदा* पर*, इच्छा* " - -
"जाने की इच्छा करना, जाने को होना"
या
अदा*पर* - -
बिदा करना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಹನ /ಬಂಡಿ /ಗಾಡಿ
या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛ /ಹೂವಿನ ಗೊಂಚಲು
या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೋಭೆ /ಕಾಂತಿ
या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಕ್ಷ್ಮಿ
या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿರ್ಮಾಣ /ತಯಾರಿಕೆ
विस्तारः - > "या स्त्रियां यानमञ्जर्योः शोभाल्क्ष्म्योश्च निर्मितौ" - नानार्थर०
या - प्रापणे (अदा० पर० सक० अनि०) याति । ययौ । याता । अयासीत् ।
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ನಡೆ
प्रयोगाः - > "तां देवतापित्रतिथिक्रियार्थामन्वग्ययौ मध्यमलोकपालः"
उल्लेखाः - > रघु० २-१६
या - प्रापणे (अदा० पर० सक० अनि०) याति । ययौ । याता । अयासीत् ।
कन्नडार्थः - > ಹೊರಡು /ಮುಂದೆ ಹೋಗು
प्रयोगाः - > "यास्यत्यद्य शकुन्तलेति हृदयं संस्पृष्टमुत्कण्ठते"
उल्लेखाः - > शाकु० ४-५
या - प्रापणे (अदा० पर० सक० अनि०) याति । ययौ । याता । अयासीत् ।
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದು /ಪಡೆ
प्रयोगाः - > "शिरीषपुषाधिकसौकुमार्यः खेदं न यायादपि भूषणेन"
उल्लेखाः - > रघु० १८-४५
या - प्रापणे (अदा० पर० सक० अनि०) याति । ययौ । याता । अयासीत् ।
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದು /ತಲುಪು /ಸೇರು
प्रयोगाः - > "या न ययौ प्रियमन्यवधूभ्यः सारतरागमना यतमानम्"
उल्लेखाः - > माघ० ४-४५
या - प्रापणे (अदा० पर० सक० अनि०) याति । ययौ । याता । अयासीत् ।
कन्नडार्थः - > ಕಳೆದು ಹೋಗು (ಕಾಲ)
प्रयोगाः - > "विनयादिव यापयन्ति ते धृतराष्ट्रात्मजमात्मसिद्धये"
उल्लेखाः - > किरा० २-४५
या - प्रापणे (अदा० पर० सक० अनि०) याति । ययौ । याता । अयासीत् ।
कन्नडार्थः - > ವಹಿಸಿಕೋ /ಕೈಗೊಳ್ಳು /ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೋ
या - प्रापणे (अदा० पर० सक० अनि०) याति । ययौ । याता । अयासीत् ।
कन्नडार्थः - > ಅದೃಶ್ಯವಾಗು /ಮರೆಯಾಗು
प्रयोगाः - > "भाग्यक्रमेण हि धनानि भवन्ति यान्ति"
उल्लेखाः - > मृच्छ० १-१३
L R Vaidya
English
yA {% vt. 2P (pp. यात
pres. याति
desid. यियासति) %} 1. To go, to walk, to travel, किं यासि बालकदलीव विकंपमाना Mrich.i.
2. to invade, M.vii.183
3. to go away, to withdraw
4. to pass away, to elapse (as time), क्रीडामुखैरिह तु यातु मदीयकालः Ch.P.36
5. to last
6. to come to pass
7. to go or be reduced to any condition, to become
8. to have carnal intercourse with
9. to request, to solicit
10. to discover, to perceive
11. to attempt, न स्वस्य सिद्धौ यास्यामि सर्गव्यापारमात्मना K.S.ii.54.(The senses of या vary according to the word with which it is joined : thus अग्रे or पुरो या ‘to go before, to lead.’ अस्तं या ‘to go down, to set.’ पदं या ‘to attain to the position of.’ पारं या ‘to surmount, to accomplish.’ वशं या ‘to submit, to fall into the hands of.’ वाच्यतां या ‘to incur blame.’ विपर्यासं या ‘to change, to wear a different aspect.’)With अति-, 1. to transgress
2. to surpass.With अधि-, 1. to escape, कुतोऽधियास्यसि क्रूर निहतस्तेन पत्रिभिः Bt.viii.90.With अनु-, 1. to follow, अनुयास्यन् मुनितनयां सहसा विनयेन वारितप्रसरः Sak.i.
2. to imitate, न किलानुययुस्तस्य राजानो रक्षितर्यशः R.i.27.With अनुसम्- to visit in succession.With अप-, to fly away, to retreat.With अभि-, 1. to approach, अभिययौ स हिमाचलमुच्छ्रितम् Kir.v.1
2. to invade, R.v.30.With आ-, 1. to come, to approach
2. to undergo, to obtain, M.xii.69.With उप-, 1. to go to, to approach
2. to attain
3. to salute, to bow, e.g. तं व्याससूनुमुपयामि गुरुं मुनिनाम्.With निस्-, to go out or out of, R.xii.83.With परि-, to go round, to circum-ambulate.With प्र-, to march on, to set out.With प्रति-, to return, R.i.75.With प्रत्युद्-, to go to meet, to welcome, तानर्घानर्घ्यमादाय दूरात्प्रत्युद्ययौ गिरिः K.S.vi.50, R.i.49.With विनिस्-, to go away, to pass away, e.g. हास्यं नास्याद्विनिर्याति.With सम्-, 1. to enter, तथा शरीराणि विहाय जीर्णान्यन्यानि संयाति नवानि देही Bg.ii.22
2. to go away, to depart, गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गंधानिवाशयात् xv.8.
yA {% Caus. (यापयति-ते) %} 1. to drive away, to remove, R.ix.31
2. to pass, to spend, तावत्कोकिल विरसान् यापय दिवसान् वनाण्तरे निवसन् Bh.V.i.7
3. to support.
Bopp
Latin
या 2. P. A. ire, proficisci. N. 8. 19.: कुन्दिनं यातुम् अर्ह-
सि
16. 22.: दुःखस्य पारं यास्यति
IN. 1. 31.: अदर्श-
नपथं यातः
R. Schl. I. 58. 18.: दिवं यायाम्
BH. 4.
35.: न पुनर् मोहम् एवं यास्यसि. Absol. N. 6. 1.:
यान्तो ददृशुर् आयान्तन् द्वापरम्. -- Caus. facere
ut eat, abeat, removere. RAGH. 9. 27.: मदयापितलज्जा.
(Gr. ἵημι, ut mihi videtur forma redupl. pro ϳι(ϳ)ημι,
cum spir. asp. pro य्, sicut in ἅζω, ἧπαϱ, ὅς etc. v.
यज्, यकृत्, यत्
sensu caus. ἵημι convenit cum ἵστημι
pro σίστημι
fut. ἥ-σω = यास्यामि
Pottius apte
ἰάπτω refert ad Caus. यापयामि, ita lat. jâcio, mutatâ
lab. in gutturalem
lith. jóju equo vehor, fut. jó-su =
यास्यामि.)
c. अति transire, transgredi, pergredi. R. Schl. II. 49. 3.:
ग्रामान्…वनानिच पश्यन्न् अतिययौ.
c. अति praef. सम् praeterire, de tempore. R. Schl. I. 19.
1.: ऋतूनां षट् समत्ययुः.
c. अनु sequi. N. 9. 7. DR. 6. 18.
c. अप abire, aufugere. DR. 8. 35.
c. अप praef. वि id. MAH. 3. 775. De tempore, R. Schl. II.
49. 2.: व्यपायाद् रजनी.
c. अभि adire, accedere. R. Schl. I. 25. 10. ATM. RAGH. 5.
30.: हेमराशिं लब्धङ् कुवेराद् आभियास्यमानात्. --
अभियात iens. IN. 2. 8.
c. आ adire, aggredi. NALOD. 3. 2. -- Venire. MAH. 300.:
कुतो ऽयम् आयाति.
c. आ praef. अभि id. MAH. 3. 246.
c. आ praef. प्रति redire. RAGH. 2. 67.: प्रत्याययाव् आ-
श्रमम्.
c. आ praef. सम् advenire. N. 3. 5. a. et b.
c. उत् surgere. GITA - GOV. 4. 19.
c. उत् praef. प्रति obviam ire. R. Schl. I. 20. 8.: प्रत्युद्य-
यौ मुनिन् द्रष्टुम्. V. गम् praef. प्रत्युत्.
c. उप
1) adire. N. 18. 21.: गृहान् उपययौ
SU. 1. 16.:
क्षोभन् नो ऽपयाति ना " तिर्म्.
2) advenire. RAGH.
ed. CAlc. 9. 24.: उपययौ…मधुः (= वसन्तः).
c. निस् exire. R. Schl. II. 68. 7.
c. प्र
1) progredi, ire. N. 20. 2. 41. DR. 6. 25. N. 14. 9.
15. 1.
2) praeterire, de tempore. UP. 21.: प्रयाताः सप्त
वासराः.
c. सम् i. q. simpl. BH. 2. 22.: शरीराण्य् अन्यानि संयाति
देही.
c. सम् praef. अनु id. MAH. 3. 10094.: तीर्थान्य् अन्यान्य्
अनुसंयाहि.
Lanman
English
√yā (yā́ti
yayaú
áyāsīt [911]
yāsyáti
yātá
yā́tum
yātvā́
-yā́ya).
—1. go,
39^1
yātas, avasitasya, of him that
journeys (and) of him that rests, 71^8
w.
astam, 62^14, see astam
—2. go to, w. acc.,
43^17, 91^6
w. dat. 49^14
—3. go to, i. e.
attain to (a condition): e. g. devatvaṃ yā,
attain to godhead, i. e. become divine,
19^21
so 17^22, etc.
—4. yātu, let it go,
no matter, 44^8.
[collateral form of √i, ‘go, ’ 108g:
hence yāna, ‘passage, way, ’ w. which cf.
Lat. jānus, ‘passage, archway, ’ and the
god thereof Jānus: fr. √yā comes also
yā́-ma, ‘period or watch of the night’
ὥ-ρα, ‘time, season, ’ Eng. year, show a
development of mg like that of yā́ma,
q. v., but their connection w. √yā is
doubtful (see 2vāra).]
+ anu, go after, follow.
+ ā, come hither or to or on.
+ sam-ā, come hither together
assemble
samāyāta, come.
+ ud, go forth or out.
+ upa, go or attain unto.
+ pra, go forth
set out.
Kridanta Forms
Sanskrit
या (या॒ प्रापणे - अदादिः - अनिट्)
ल्युट् = यानम्
अनीयर् = यानीयः - यानीया
ण्वुल् = यायकः - यायिका
तुमुँन् = यातुम्
तव्य = यातव्यः - यातव्या
तृच् = याता - यात्री
क्त्वा = यात्वा
ल्यप् = प्रयाय
क्तवतुँ = यातवान् - यातवती
क्त = यातः - याता
शतृँ = यान् - यान्ती / याती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 या
मूलधातुः:
धात्वर्थः:
 प्रापणे (गतिः)
गणः:
 अदादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 अनिट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 याति
अनुबन्धादिविशेषः:
 आकारान्तः
Abhyankara Grammar
English
या substitute for a case affix in Vedic Literature
e.g. उरुया, धृष्णुया for उरुणा, धृष्णुना, cf. सुपां सुलुक्o P.VII. 1.39.
धातुप्रदीपः
Sanskrit
या प्रापणे
- याति । प्रणियाति । ययौ । याति । यान्ती । यायावरः ।। 40 ।।
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. या Kaus. unterhalten, aufziehen, Divyāvad. 499, 1
sich wohlbefinden, 93, 6
150, 16
196, 18
471, 4. — Mit व्यति,
°यात = व्यतिक्रम्य गतः, R. ed, Bomb. 3, 69, 4. — Mit अभि fahren über (Akk.), Āpast. Gṛhy. 5, 24. — Mit आ Kaus. erziehen, Divyāvad. 499, 9. — Mit परि den Umlauf vollbringen, Jātakam. 10, 29. — Mit प्र zu Werke gehen, verfahren, Jātakam. 20, 33. — Mit अभिप्र aufbrechen, eine Reise antreten von (Abl.), 24
von einer Stelle zur anderen sich schwingen, 27, 10.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आगम्, अन्तर्गम्, अन्तर्भू, या, अन्तर्गण्, अन्तर्या, गण्, विगण्, परिग्रह्, परिसमाप्, प्रतिसंहृ
verb
कस्य अपि कस्मिन् अपि संहृत्यात्मकः व्यापारः।
"वाराणसी उत्तरप्रदेशे आगच्छति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gang
१) कः २) कतम् ३) कस्यचिद् ४) का ५) किम् ६) ७) पू+ीर्ण ८) पूर्णित ९) यः १०) यत्तु ११) यद् १२) यदि १३) यद् यद् १४) यम् १५) यस्य १६) या १७) ये १८) ये च १९) हि २०)
gang du
१) कुत्र २) क्व ३) यत्र ४) यत्र क्वचिद् ५) यस्मिन् ६) ७) या ८)
gang rnams
१) या २) ये च ३) येपि च
एकाक्षरनाममाला
Sanskrit
या, यान, यातृ, श्री, खट्वाङ्ग
धातर्यपि पशौ यं स्यात् या याने यातरि श्रियाम् ।
खट्वाङ्गेऽपि च रः कामे तीक्ष्णे वैश्वानरे नरे ॥ ३६ ॥
verse 1.1.1.36
page 0121
Tamil
Tamil
யா : செல்ல, விட்டுப்போக, பின் வாங்க, யாசிக்க.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
या, ल गतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदा०-पर०-सक०-अनिट् ।) ल, याति । इति दुर्गा-दासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
या गतौ अदा०
पर०
सक०
 अनिट् । याति अयासीत् ययौ
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
या प्रापणे
- नेर्गद (7417) इति णत्वम्-प्रणियाति आच्छीनद्योनुम् (7180) वा-याती यान्ती लङः शाकटायनस्यैव (34111) इति झेर्जुस् वा अयान्, अयुः लुङि-यमरमनमातां सुक् च (तु0 7273) इट् च-अयासीत् यश्च यङः(32176) वरच्-यायावरः यो द्वे च (उ0 121) इति ययुरश्वः कमिमनिजनि (उ0 173) इति तुः-यातुः राक्षसः हुयामा (उ0 4168)इति त्रन्-यात्रा गम्यादौ (गण0 333) यायी हुयामा (उ0 137)इति मृगयुः साधुः अर्तिस्तुसु (उ0 1140) इति मन्-यामः 37
धातुवृत्तिः
Sanskrit
या (अर्थः) प्रापणे
(अर्थविवरणम्) प्रापणमिह गतिः
( याति प्रणियाति ) "नेर्गद'' इति णत्वम् ( यातः, यान्ति, यासि, ययौ, ययतुः, ययुः, ययाथ ययिथ, यय, ययौ, यविव, ) क्रादिनियमादिट् थलि भारद्वाजनियमादिड्विकल्पः (याता यास्यति यातु, यातात्, यातां, यान्तु, याहि, यानि, ) ( सूत्रम्) लङश्शाकटायनस्यैव (इति सूत्रम्) इत्याकारान्ताल्लङः शाकटायनमतेन विधीयमानो जुस्भावो लोटो लङ्वद्भावेन न भवति, तत्रानुवर्तमानेन ङित इत्यनेनैव आकारान्तात्परस्य लङोऽन्यस्य झेरसम्भवाद् लङ्विषयत्त्वे सिद्धे पुनर्लंङ्ग्रहणस्य मुख्यलङ्ग्रहणार्थत्वात् ( अयात्, अयाताम्, अयुः, अयान्, अयाः, अयातम्, अयाम्, ) "लङश्शाकटायनस्यैव''इति वा झेर्जुस्भावः ( यायात्, यायाताम् ) इत्यादि यायुरित्यस्यानभिधानादप्रयोग इति केचिदित्यात्रेयः आशिषि, (यायात्, यायास्तां, यायासुः अयासीत्, अयासीः, अयासिषम्, ) "यमरमनमाताम्'' इति सगिटौ ( यान्ती याती, ) शत्रन्तात् शीनद्योः परयोः "आच्छीनद्योर्नुम्'' इति नुम्विकल्पः ( यियासति ) "नित्यंकौटिल्ये गतौ'' इति यङ्, ( यायेति, यायाति, यायीतः, यायति ) हलादौ क्ङ्गिति सार्वधातुके "ई हल्यघोः'' इतीत्वम् अजादौ "श्नाभ्यस्तयोः'' इत्याल्लोपः (यापयति अयीयपत् यायावरः ) "यश्च यङ्H'' इति यङन्ताद्यातेर्वरच् अच चकारः पुनर्वरज्विधानार्थइत्यकौटिल्येऽपि यङ्नुमीयते एवं हि पुनर्विधानमुपपद्यते अत्र वरच्यतो लोपे यलोपे च "अचः परस्मिन्पूर्वविधौ'' इत्यल्लोपस्य स्थानिवत्त्वम् "न पदान्त'' इत्यादिना निषिध्यत इति "आतो लोप इटि च'' इत्याल्लोपो न भवति शुभं यातीति ( शुभंयाः ) क्विप् ( शुभंयौ ) "नादिचि'' "दीर्घाज्जसि च'' इति पूर्वसवर्णदीर्घनिषेधाद् "वृद्धिरेचि'' इति वृद्धिः ( शुभंयाः ) शसादौ भसंज्ञायाम् "आतो धातोः'' इत्याल्लोपे ( शुभंयः ) इत्यादि नपुंसके तु ह्रस्वत्वे (शुभंयम्) इत्यादि चतुर्थ्येकवचने तु "ङेर्यः'' इति यकारे "सुपि च'' इति दीर्घे तस्य च धात्वाकारत्वाद् "आतो धातोः'' इत्याल्लोपे "हलो यमाम्'' इति पूर्वयकारस्य वा लोपे शुभंय इति भवति न चाल्लोपस्य स्थानिवत्त्वम्, पूर्वत्रासिद्धीयत्वात्, यलोपविधित्वाद्वा यदा तु "हलो यमाम्'' इति लोपो न भवति
तदा द्वियकारक उच्चार्यः ( शुभंयिका ) कप्रत्यये "केऽण'' इति ह्रस्वे "प्रतययस्थाद्'' इतीत्वम् "उदीचामातस्स्थाने यकपूर्वायाः'' इति यकारककारपूर्वस्याकारस्थानिकस्याकारस्य विधीयमानः पाक्षिक इत्त्वनिषेधोऽत्र न भवति यकपूर्वाया इति स्त्रीलिङ्गनिर्देशेन स्त्रीप्रत्ययस्य, अतस्तत्र ग्रहणात् (ययातिः ) क्तिनि बाहुलकाद् द्विर्वचनमित्यात्रेयः "ई हल्यघोः'' इतीत्वमपि बहुलवचनादेव नेति तदभिप्रायः यङ्लुगन्ताद्वा क्तिचि "संज्ञापूर्वको विधिरनित्य'इति "दीर्घोऽकित'' इत्यभ्यासस्य दीर्घत्वम् "ई हल्यघोः'' इत्यभ्यस्तेत्त्वं च न भवति ( यात्रा, ) "हुयामाद्युवसिभसिभ्यस्त्रन्'' इति त्रन् स्वभावात्स्त्रीविषयः "ष्ट्रन्' इति ष्ट्रनैव सिद्धे त्रन्विधानं डीब्निवृत्त्यर्थम् ( ययुः ) "यो द्वे च'' इत्युप्रत्ययो द्वित्वं च किद्वद्भावादाल्लोपः (मृगयुः) व्याधः, ( देवयुः ) धार्मिकः, ( केवलयुः ) मानी, ( ग्रहयुः ) ग्रहपतिः, ( मित्रयुः ) मित्रवत्सलः, ऋषिश्च, ( मन्त्रयुः ) मन्त्री, ( अध्वर्युः, ) ऋत्विग्विशेषः "मृगय्वादयश्च'' इति गृगादिषूपपदेषु कुप्रत्यये निपात्यन्ते अध्वरशब्दस्य अन्तलोपश्च अध्वर्योर्भावकर्मणी ( आध्वर्यवम् ) उद्वागात्रादित्वादञ् ( यातुः ) रक्षःपर्यायः तुनि पारायणे व्युत्पादितः ( यामः ) "अर्तिस्तु'' इत्यादिना मन् 39
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“या प्रापणे”@} 2 प्रापणम् = गतिः।
यायकः-यिका, यापकः-पिका, यियासकः-सिका, यायायकः-यिका
याता-त्री, यापयिता-त्री, यियासिता-त्री
यायायिता-त्री, इत्यादिकानि सर्वाण्यपि रूपाणि 3 आदादिकभातिवत् 4 ज्ञेयानि।
5 प्रणियान्-ती-न्ती, 6 यानीयः, 7 येयः, 8 अध्वन्यतुरङ्गयायी, 9 अनुयायी, 10 प्रयायी-प्रतियायी, 11 सङ्ग्रामयायी, 12 13 शुभंयाः अभियाः 14, 15 यायावरः, 16 प्रयाणम्, 17 प्रयापणम्-प्रयापनम्, 18 19 अययः, 20 प्रयियासयन्तः, 21 22 अप्रयाणिः, 23 ययातिः, 24 याता, 25 इत्युप्रत्यये द्विर्वचने, ङिद्वद्भावेनाकारलोपे च रूपम्।
ययुः = अश्वमेथीयः, स्वर्गमार्गश्च।]] ययुः, 26 इति कुप्रत्यये, आकारलोपे च रूपाण्येतानि।
अत्रैव गणे अध्वरशब्दस्यान्तलोपश्च निपातनादेवेति ज्ञेयम्।
मृगयुः = व्याधः, देवयुः = धार्मिकः।
केवलयुः = मानी।
ग्रहयुः = ग्रहपतिः, मित्रयुः = मित्र- बत्सलः, ऋषिविशेषश्च।
मन्त्रयुः = मन्त्री, अध्वर्युः = ऋत्विग्विशेषः।
मृगम् आत्मन इच्छतीत्यर्थे ‘सुप आत्मनः क्यच्’ 27 इति क्यच्प्रत्यये, ‘सना- द्यन्ता धातवः’ 28 इति धातुसंज्ञायाम्, ‘क्याच्छन्दसि’ 29 इति उप्रत्यये रूपनिष्पत्तिरपीदृशस्थलेषु नानुपपन्नेति ज्ञेयम्।
तथाहि-- ‘मित्रयुः, संस्वेदयुः, सुम्नयुः’ इतीमानि काशिकायाम् एवमेव 30 साधितानि।]] मृगयुः-देवयुः-केवलयुः-ग्रहयुः-मित्रयुः-मन्त्रयुः-अध्वर्युः, 31 इति तुप्रत्यये रूपमेवम्।
यातुः = पावकः, मनश्च।
राक्षस इति क्षीरस्वामी।]] यातुः, 32 मन्प्रत्यये रूपम्।
यामः = कालविशेषः।]] यामः, 33 इति त्रन्प्रत्ययः।
यात्रा = गमनम्, आचारश्च।
अभ्यवहार इति केचित्।]] यात्रा।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१३४३)
02
=>
 (२-अदादिः-१०४९। सक। अनि। पर।)
03
=>
 [पृष्ठम्१०७६+ २९]
04
=>
 (११५३)
05
=>
 [[१। शतरि, अदादित्वाच्छपो लुकि, ‘नेर्गदनदपतपदघुमास्यतिहन्तियाति--’ (८-४-१७) इत्यादिना उपसर्गस्थान्निमित्तात् परस्य नेर्णत्वे रूपमेवम्। स्त्रियाम्, ‘आच्छीनद्योः--’ (७-१-८०) इति नुम्विकल्पः।]]
06
=>
 [[२। ‘कृत्यल्युटो बहुलम्’ (३-३-११३) इति बाहुलकत्वाभ्यनुज्ञानादत्र करणेऽनीयर्- प्रत्ययः। यान्त्यनेनेति यानीयः = अश्वः।]]
07
=>
 [[३। कर्मणि यत्प्रत्यये, ‘ईद् यति’ (६-४-६५) इतीकारे गुणे च रूपमेवम्।]]
08
=>
 [[४। अध्वन्यतुरङ्गेन यातीति अध्वन्यतुरङ्गयायी। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिप्रत्ययः। ‘आतो युक्--’ (७-३-३३) इति युगागमः। एवम् अनुयायी इत्यत्रापि रूपनिष्पत्तिर्ज्ञेया। उपसर्गोपपदेऽप्यनेन णिनिरिति भाष्यादौ स्पष्टम्।]]
09
=>
 [[आ। ‘क्षिप्रं ततोऽध्वन्यतुरङ्गयायी यविष्ठवद् वृद्धतमोऽपि राजा।’ भ। का। २। ४४।]]
10
=>
 [[५। ‘भविष्यति गम्यादयः’ (३-३-३) इत्यत्र गम्यादिगणे पाठात् औणादिके णिनि- प्रत्यये युगागमे च रूपमेवम्। भविष्यत्कालेऽयं प्रत्यय इति ज्ञेयम्। आयायी इति काशिका (३-३-३) पाठः।]]
11
=>
 [[६। ‘आवश्यकाधमर्ण्ययोर्णिनिः’ (३-३-१७०) इत्यावश्यकार्थे णिनिप्रत्यये रूपमेवम्।]]
12
=>
 [[B। ‘स्मरन्तः पश्चिमामाज्ञां भर्तुः सङ्ग्रामयायिनः।’ रघुवंशे--१७। ८।]]
13
=>
 [[७। शुभं यातीति शुभंयाः = शुभान्वितः। ‘क्विप् च’ (३-२-७६) इति क्विप्।]]
14
=>
 [[C। ‘अभियाऽअतऽऽआवरं तुङ्गं भूभृतं रुचिरं पुरः।’ भ। का। १०-२१।]]
15
=>
 [[८। यङन्तात्, ‘यश्च यङः’ (३-२-१७६) इति ताच्छीलिके वरचि द्विर्वचनादि- केषु रूपमेवम्। अत्र धातोरस्य गत्यर्थकत्वात् ‘नित्यं कौटिल्ये गतौ’ (३-१-२३) इति कौटिल्यार्थे = कुटिलं गच्छतीत्यर्थ एव यङ्--इति प्राञ्चः। अन्ये तु यायावरः इत्यस्य एकत्रानियतस्थानार्थकतया विवरणात्, मुनिविशेषे पद- स्यास्य रूढत्वादत्र कौटिल्यार्थकयङोऽसंम्भवात्, ‘धातोरेकाचो हलादेः--’ (३-१-२२) इत्यादिना क्रियासमभिहारे (= पौनःपुन्ये, भृशार्थो वा) यङेव इति वदन्ति।]]
16
=>
 [[ड्। ‘यायावरा लाक्षणिकाः कठाश्च कौशिक्यनुब्राह्मणिपैप्पलादाः।’ वा। वि। ३। १८।]]
17
=>
 [[९। ‘णेर्विभाषा’ (८-४-३०) इति णत्वविकल्पः। प्रयाणम् इत्यत्र तु ‘कृत्यचः’ (८-४-२९) इति नित्यं णत्वमिति बोध्यम्।]]
18
=>
 [पृष्ठम्१०७७+ २९]
19
=>
 [[१। अयः = शुभावहो विधिः, अयं यातीति अययः। ‘आतोऽनुपसर्गे कः’ (३-२-३) इति कर्तरि कप्रत्ययः।]]
20
=>
 [[आ। ‘स सासिः साससूः सासो येयायेयाययाययः।’ किरातार्जुनीये १५-५।]]
21
=>
 [[B। ‘अशिश्रवन् आत्ययिकं तमेत्य दूता यदार्थं प्रयियासयन्तः।’ भ। का। ३। २५।]]
22
=>
 [[२। ‘आक्रोशे नञ्यनिः’ (३-३-११२) इति नञुपपदादस्माद् अनिप्रत्ययः। आक्रोशः = शापः।]]
23
=>
 [[३। “क्तिनि बाहुलकाद् द्विर्वचनम्” इत्यात्रेयः--इति मा। धा। वृत्तिः। स्त्रिया- मेव क्तिनो विधानात् क्तिचस्तु पुंंल्लिङ्गेऽपि सद्भावात् क्तिचि, बाहुलकादेव द्विर्वचन- मिति ज्ञेयम्।]]
24
=>
 [[४। ताच्छीलिके, औणादिके वा तृनि, रूपमेवम्। स्त्रियाम्, ‘न षट्स्वस्रादिभ्यः’ (४-१-१०) इति ङीब्निषेधः। याता = देवरपत्नी।]]
25
=>
 [[५। ‘यो द्वे च’ [द। उ। १-१०६]
26
=>
 [[६। ‘मृगय्वादयश्च’ [द। उ। १-१२१]
27
=>
 (३-१-८)
28
=>
 (३-१-३२)
29
=>
 (३-२-१७०)
30
=>
 (३-१-१७०)
31
=>
 [[७। ‘कमिमनिजनिगाभापाया--’ [द। उ। १-१२५]
32
=>
 [[८। औणादिके [द। उ। ७-२६]
33
=>
 [[९। ‘हुयामा--’ [द। उ। ८-८४]
Capeller
German
या, या॑ति (°ते) gehen, ziehen, fahren mit
(Instr.), aufbrechen, sich entfernen,
entkommen, vergehen, zu nichts werden
von Statten gehen, gelingen, verfahren,
sich benehmen
gelangen zu, kommen
nach, geraten in (Acc. o. Loc.), angehen
um (2 Acc.)
erkennen, auch = inire
(feminam). खण्डशस् in Stücke gehen.
p. p. यात॑ gegangen u. s. w., auch pass.,
impers. mit Instr. (* u. Gen. ) des Subj.
यातं मया पादयोः ich habe mich zu
Füßen geworfen. Caus. याप॑यति jemd.
gehen heißen nach, gelangen lassen zu
(2 Acc.)
verstreichen lassen, herumbringen
(die Zeit), wandern lassen,
werfen (den Blick). Desid. यियासति
gehen u. s. w. wollen. अच्छ herbeikommen,
herantreten an (Acc.). अति
vorübergehen, entkommen (Acc.). अनु
hingehen zu, nachgehen, folgen, nachahmen,
erreichen. p. p. अनुयात act. u.
pass. अप fortgehen, sich entfernen,
fliehen. अभि herbeikommen
hingehen
zu, losgehen auf, sich hingeben an, teilhaft
werden (Acc.). आ herantreten,
kommen von (Abl.), nach o. in (Acc.,
selten Loc.)
teihaft werden, erlangen
(Acc.)
sich einstellen, zu Theil werden
(Acc.). Mit पुनर् wiederkehren. अत्या
vorübergehen an (Acc.). उपा herbeikommen,
gelangen zu (Acc.). अभ्युपा
u. समुपा herankommen. प्रत्या zurückkehren,
entgegengehen. समा (zusammen)
herbeikommen, kommen, gelangen
zu (Acc.). उद् aufgehen (Sone),
sich erheben, entstehen
fortgehen, sich
entfernen. उप hergehen, kommen,
gelangen zu (Acc.). प्रत्युप zurückkehren
zu (Acc.), besuchen, treffen, geraten in,
sich hingeben an (Acc.). p. p. उपयात
act. u. pass. अभ्युप hingehen, kommen,
gelangen zu (Acc.). प्रत्युप zurückkehren
(mit Acc. u.) प्रति o. Loc.). समुप (zusammen)
herbeikommen, gelangen zu
(Acc.). निस् hinausgehen aus (Abl.),
nach (Acc.)
vergehen, verstreichen.
Caus. hinausgehen lassen, wegschaffen,
wegjagen. परि umherziehen, durchwandeln,
umringen. प्र aufbrechen, sich
bewegen, sich hinbegeben, kommen zu
(Acc. auch mit) अच्छ u. प्रति, (0. Loc.),
gelangen zu, teilhaft werden (Acc)
fortgehen, fliehen
vergehen, verfließen,
sterben. वि durchziehen, durchlaufen
weggehen, sich abwenden. सम् zusammengehen
o. -kommen, freundl.
sich vereinigen, feindl. kämpfen
herankommen,
gelangen zu (Acc.).
Grassman
German
√yā [aus i erweitert], 1〉 gehen, wandern, reiten, fahren, fliegen u. s. w. von belebten Wesen
2〉 von Dingen, z. B. von Wagen, Strömen
3〉 auf Rossen, Wagen, Schiffen, Winden [I.] reiten, fahren
4〉 mit jemand [I.] auf gleichem Wagen (sarátham) fahren
5〉 auf einem Wege [I.], oder was denselben vertritt (Luft, Wasser, Abhang u. s. w.) gehen, fahren u. s. w.
6〉 einen Gang, Weg [A.] gehen
7〉 gehen, fahren u. s. w. zu oder nach [A., L.]
oder 8〉 mit einem Adverb des Zieles, oder einem Adverb oder Adjectiv der Richtung (arvā́k, arvā́c)
9〉 zu einer That, oder einem Genusse [A., D.] gehen, worauf [A.] ausgehen
10〉 wozu [A.] gelangen, es erlangen
11〉 jemand [A.] bittend angehen um [A.]
12〉 auch ohne den einen oder andern Acc.
13〉 jemandem [D.] zur Hand gehen
14〉 angreifen, verfolgen, strafen in ṛṇa-yā́, yātṛ́, yā́van, vgl. yātú. Zu den Formen yāti, yāhi und yātam sind die Stellen nicht vollständig aufgeführt.
Mit ácha herbeikommen zu [A.].
áti 1〉 hindurchfahren über [A.], hindurchdringen durch [A.]
2〉 jemand [A.] überholen
3〉 an jemand [A.] vorübergehen, ihn verschonen
4〉 hindurchdringen durch [I.] zu [A.].
ví áti hindurchdringen durch [A.].
ánu 1〉 hingehen, hinfahren zu [A.]
2〉 nachgehen, nachfolgen [A.].
abhí feindlich entgegengehen [A.].
áva 1〉 herabkommen von [Ab. mit ā́]
2〉 fortgehen, weggehen, Gegensatz úpa-yā
3〉 abwenden [A.] vgl. avayātṛ́.
ā́ 1〉 herbeikommen
2〉 hinkommen zu [A., L.]
3〉 hinkommen zu [A. mit ácha]
4〉 hinkommen mit Adv. (od. Adj.) des Ortes
5〉 herbeikommen zu einer That oder Wirkung [A., D.].
ácha ā́ hinkommen zu (vgl. ā́ 3).
áti ā́ 1〉 vorübergehen an [A.]
2〉 ohne Aufenthalt herbeikommen.
ánu ā́ einen Weg [A.] entlang gehen.
abhí ā́ freundlich entgegenkommen [A.].
úpa ā́ 1〉 herbeikommen
2〉 nahe (arvā́k) herbeikommen
3〉 herbeikommen zu oder nach [A.]
4〉 jemandem [D.] helfend herbeikommen.
pári ā́ 1〉 von wo [Ab. auf den pári folgt] herbeikommen zu [A.]
2〉 der Abl. oder Acc. fehlt.
prá ā́ 1〉 herbeikommen
2〉 herbeikommen zu [A.] oder zu einer Wirkung [D.].
úd aufgehen (von der Sonne).
úpa 1〉 herbeikommen
2〉 kommen zu [A.]
oder 3〉 mit Ortsadverb
4〉 jemand [A.] angehen um [A.].
ní 1〉 jemand [A.] überfahren mit einem Wagen [I., auch ohne I.]
2〉 hinüberfahren über [Page1103] [A.]
3〉 herabkommen zu.
párā fortgehen.
pári 1〉 umherwandern, umherfahren
2〉 umwándern, durchwändern, durchfáhren [A.]
3〉 umfáhren [A.] (vom Wagen)
4〉 die Opferfeier (adhvarám) umwandern, durchfahren
5〉 hindurchrinnen [L.], abrinnen zu [A.] (vom Soma)
6〉 etwas [A.] hütend umgéhen, behüten
7〉 jemand [A.] feindlich umgehen
8〉 umgéhen = vermeiden [A.]
9〉 durchlaufen = nach und nach annehmen [A.] (Gestalten).
prá 1〉 aufbrechen, sich auf den Weg machen (besonders auch vom Wagen)
2〉 hingehen, hinfahren zu [A.]
oder 3〉 [ácha m. A.]
4〉 jemandem [D.] willfährig zueilen.
úpa prá herbeikommen.
pári prá herumfahren zu [A.].
práti prá 1〉 heimkehren
2〉 vorschreiten zu [A., A. mít ā́].
práti hinkommen zu [A.] um zu [D.].
ví 1〉 jemand [A.] mit dem Wagen [I., oder ohne I.] überfahren (so dass seine Glieder durchschnitten werden)
so auch 2〉 Berge, Felsen [A.] fahrend durchschneiden
3〉 hindurchfahren, hindurchziehen durch [A.]
4〉 hinüberfahren über [A.].
abhí ví hindurchdringen zu [A.].
abhí sám hindringen zu allem (víśvā).
Stamm yā́:
-ā́mi 9〉 bráhma, ājím {1022, 8}. — 11〉 tvā rayím {623, 11}
yád tvā {873, 8}. — 12〉 (agním) rátnam {58, 7}
yád-yad (tvā) {670, 6}.
-ā́si 1〉 uṣas {629, 18}. — 3〉 háribhyām {464, 1}
yébhis (háribhis) {938, 2}. — 4〉 kútsena {312, 11}. — 9〉 dūtíam {12, 4}
{44, 12}
{74, 7}
{917, 11}. — upa 1〉 {837, 5}. — pari 7〉 śúṣṇam {121, 9} (vadhaís). — 8〉 áṃhas {478, 4}. — prá 3〉 dāśuā́ṃsam áchā {608, 3}.
-ā́ti 1〉 váruṇas {565, 3}
savitā́ {35, 3}. — 3〉 ráthena {591, 6}. — 7〉 upásthe {516, 1}. — 9〉 ājím {665, 7} (ājikṛ́t). — anu 1〉 pṛthū́ni {447, 2}
pṛthvī́m {453, 5}. — upa 2〉 yajñám {517, 12}
tvā {300, 10} (ráthena). — pari 2〉 vartís {585, 5}. — 9〉 víśvā rūpā́ {823, 1}. — pári 4〉 adhvarám {311, 2}. — vi 3〉 rájāṃsi ródasī {682, 13} (ráthas).
-áanti 1〉 yád ha 〰 marútas {37, 13}.
-ā́nti 1〉 śubhrā́s {627, 28}. — 6〉 yā́mam {627, 4}.
yā́:
-āmi 11〉 tád tvā {24, 11}
vas dráviṇam {408, 15}
tvā suvī́riam {623, 9}
devā́n ávas {647, 1}
aśvínā ā́piam {682, 6}. — 12〉 (dyā́vāpṛthivī́) rátnam {288, 3}
ādityā́n {492, 4}
ádhrigū (aśvínau) {427, 2}. — 13〉 devébhyas {945, 13}. — pári 1〉 {875, 7} (sū́ryasya āśúbhis). — prá 2〉 te nā́vam {207, 7}.
-āsi 1〉 indra {165, 3}. — 3〉 vā́tais {192, 6}
váhiṣṭhebhis {309, 4}. — 5〉 pravátā {830, 3}
{901, 2}. — 7〉 trī́ṇi rocanā́ {435, 4}. — 9〉 śrávas {812, 8}
dūtiā́m {499, 3} (naubhís). — ánu 1〉 devā́n {235, 17} (rathirás). — úd sūria {863, 3}. — úpa 2〉 yajñám {899, 4}. — pári 4〉 {795, 5}. — 5〉 nirṇíjam {794, 2}
rāśím gónām {799, 9}. — ví 1〉 duchúnās [Page1104] {453, 6} — 3〉 diviā́ni rocanā́ {858, 2}.
-āti 1〉 índras {385, 1}
subhágas {218, 15}
pūṣā́ {965, 1}
uṣā́s {594, 2}
rathíā‿iva sárasvatī {611, 1}. — 2〉 aktús apā́m {221, 1}. — 3〉 sváyuktibhis {50, 9}
ráthena {218, 12}. — 5〉 antárikṣeṇa, adbhís {161, 14}. — 4〉 ádhvanas {47, 17}{647, 17}. — 7〉 avapā́nam {614, 1}
udvátas, nivátas {236, 10}
náhuṣas {122, 10}. — 9〉 puṣṭím {77, 5}
vā́riam {360, 3}. — 10〉 sumatím {492, 12}. — 11〉 bhágam rátnam {554, 6}. — 12〉 tuā́m {443, 2}. — áchā gṛhám-gṛham {123, 4}. — ví áti vā́ram ávyam {809, 56}. — ā́ 1〉 uṣā́s {113, 14} (ráthena)
{48, 5}
savitā́ {35, 2} (ráthena)
{35, 3}. — 2〉 vartís {629, 18} (ráthas). — úpa 2〉 sabhā́m {624, 9}
niṣkṛtám {790, 1}
{798, 32}. — pári 3〉 dyā́vāpṛthivī́ {292, 8}. — 6〉 sahásrā gónām {906, 5}. — prá 1〉 agnís {834, 1}. — ví 3〉 jráyas {140, 9}
ródasī {507, 7}
áṇvam {803, 3}. — abhí ví mā́nuṣān {48, 7} (uṣā́s). — abhí sám víśvā {798, 15}.
-āthás 1〉 aśvinā {34, 2}. — 4〉 índreṇa {629, 12}. — 7〉 vartís (ráthena) {183, 3}
{490, 5}. — ati 1〉 duritā́ni {431, 3} (ráthena). — upa 2〉 duroṇám {183, 1} (ráthena)
yajñám {34, 9} (ráthena). — pári 2〉 rájāṃsi {341, 7} (ráthena). — pari 2〉 sū́riam {112, 13}.
-āthas 7〉 kám {428, 3}. — 13〉 suṣā́m(a)ṇe {646, 2} (ávobhis). — ácha samudrám {267, 2} (rathíā‿iva). — áti 1〉 apás, dhánvāni, ájrān {503, 2}. — ā́ 2〉 adhvarám {135, 7}. — úpa 2〉 dāśuā́ṃsam {182, 2} (ráthena). — ní 3〉 cyávānam {429, 5} (víbhis). — pári 6〉 vartís {504, 2}, wo aber wol pāthas zu lesen ist. — prá 1〉 (aśvinau) {180, 9}.
-ātas [3. du.] pári 4〉 {911, 18} (śíśū).
-āmas 1〉 {267, 6}.
-āthá 1〉 marutas {491, 5}. — paripra bhúvanāni {347, 5}.
-ātha 4〉 índrena {294, 4}. — 7〉 kám {39, 1}
pṛkṣám {225, 3}. — ā́ 1〉 marutas {88, 1} (ráthebhis).
-āthána (-āthánā) 9〉 śúbham {23, 11}. — prá 2〉 abhí havyā́ {647, 6}.
-āthanā 9〉 śúbham {411, 2}. — pári 2〉 dyā́vāpṛthivī́ {409, 7}. — ví 2〉 vanínas pṛthivyā́s, ā́śās párvatānām {39, 3} (wo yāathana zu sprechen).
-ānti 1〉 marútas {161, 14}. — 9〉 śubhé {88, 2} (áśvais).
-āt [Co.] pári 5〉 ávyo vā́re {764, 2} (ádhvabhis).
-āyām, -āiām [Opt.] 5〉 mitrásya 〰 pathā́ {418, 3}.
-āhí 1〉 agne {643, 6}
{300, 1}
vāyo {646, 23}. — 5〉 pathā́ anehásā {129, 9}. — 9〉 pītím {202, 17} (háribhyām)
dūtíam {525, 5}. — áchā niyútas {539, 4}. — ā́ 1〉 {459, 11}. — úpa 3〉 madrík {472, 5}.
-āhi 1〉 vāyo {135, 2}. — 8〉 arvācīnás {545, 2} (háribhis)
arvā́ṅ {482, 5}. — 9〉 somapéyāya {938, 2} (ráthena). — áchā {606, 1} (vāyo)
nas {457, 44}
bráhma {209, 7}
(daíviam jánam) {31, 17}. — áti 3〉 sasatás {135, 7}. — ā́ 1〉 {2, 1}
{177, 2}
{287, 5}
{481, 4}
{527, 1}
{621, 23}
{622, 28}
{641, 3}. — 2〉 ástam {312, 10}
nas {540, 4}
{546, 1}
{626, 36} (háribhyām)
{654, 11}. — 3〉 adhvarám áchā {101, 8}. — 4〉 arvā́ṅ {177, 1}
{209, 5}. _{209, 6}
madriadrík {463, 11}. — 2〉 u. 5〉 gíras, sómapītaye {14, 1}
tā́n (sómān) [Page1105] mádāya {548, 4}
barhís somapéyāya {540, 3}. — 5〉 vītáye {457, 10}
suvitā́ya {481, 3}
pītáye {653, 13}
somapéyam {209, 4}. _{209, 5}
dāváne {134, 1} (ráthena). — atiā́ śáśvatas {269, 5}. — ánu ā́ pathíās {523, 2}. — úpa ā́ 3〉 nas {130, 1}
{701, 10}
adhvarám (niyúdbhis) {135, 3}
{608, 5}
bráhmāṇi {177, 5}
vā́cam {462, 11}
deváhūtim {530, 3}. — pári ā́ 2〉 aryás ā́ {654, 10}. — prá ā́ 1〉 {177, 4}
{264, 2} (háribhyām)
{545, 1}
{622, 19} (vā́jebhis). — 2〉 suvitā́ya {473, 4}
tám yónim {540, 1}. — úpa 2〉 yajñám {482, 1}. _{482, 4}
bráhmā {544, 1}
stómam {294, 7}
jāyā́m {82, 5}
barhís {135, 1} (vītáye). — ní 1〉 amitrayántam {389, 5}. — párā {287, 5}. — prá 1〉 maghavan {82, 3}. — 2〉 ástam {287, 6}. — ácha uśatás {827, 7}. — úpa prá {82, 6}. — práti prá mīḍhúṣas nṝ́n {169, 6}. — ví 1〉 drúhas {265, 19}.
-ātu 8〉 arvā́ṅ {35, 10}
{157, 3} (ráthas). — ā́ 1〉 ráthas {344, 5}
{428, 8}
{585, 1}. _{585, 2}
{646, 4}
savitā́ {561, 1}
índras {317, 3}
{647, 8}
{312, 1}. — 2〉 kṣétram {399, 9}
ándhas {942, 4}. — 3〉 nas ácha {316, 2}. — 4〉 arvā́ṅ {118, 1} (ráthas)
ihá {896, 2} (áśvais). — 5〉 mádāya {870, 1}. — úpa ā́ 4〉 nas ávase {317, 1}.
-ātám 7〉 vartís {184, 5}. — 9〉 vā́jam {117, 10}. — ā́ 2〉 {46, 7} (nāvā́ matīnáam). — 4〉 arvā́k {501, 3}. — abhí ā́ tā́m satyā́m śraddhā́m {108, 6}. — úpa ā́ stómam {625, 7}. — pári ā́ 2〉 átas {108, 7}—_{108, 12}.
-ātam 3〉 ráthena {47, 2}. — 7〉 vartís {34, 4}
{117, 2} (ráthena)
{503, 10} (ráthena). — 8〉 arvā́k {118, 2} (ráthena)
{583, 3} (ráthena). _{583, 7}
{607, 5}
ihá arvā́ñcā {430, 1}. — ā́ 1〉 {30, 17}
{108, 1} (ráthena)
{137, 1}. _{137, 2}
{430, 3}
{582, 18}. _{582, 19}
{584, 1}
{588, 1} (ráthena). _{588, 5}
{590, 3}. _{590, 4} (háyebhis)
{625, 24}
{628, 2} (ráthena). — 2〉 nas {430, 4}
{569, 2}
{625, 32}
asmé {118, 11}
vartís {503, 10} (ráthena)
suśastí {508, 3}
sómam {510, 3}. — 4〉 arvā́k {503, 11}
{580, 2}
{585, 3}
{607, 6}
ihá {183, 6}. — 5〉 madhupéyam {34, 11}
sómapītaye {582, 17}
{628, 5}
saumanasā́ya {108, 4}. — ácha ā́ nas {340, 5}. — atiā́ 2〉 aśvinā {429, 2}. — úpa á 2〉 nas arvā́k {588, 2}. — 3〉 nas {93, 11}
{118, 10} = {587, 4} (ráthena)
hávam {183, 5}. — upā́ 4〉 dāśúṣe mártiāya {587, 2}. — pári ā́ 1〉 nas divás {628, 4}. — 2〉 náhuṣas {628, 3}. — úpa 1〉 {117, 1} (iṣā́). — 2〉 sávanā {585, 6}
sómasutim {609, 6}
imā́s gíras {1026, 4}. — pári 6〉 vartís {429, 7}
{646, 14}. — úpa prá {586, 6} (váram ā́ vásiṣṭham). — práti prá {586, 5} (váram ā́ jánāya). — práti havyā́ni vītáye {710, 7}. — ví 2〉 ádrim {503, 7}.
-ātá 1〉 {267, 12} (śī́bham). — ánu 1〉 ródhasvatīs (apás) {38, 11} (vīḍupāṇíbhis). — úpa 2〉 adhvarám {333, 1}.
-āta (ātā) 1〉 {575, 4} (tū́yam). — 5〉 pathíbhis {554, 8}. — ā́ 1〉 marutas {407, 8} (divás). — úpa ā́ 3〉 nas {330, 5}
ím (stómam) {171, 2}. — prá ā́ 1〉 marutas {647, 8}. — úpa 2〉 nas ácha, yajñám, ratnadhéyā {330, 1}
tā́n (sómān) {809, 20} = {1026, 3} (píbadhyai). — 3〉 ihá {331, 1}. — ní 3〉 tám {396, 10} (acakrébhis). — prá 1〉 {37, 14} (āśúbhis). — ví 1〉 víśvam atríṇam {86, 10}.
-ātána ā́ 2〉 u. 5〉 ándhāṃsi pītáye {575, 5}. [Page1106]
-ātana úpa ā́ 3〉 yajñám {330, 6}. — prá 3〉 sákhīn áchā {165, 13}.
-āntu ā́ 3〉 nas ácha {167, 2}.
Impf. áyā:
-ās parí 5〉 vā́jam {794, 5}.
-āt 7〉 pátim {911, 7} (sūriā́).
-ātam 7〉 vartís {116, 18}
gṛhám {383, 9} (áśvais)
vahatúm sūriā́yās {911, 14} (tricakréṇa). — úpa 2〉 sūriā́m {911, 15} (vareyám).
-āma acha yájamānam {399, 5}.
-ātana 7〉 rándhram {627, 26}. — ní 2〉 girím {408, 5}.
ayā:
-ātam 7〉 ugrám {385, 8}. — úpa ā́ 3〉 jahnā́vīm {116, 19}. — ví 2〉 párvatān {116, 20} (vibhindúnā ráthena).
-ātana úpa 2〉 devā́n {161, 7}.
Perf. yayā́ (yay):
-ā́tha 3〉 ánasā ráthena {267, 10}. — 4〉 pitṛ́bhis {843, 8}.
-ātha 4〉 kútsena {383, 9}. — 9〉 somapéyam {481, 4}.
-aú [3. s.] 7〉 vas {267, 9} (ráthena).
-au 1〉 śyenás {322, 5}. — ā́ 1〉 {799, 8} (paramā́t antár ádres).
-athus ví 4〉 sā́nu ádres {117, 16}.
-á [2. pl.] 7〉 divám {654, 1}—_{654, 15}. — ā 1〉 (marutas) {415, 1}. — 2〉 yásmin (rájasi) {168, 6}.
-a 2〉 (marutas) {415, 2}.
-ús 7〉 idám {196, 5}
súar {980, 2}
nirṇíjam {798, 46}
ārjīké {627, 29} (nícakrayā). — 8〉 yátra {843, 4}. — ánu 2〉 prayā́ṇam {435, 3}. — ā 1〉 yé {407, 3}
{956, 1} (pitáras). — 2〉 yajñám {889, 5}. — prá 1〉 ráthās iva {590, 6}.
-us 1〉 (marútas) {407, 2}. — áva 1〉 divás ā́ {168, 4}. — prá 1〉 ráthās iva {315, 5}
{781, 9}. — 4〉 rātáhavyāya {407, 12}. — ví 1〉 u. 2〉 vṛtrám, párvatān {627, 23}. — 3〉 tád (támas) {506, 2} (uṣásas áśvais).
Aor. áyās (betont nur {573, 1}):
-sam áśha síndhum {267, 3}.
-sīt (könnte auch zum Aor. ayāsis gehören) 7〉 kaláśān {804, 6} (sómas). — prá 1〉 ráthas ná (sómas) {802, 1}. — 2〉 niṣkṛtám {798, 16}.
-sus 1〉 ugrā́s (marútas) {573, 1}. — prá 2〉 ástam {809, 8} (haṃsā́sas).
yā́s (betont) {71, 6}
{457, 28}
({621, 8}):
-sat [Co.] 4〉 rāyā́ {71, 6}. — áva 3〉 ugrā́n {507, 5}. — ā́ 5〉 nas ávase {316, 1}. — úpa 2〉 barhís {621, 8} (āsádam). — 3〉 arvā́ṅ {394, 4} (háribhyām). — ní 2〉 víśvam atríṇam {457, 28} (SV. yáṃsat).
Aor. áyāsis (betont nur {412, 6}):
-iṣam 11〉 sádasas pátim saním medhā́m {18, 6}.
-iṣṭa [2. pl.] prá 1〉 marutas {412, 6} (áśvais, ráthebhis).
-iṣus úpa 2〉 índum {773, 13} (devā́s).
yāsis, yasīsyāsīs:
-iṣṭám 7〉 vartís {119, 4}
{556, 5}
{583, 10}.
-iṣṭam ā́ 2〉 vartís {642, 17}.
-īṣṭa [2. pl.] ā́ 1〉 (marutas) {165, 15}.
-iṣat abhí spṛ́dhas {174, 5}.
-isīṣṭhās áva 3〉 váruṇasya héḍas {297, 4}. [Page1107]
Aor. yeṣa:
-ṣam áti 1〉 {218, 16} aśvī́‿iva tā́n 〰 ráthena.
Part. yā́t:
-ā́n 3〉 āśúbhis {229, 3}.
-ā́ntam 3〉 nāvā́‿iva {266, 14}.
-áantam 2〉 rátham {866, 1}.
-ātás [G.] 1〉 neben ávasitasya {32, 15} (des Reisenden und des Rastenden).
-ā́ntā 7〉 suṣṭutím kāviásya {117, 12}.
-ā́ntas 1〉 neben ávasitāsas {321, 8}
neben kṣiyántas {692, 6} (ádhvan ā́).
-ātā́m 1〉 marútām {409, 1}—_{409, 9}
ślókas ná {838, 5}
kratávas ná {564, 1}. — ava marútām {94, 12}.
-ātiā́s [G. s. f.] 1〉 sūriā́yās {911, 12}.
yā́na:
-ān 6〉 passivisch pathás {936, 2} (ṛtásya)
{899, 7} (devatrā́).
Part. Perf. yayivás:
-ivā́n áti 4〉 páruṣā vásūni {727, 6}.
Part. II. yātá:
-ás 2〉 ráthas {141, 8}.
-ám {957, 3} nahí sthū́ri ṛtuthā́ 〰 ásti „denn einspännig ist nicht gut gefahren“ (BR.).
-ā́s 2〉 ráthās {387, 5}.
Part. III. yā́tṛ:
-ā 1〉 pátman {550, 5}
〰 ‿iva bhīmás tveṣás samátsu {70, 11} (Wagenfahrer). — 3〉 ráthebhis {679, 1}. — 7〉 vā́jam {925, 3}.
Inf. yā́tu:
-ave 1〉 von den Marut {37, 10}
{640, 6}
vom Rosse {774, 17}
{775, 9}
{811, 2}
von den Aśvin {932, 1}. — 2〉 vom Wagen {157, 1}
Strome {901, 6}. — 5〉 antárikṣeṇa {775, 8}
{777, 16}. — 6〉 (pánthām) {113, 16}
{627, 8}
{632, 3}
(pathás) {901, 2}
te srútayas santi 〰 {790, 2}. — 7〉 ácha devā́n {44, 4}
ártham {969, 1}. — 9〉 vā́jāya {774, 18}. — 10〉 várivas {383, 10}.
Verbale yā́ als Inf.:
-aí ava 2〉 Gegensatz upayaí {667, 12}. — ā 1〉 hárī nú kam ráthe índrasya yojam, āyaí sūkténa vácasā návena {209, 3}. — upa 1〉 {667, 12}. — pra 1〉 {142, 6} prayaí devébhyas
{930, 3} wo aber (nach BR.) prapaí zu vermuthen ist. — Ausserdem in pra-yā́ u. s. w.
1104, 13.a: {647, 17} st. {47, 17}
1106, 6 v. u.: yāsīs st. yasīs
yā,
Stamm yā́:
-ā́ṣi 7〉 udvátas {968, 4}
-ā́ti ā́ 1〉 {325, 2}
yā
-āmi úpa 4〉 {913, 1} mitrám śárma
-ātam ví 2〉 {865, 13}
Perf. yayā́:
-us 11〉 yuvā́m ā́piam {599, 1}
Part. yā́t:
-ātā́m 4〉 {324, 3}.
Burnouf
French
*या या. यामि 2
impf. अयाम्, 3p. pl. अयान्
et अयुस्
p. ययौ
f2. यास्यामि
a1. अयासम्
o.
यायाम्
ppr. यात् et यान्। Aller à, partir pour, ac.
Arriver à un état: मोहम् tomber dans l'erreur,
प्रकृतिम् revenir à son naturel.
Parvenir à, i. Vd.
S'adresser à qqn. , demander, Vd.
Stchoupak
French
१ या-
याति- (अयुः)
{%yayau yaye
ayāsiṣam
yāsyati -te
%}
{%yāyate yiyāsati yāpayati
yātayātum %} °याय -- aller, marcher (not. en
véhicule ou à cheval)
se mettre en mouvement, partir, s'en aller
s'enfuir, se tirer de (abl.)
approcher, atteindre, arriver à, participer à
(propre et fig.)
aborder (en vue d'un contact
charnel)
passer
(dit du temps)
disparaître
réussir
agir, se comporter
découvrir
apprendre qqch. de (abl.)
caus. envoyer, renvoyer, libérer
diriger (ses
yeux) sur
passer le temps). Locutions : गतिं, etc. या-
entreprendre un chemin, marcher
प्रकृतिं या- revenir à son état
naturel
कर्णौ या- être entendu, appris
हस्तं या- tomber aux
mains de
पथं et गोचरं या- tomber dans le domaine de
या-
avec un
n.
 d'action ou un
n.
 abstrait à l'acc. fournit des locutions
abondantes, type निद्रां या- s'endormir, निधनं या- mourir,
विपर्यासं या s'altérer, changer, शमं या- s'apaiser,
द्वेष्यतां या- se faire haïr
qqf. le
n.
 est au loc.
२ या-
ag. ifc. qui va, marche, etc.
३ या-
nom.
f.
 sg. de य-।